II SA/Ol 471/18

WyrokWSA w Olsztynie2018-07-17

Skład orzekający: Beata Jezielska, Tadeusz Lipiński, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska w Olsztynku mogła nałożyć na mieszkańców obowiązek zapewnienia prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia studzienki oraz pomieszczeń wodomierzowych, a także przedstawienia dokumentu określającego stan prawny przyłączanej nieruchomości, w uchwale dotyczącej regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność § 7 pkt 5 i § 14 ust. 1 uchwały Rady Miejskiej w Olsztynku, uznając, że nałożone w nich obowiązki wykraczają poza delegację ustawową wynikającą z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawa ta nie przewiduje możliwości nakładania na odbiorców takich obowiązków, jak zapewnienie utrzymania i zabezpieczenia studzienki czy przedstawienie dokumentu określającego stan prawny nieruchomości, poza zakresem umowy lub przepisów szczególnych. Naruszenie to stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały w zaskarżonej części.
Stan faktyczny
Rada Miejska w Olsztynku podjęła uchwałę nr XXIII-188/2016 w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Prokurator Rejonowy Olsztyn-Południe zaskarżył uchwałę w zakresie § 7 pkt 5 i § 14 ust. 1, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Zarzucono, że uchwała nałożyła na mieszkańców obowiązki nieprzewidziane ustawą, takie jak zapewnienie utrzymania i zabezpieczenia studzienki wodomierzowej oraz przedstawienie dokumentu określającego stan prawny przyłączanej nieruchomości, co stanowi istotne naruszenie prawa materialnego i konstytucyjnych zasad praworządności.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 7 pkt 5 i § 14 ust. 1 uchwały nr XXIII-188/2016 Rady Miejskiej w Olsztynku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Olsztyn-Południe na uchwałę Rady Miejskiej w Olsztynku z dnia 28 czerwca 2016 r., Nr XXIII-188/2016 w przedmiocie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta i gminy Olsztynek stwierdza nieważność § 7 pkt 5 i § 14 ust. 1 uchwały nr XXIII-188/2016 Rady Miejskiej w Olsztynku w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i oprowadzania ścieków na terenie miasta i gminy Olsztynek Rada Gminy Miejskiej w O "[...]"r. podjęła uchwałę nr "[...]" w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta i gminy O, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 446 ze zm.) dalej jako: u.s.g. i art. 19 ust.1 i 2 ustawy z 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2015r. poz. 139 z późn. zm). Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia. Wskazaną wyżej uchwałę w części dotyczącej nałożenia obowiązku zapewniania prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia studzienki oraz pomieszczeń w których znajduje się wodomierz główny, a także obowiązku przedstawienia dokumentu określającego stan prawny przyłączonej nieruchomości, tj. w zakresie § 7 pkt.5 i § 14 ust.1 zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Prokurator Rejonowy domagając się stwierdzenia jej nieważności we wskazanym wyżej zakresie. Zaskarżonej uchwale zarzucono istotne naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 40 u.s.g. w zw. z art. 19 i art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej ustawa o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, lub u.z.z.w.) poprzez przekroczenie przez Radę Miejską w O delegacji ustawowej i nałożenie bez podstawy prawnej na mieszkańców gminy obowiązków w postaci zapewnienia prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia studzienki oraz pomieszczeń w których zainstalowany jest wodomierz główny, a także przedstawienia dokumentu określającego stan prawny przyłączonej nieruchomości. Ponadto uchwale zarzucano istotne naruszenie art. 84, art. 87 ust.2 i art. 94 Konstytucji RP poprzez nałożenie na obywateli obowiązków nie przewidzianych ustawą, podczas gdy organy władzy mogą działać tylko na podstawie i w zakresie przewidzianym przez prawo. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżoną uchwałę można określić jako akt prawa miejscowego, jej postanowienia posiadają ona bowiem cechę generalności i abstrakcyjności. Dalej prokurator wywodził, że w §7 pkt. 5 uchwały został nałożony obowiązek zapewnienia prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia studzienki oraz pomieszczeń, w których znajduje się wodomierz główny i urządzenia pomiarowe, przed działaniem osób trzecich oraz negatywnymi warunkami atmosferycznymi. Obowiązek ten wykracza w sposób oczywisty poza zakres powinności związanych z przyłączaniem do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, uregulowany w art. 15 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Powołana ustawa nakłada na odbiorcę jedynie obowiązek zapewnienia realizacji budowy pomieszczenia, przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego (art. 15 ust.2), a następnie pokrycia kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego (art.15 ust.3). Jak wskazano dalej, nałożenie na odbiorcę powinności zabezpieczenia wodomierzy i urządzeń wodno-kanalizacyjnych przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur pozostaje w sprzeczności z art. 15 ust.3 ustawy, stanowiącym, że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Brak jest również podstaw do nałożenia na odbiorcę obowiązku zabezpieczenia przed osobami nieuprawnionymi pomieszczenia w którym zlokalizowany jest wodomierz główny oraz zapewnienie prawidłowego utrzymania urządzeń. W dalszej części skargi wskazano, że za uchwalony z przekroczeniem kompetencji ustawowych należy uznać także §14 ust.1 zaskarżonej uchwały, w którym osobę ubiegająca się o przyłączenie do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej zobowiązano do przedłożenia wraz z wnioskiem w tym przedmiocie dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, której wniosek ten dotyczy. Przepisy ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków nie zawierają podstaw do określenia takiego wymogu w stosunku do wniosku o realizację przyłącza. Ponadto obowiązek taki nie znajduje oparcia również w przepisach ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017r. poz. 1332 t.j. ze zm.). W odpowiedzi na skargę organ gminy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska, podnosił, że nałożenie w uchwale obowiązków – na które powołuje się skarżący – nie uzasadnia stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części objętej skargą. Ponadto, "[...]"r. Rada Miejska w O podjęła uchwałę nr. "[...] w sprawie przyjęcia projektu Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy O, w którym brak zapisów jakie kwestionuje skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2017 poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U 2018 poz. 1302) zwanej dalej p.p.s.a., wskazuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi, w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie z art. 147 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do przepisów ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Zgodnie z przepisem art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do takich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1257). Natomiast w przypadku nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi jest uchwała w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko wyrażone przez prokuratora wnoszącego skargę, że zaskarżona uchwała w części oznaczonej w skardze tj. w zakresie § 7 pkt. 5 i § 14 ust. 1 dotknięta jest wadami skutkującymi jej nieważnością. Zaskarżony w niniejszej sprawie regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Stosownie do treści art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Z powyższego wynika, że organy samorządu terytorialnego mogą ustanawiać akty prawa miejscowego wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Materia prawa miejscowego nie może zaś wykraczać poza zakres upoważnienia. Upoważnienie do podjęcia uchwały w sprawie spornego regulaminu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków znajdowało się (i znajduje nadal) w art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzani ścieków. Zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami rada gminy, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, który co wynika wprost z brzmienia ustawy jest aktem prawa miejscowego. Regulamin, powinien natomiast określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; 2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; 4) warunki przyłączania do sieci; 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; 6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; 8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący. Wskazując zakres zagadnień, które mogą być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Jednocześnie wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części. Tymczasem analiza treści powyższego upoważnienia i treści § 7 pkt. 5 uchwały, uprawnia do wniosku o istotnym naruszeniu art. 19 ust. 2 ustawy, poprzez przekroczenie granic upoważnienia ustawowego. Jak trafnie bowiem wskazał Prokurator, ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nakłada na odbiorcę jedynie obowiązek zapewnienia budowy pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego (art. 15 ust. 2 ustawy), a następnie pokrycia kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego (art. 15 ust. 3). Brak jest natomiast podstaw do nałożenia na odbiorcę usług obowiązku w postaci zapewnienia prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia studzienki oraz pomieszczeń w których zainstalowany jest wodomierz główny i urządzenie pomiarowe w celu uniknięcia kradzieży, uszkodzeń mechanicznych lub skutków niskich temperatur (§7 pkt. 5). Nakładając na odbiorcę usług powyższe obowiązki - bez upoważnienia ustawowego - nastąpiła zatem próba ukształtowania przyszłej odpowiedzialność stron umowy za zdarzenia wynikłe podczas jej obowiązywania. Natomiast z treści art. 5 ust. 2 tej ustawy wynika, że inne obowiązki niż zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych wraz z urządzeniem pomiarowym, mogą być nałożone na odbiorcę usług wyłącznie w umowie zawartej pomiędzy nim a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Co więcej w myśl art. 5 ust. 1 ustawy, to przedsiębiorstwo wodno - kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Z art. 84 Konstytucji wynika bowiem, że obywatel jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przewidzianych wyłącznie ustawą (tak m.in.: wyrok WSA w Olsztynie z 19 grudnia 2017 r., II SA/Ol 936/17 – CBOSA oraz wyrok NSA z 17 maja 2002 r., I SA 2793/01, Lex 149541). Powyższe nie oznacza, że takowa powinność, tj. zapewnienia prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia studzienki (zapewne wodomierzowej) oraz pomieszczeń, w których zainstalowany jest wodomierz główny i urządzenia pomiarowe nie będzie ciążyła na odbiorcy usług na podstawie norm prawa materialnego ulokowanych poza ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Odbiorcą usług w świetle art. 2 pkt 3 u.z.z.w. jest każdy, kto korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Z kolei rzeczona umowa może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym (art. 6 ust. 4 w/w ustawy). Przywołane przepisy nie definiują zatem rodzaju tytułu prawnego odbiorcy usług do nieruchomości gruntowej, względnie budynkowej (względnie lokalowej) poprzestając w istocie rzeczy na konstatacji, że może być nim każdy, w tym nie legitymujący się jakimkolwiek tytułem prawnym do wspomnianych rodzajów nieruchomości. Normatywnym potwierdzeniem powyższej tezy statuowanej wprost w przywołanej legalnej definicji odbiorcy usług jest także - o takim samym charakterze i w istocie treści - definicja osoby korzystającej z lokalu (art. 2 pkt 3a tej ustawy), jak również definicja właściciela (pkt 17 art. 3 ustawy), którym jest także posiadacz samoistny, a zatem władający jak właściciel, lecz bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Najczęściej odbiorcą usług będzie właściciel nieruchomości gruntowej, budynkowej (lokalowej) przyłączanej do sieci (art. 2 pkt 7 w/w ustawy) i wówczas powinność utrzymania i zabezpieczenia studzienki oraz pomieszczeń wskazanych w skarżonej uchwale będzie korelatem jego powinności wynikającej właśnie z instytucji własności. Co do zasady takowa powinność będzie ciążyć również na odbiorcy usług legitymującym się ograniczonym prawem rzeczowym (użytkownik nieruchomości gruntowej, względnie mający służebność mieszkania co do nieruchomości budynkowej (lokalowej) lub ich części) do rzeczonych nieruchomości, co wynika z natury (istoty) tychże praw. Natomiast ponoszenie analizowanych ciężarów i powinności będzie pozostawione swobodzie kontraktowej stron w sytuacji legitymowania się przez obiorcę usług tytułem obligacyjnym do przyłączanej nieruchomości. Wreszcie brak jakiegokolwiek tytułu do przedmiotowej nieruchomości będzie skutkował rozłożeniem przedmiotowych ciężarów stosownie do ustawowych regulacji pomiędzy posiadaczem (samoistnym), a właścicielem nieruchomości). Reasumując, prezentowana powyżej analiza upoważnia do stwierdzenia, że powinności (ciężary), o których mowa w par. 7 pkt 5 skarżonej uchwały są regulowane przez instytucje prawne spoza u.z.z.w, w tym także przez przepisy o charakterze ius cogens, względnie pozostawione są swobodnemu uznaniu kontraktujących stron. Skoro zatem nie reguluje ich ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ani nie zawiera delegacji do uregulowania tychże kwestii w regulaminie, to niewątpliwie analizowany zapis uchwały jest sprzeczny – w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. - z unormowaniami u.z.z.w., w tym z jej art. 19 ust. 5. Co najwyżej, można rozważać, czy rzeczone powinności nie mogły być przedmiotem umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług, do czego skłaniałaby analiza art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ustawy regulująca prawa i obowiązki stron umowy. Podsumowując powyższe stwierdzić należy, że obowiązki, o których mowa w § 7 pkt. 5 Regulaminu, zostały nałożone z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Taką samą wadą dotknięte są również te z postanowień aktu prawa miejscowego, które stanowią, że wraz z wnioskiem o zawarcie umowy, osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci zobowiązana jest przedstawić dokument określający aktualny stan prawny przyłączanej nieruchomości. W ustawie brak jest podstawy prawnej dla nałożenia tego typu obowiązku. Jak już wyżej wskazano regulaminy mają charakter prawa miejscowego, w związku z czym wynikające z nich uprawnienia i obowiązki muszą w sposób precyzyjny znajdować umocowanie w delegacji ustawowej na podstawie, której są tworzone. Powyższe uwagi w całości należy odnieść do treści § 14 ust.1 zaskarżonej uchwały. Trafnie w tym zakresie podnosi skarżący Prokurator, że ustawa określa w art. 6 ust. 4 ustawy podmioty, z którymi może zostać zawarta umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, stanowiąc, że jest to osoba która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W świetle art. 6 ust. 4 u.z.z.w., brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw do różnicowania w tej kwestii osób, które są posiadaczami nieruchomości o uregulowanym i nieuregulowanym stanie prawnym. Ustawodawca wychodzi bowiem z założenia, że dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków nie może być uzależnione od tego, czy ktoś dysponuje tytułem prawnym do zajmowanej przez siebie nieruchomości. Z przepisu tego można zatem wyprowadzić wniosek, że wprowadza on zasadę niedyskryminacji w dostępie do systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości. Można zatem rzec, że w świetle art. 6 ust. 4 u.z.z.w. tytuł prawny odbiorcy usług do przyłączanej nieruchomości jest indyferentny (w znaczeniu nieistotny, obojętny), co wynika głównie z faktu, że wspomniana usługa, tj. zbiorowe odprowadzanie ścieków (pkt 20 ust. 2 ustawy), jak i zbiorowe zapatrzenie w wodę (pkt 21 art. 2 w/w ustawy) jest dobrem ogólnospołecznym, a przeto cywilizacyjnym. Wprowadzenie zatem w przywołanym paragrafie uchwały dodatkowego obowiązku po stronie podmiotu wnioskującego o zawarcie takiej umowy, nieprzewidzianego przez ustawodawcę, doprowadziło z jednej strony do niedopuszczalnej modyfikacji unormowań ustawowych, a z drugiej do nałożenia na obywateli obowiązku aktem podstawowym. Zdaniem sądu, za uprawniony w omówionym zakresie należy uznać pogląd, że zawarte unormowanie narusza prawo (art. 6 ust. 2 i 4 ustawy) w sposób istotny. Tym samym odmienna regulacja zawarta w regulaminie jest sprzeczna z prawem. Na marginesie rozważań dostrzec tylko wypada, że analizowany przepis uchwały posługuje się sformułowaniem stanu prawnego przyłączonej nieruchomości, a nie tytułem prawnym do niej, jak tego wymaga art. 6 ust. 4 u.z.z.w. Wprawdzie ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie definiuje tegoż pojęcia (stan nieruchomości), lecz niewątpliwie jest on pojęciem szerszym od tytułu prawnego nieruchomości, który wszakże z tego stanu wynika. W tym właśnie przejawia się nieuprawniona modyfikacja zwrotu ustawowego. Przeszkody do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie stanowi art. 94 ust. 1 u.s.g. Przepis ten wprawdzie nie pozwala na stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy po upływie roku od dnia jej podjęcia, jednakże ograniczenie to nie dotyczy aktów prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała, stanowi zaś akt prawa miejscowego. Końcowo podkreślić należy, że zasygnalizowana w odpowiedzi na skargę podjęcie uchwały nr [...] w sprawie przyjęcia projektu regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy O, co wiąże się z uregulowaniem wskazanej materii na nowo, nie wyklucza możliwości stwierdzenia nieważności uchwały z "[...]"r. w zaskarżonej części. Skutki nowo podjętej uchwały obejmują bowiem wyłącznie okres od momentu jej wejścia w życie (skutek ex nunc). Natomiast nieważność uchwały sprzecznej z przepisami prawa rozciąga się na cały okres obowiązywania tegoż aktu, poczynając od momentu jego uchwalenia. Dlatego też uchylenie lub zmiana uchwały nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego, w którym sąd administracyjny jest uprawniony stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu prawa miejscowego(tak m.in. NSA w postanowieniu z 12 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 228/13, oraz wyrok NSA z 27 września 2007 r. sygn. akt OSK 1046/07, CBOSA). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § pkt.5 i § 14 ust.1 zaskarżonej uchwały.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło