II SA/Ol 936/17

WyrokWSA w Olsztynie2017-12-19

Skład orzekający: Piotr Chybicki, Bogusław Jażdżyk, Ewa Osipuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska ma kompetencje do wprowadzania opłat za podłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, w sytuacji braku wyraźnego upoważnienia ustawowego?
Ratio decidendi
Rada Miejska nie posiada kompetencji do wprowadzania opłat za podłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, jeśli brak jest wyraźnego upoważnienia ustawowego. Wprowadzenie takich opłat bez podstawy prawnej stanowi przekroczenie kompetencji i czyni uchwałę sprzeczną z prawem, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, kwestionując § 14 ust. 1 i 2, który wprowadzał opłatę za przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Prokurator argumentował, że gmina nie ma uprawnień do wprowadzania takich opłat w drodze aktu prawa miejscowego bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Burmistrz wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że gmina nie pobierała tych opłat, a przepis pozostawał 'martwy'.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność § 14 ust. 1 i ust. 2 załącznika do Uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej z dnia "[...]" r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Prokuratora na uchwałę Rady Miejskiej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność § 14 ust. 1 i ust. 2 załącznika do Uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej z dnia "[...]" r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W dniu "[...]" Rada Miejska w "[...]", działając na podstawie art. 19 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2005 r. Nr 130, poz. 1087, dalej jako: u.z.z.w.), podjęła uchwałę Nr "[...]" w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W § 14 ust. 1 i 2 uchwały postanowiono: Przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej jest odpłatne i odbywa się na pisemny wniosek o przyłączenie i określenie warunków przyłączenia, zwanych dalej "warunkami przyłączenia" złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie (ust. 1). Kwota należności za przyłączenie ustalana jest na podstawie obowiązującej taryfy (ust. 2). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą uchwałę wywiódł Prokurator Rejonowy, który wniósł o stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej § 14 ust. 1 i 2. W uzasadnieniu wskazał, że powyższa uchwała nosi znamiona aktu prawa miejscowego, ponieważ posiada cechę ogólności - generalności i abstrakcyjności - określając adresata poprzez wskazanie jego cech, nie wymieniając go z nazwy. Dyspozycja natomiast określa adresata i ma zastosowanie do wielu powtarzalnych okoliczności oraz stanowi podstawę do obliczenia i ustalenia wysokości opłaty za każdorazowe włączenie się do istniejącej sieci wodociągowej i urządzeń kanalizacyjnych. Podniósł, że w polskim systemie prawnym żaden przepis nie daje gminie uprawnień do ogólnego wprowadzania opłat w drodze regulacji prawnych powszechnie obowiązujących. Przepisem takim nie może być podany w podstawie zaskarżonej uchwały art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, bowiem organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń, ale w zakresie tego upoważnienia nie mieści się jednak wprowadzanie za pomocą uchwały opłat za korzystanie z tych urządzeń. Wskazał, że jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, a w tym opłat nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. W rozpatrywanej sprawie me można uznać opłaty "przyłączeniowej" za świadczenie dobrowolne. W obowiązującym systemie prawnym nie istnieje bowiem podstawa prawna dla rady gminy do wprowadzenia opłat za podłączenie do sieci wodociągowej. Stwierdził, że określenie przez Radę Miejską w "[...]" opłat w akcie charakterze generalnym, stanowiło przekroczenie jej ustawowych kompetencji, a tym samym czyni to kontrolowaną uchwałę sprzeczną z prawem. W odpowiedzi na skargę Burmistrz "[...]’ wniósł o jej oddalenie. Podał, że w oparciu o zaskarżony przepis uchwały Gmina "[...]" nie pobierała opłat za podłączenie do sieci kanalizacyjnej lub wodociągowej. Zakwestionowany przepis pozostawał martwy od lat. Niemniej jednak na skutek wniesienia skargi dokonano ponownej analiza zaskarżonego przepisu i podjęto działania w celu jego wyeliminowania. Zatem stwierdzenie nieważności art. 14 uchwały jest bezcelowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga, jako uzasadniona, zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie wyłącznie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego, oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 8 p.p.s.a. prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich nie działają w sprawie we własnym interesie, lecz w interesie ogólnym - ochrony praworządności lub praw człowieka i obywatela. Oznacza to, że decyzja prokuratora o udziale w postępowaniu przed sądem administracyjnym należy wyłącznie do tego podmiotu. Jej słuszność nie podlega ocenie Sądu, nawet jeśli - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - organ Prokuratury zdecydował się zakwestionować uchwałę po kilkunastu latach od jej podjęcia. Zadaniem prokuratury jest w szczególności strzeżenie praworządności. W postępowaniu sądowoadministracyjnym prokurator realizuje zadania w zakresie ochrony praworządności, uczestnicząc w tym postępowaniu na podstawie art. 8 i korzystając z uprawnień i instytucji procesowych przewidzianych w tym przepisie. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że do skargi prokuratora nie mają zastosowania ograniczenia wynikające z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm., dalej jako: u.s.g.). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja prokuratora do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczona przesłankami materialnoprawnymi. Prokurator wnosi skargę w sprawie dotyczącej interesów innych osób i jedyną podstawą jego legitymacji skargowej jest ochrona obiektywnego porządku prawnego. Nie ma więc w tym przypadku konieczności wykazania naruszenia interesu prawnego określonej jednostki lub interesu społecznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2006 r., I OSK 978/06, niepubl., dostępny w CBOSA). Przedmiotem skargi jest uchwała w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W § 14 ust. 1 i 2 tej uchwały przyjęto, że przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej jest odpłatne. Dokonując analizy treści tych przepisów zaskarżonej uchwały należy w pierwszym rzędzie podkreślić, że stosownie do treści art. 19 ust. 1 zdanie 2 u.z.z.w. powyższa uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Stąd jej zaskarżenie przez prokuratora nie było ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 3 zdanie 2 p.p.s.a.). Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora, Sąd dokonał jej merytorycznej kontroli, dochodząc do wniosku, że argumentacja w niej podniesiona jest zasadna. Podkreślić należy, że akty prawa miejscowego, będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), mogą być stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie, która określa też zasady i tryb wydawania tych aktów (art. 94 Konstytucji). Powyższa zasada konstytucyjna znajduje odzwierciedlenie w art. 40 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Upoważnienie to musi być wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych i jako takie powinno wskazywać organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego. Przepis powyższy nie daje jednak radzie gminy podstawy prawnej do wprowadzenia opłaty za podłączenie do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Podstawy takiej nie stanowi również wskazany w uchwale art. 19 u.z.z.w. Zawiera on bowiem jedynie ogólną podstawę do wydania przez radę gminy aktu miejscowego jakim jest regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Szczegółowy zakres tego aktu określono w ustępie 2 artykułu 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków stanowiąc m. in., że są nimi warunki przyłączania do sieci (pkt 4 w/w artykułu). Jak widać, przepis ten nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do stanowienia prawa w zakresie ustalania kosztów przyłączenia odbiorców do sieci wodociągowej. To, że w powołanym przepisie ustawodawca przyjął, iż w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa się m.in. warunki przyłączania do sieci nie oznacza jeszcze, że regulamin może ustanawiać opłaty za podłączenie do sieci wodociągowej. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, w tym opłat, nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2000 r., II SA 23200/00, Lex nr 49520). Nie można przyjąć też, że upoważnienie takie wynika z art. 15 ust. 2 lub ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – dalej jako u.z.z.w.). Zgodnie z art. 15 ust. 2 tej ustawy w realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Z kolei przepis art. 15 ust. 3 uzzw stanowi, że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług. Powołany art. 15 ust. 2 uzzw wskazuje zatem, kto jest zobowiązany do zrealizowania budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego. Jest nim osoba ubiegająca się o przyłączenie. Wykonane przyłącze wodociągowe i kanalizacyjne stanowi jej własność, chyba że umowa zawiera inne postanowienia w tym przedmiocie. Z kolei ust. 3 art. 15 uzzw rozdziela obowiązki między przedsiębiorców i odbiorców usług w zakresie wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego. Nie oznacza to jednak, że powołane przepisy zawierają upoważnienie ustawowe do jednostronnego ustanowienia przez radę gminy w formie uchwały zatwierdzającej regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków - opłat za podłączenie do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej (J. Rotko, Komentarz do art. 15 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, źródło: Lex Omega) oraz (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 17 maja 2002 r., sygn. akt II SA 2793/01, wyroki NSA: z dnia 29 sierpnia 2006 r., II OSK 730/06, z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2033/06 oraz z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OSK 198/08). Również żadna inna ustawa nie przyznaje radzie gminy kompetencji do nakładania na mieszkańców gminy obowiązku ponoszenia opłat za samą możliwość podłączenia do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, czy gazowej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2000 r., II SA 2320/00, publ. OwSS 2001/4/129, Lex nr 49520; wyrok WSA w Krakowie z dnia z dnia 18 kwietnia 2011 r" II SA/Kr 175/11, Lex nr 993270 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2013 r., II SA/Lu 92/13, Lex nr 1299543). Generalnie upoważnienie do stanowienia aktów prawa miejscowego przez organy gminy zawiera art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2017, poz. 1875 j.t. – dalej jako u.s.g.), stosownie do którego organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie m. in zasad zarządu mieniem gminy (pkt 3). Powyższe upoważnienie nie może jednak stanowić podstawy do podjęcia uchwały nakładającej na obywateli obowiązek ponoszenia kosztów związanych z przyłączeniem do sieci wodociągowej; taka uchwała wykracza bowiem poza materię ustrojowo-organizacyjną określoną w cytowanym przepisie, a ustalanie opłat nie mieści się w pojęciu zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt OSK 19/06, LEX nr 209165). Podstawy takowej nie dają również instytucje ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2016, poz. 2147 j.t. – dalej jako u.g.n.), w szczególności art. 143 i nast. normujące udział właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej. Istotą opłaty adiacenckiej jest więc nałożenie na mieszkańców gminy obowiązku partycypowania w kosztach budowy infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Oznacza to, po pierwsze, że za każdym razem, gdy wybudowane zostanie kolejne urządzenie, można właściciela danej nieruchomości obciążyć opłatą adiacencką. Po drugie - że opłata może zostać ustalona nie zaraz po wybudowaniu urządzenia, ale dopiero wtedy, gdy właściciel nieruchomości będzie mógł z niego skorzystać, tj. gdy będzie faktycznie mógł się podłączyć do wybudowanych urządzeń infrastruktury technicznej albo będzie mógł korzystać z wybudowanej (a także odbudowanej lub rozbudowanej) drogi (E. Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art. 145 ustawy o gospodarce nieruchomościami, źródło: Lex Omega). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż powołane przepisy stanowią materialnoprawną podstawę do wydania decyzji w przedmiocie opłaty adiacenckiej w sytuacji, gdy właścicielowi umożliwi się korzystanie z nowowybudowanych urządzeń infrastruktury technicznej lub drogi. W żaden zaś sposób nie implikują kompetencji rady gminy do ustanowienia w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków kwestii ustanowienia na rzecz mieszkańców gminy opłat z tytułu podłączenia do sieci wodociągowej, czy kanalizacyjnej. Wreszcie podstawy takowej nie zawiera także przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. 2017, poz. 827 j.t.). Zgodnie z jego treścią, jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego postanawiają o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego. Powyższy przepis nie zawiera podstawy prawnej do podejmowania uchwał określających odpłatność za zamiar podłączenia do sieci wodociągowej, a jedynie daje upoważnienie do ustalenia cen za wodę z wodociągu gminnego. Raesumując jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, w tym opłat, nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Z art. 84 Konstytucji wynika bowiem, że obywatel jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przewidzianych wyłącznie ustawą. Wprowadzona zaskarżoną uchwałą opłata za podłączenie nieruchomości do istniejącej gminnej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie jest wprawdzie - w sensie prawnym - opłatą przymusową, jest jednak oczywiste, że korzystanie przez mieszkańców gminy z takich urządzeń jest koniecznością życiową. Opłata ta ma zatem cechy jednostronnie narzuconej mieszkańcom daniny publicznej, ukrytej pod postacią "udziału" we wspólnej inwestycji. Została ona wprowadzona przy wykorzystaniu władztwa publicznego gminy i jest pobierana w związku z samym faktem przyłączenia nieruchomości do urządzenia komunalnego. Nie można jej w związku z tym - wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę - traktować jako należności o charakterze cywilnoprawnym, towarzyszącej świadczeniu usług na podstawie umowy zawieranej między dwiema równorzędnymi stronami, korzystającymi z wolności kontraktowej (tak m. in. wyroki NSA: z dnia 13 grudnia 2000 r. II SA 2320/00, OwSS 2001/4/129, LEX nr 49520; z dnia 17 maja 2002 r., I SA 2793/01, LEX nr 149541; z dnia 25 listopada 2004 r" OSK 821/04, LEX nr 164665 oraz wyrok NSA - OZ w Lublinie z 12 września 2002 r., II SA/Lu 286/02, niepubl.). Podsumowując, należy stwierdzić, że ustalona zaskarżoną uchwałą opłata za przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej ma charakter jednostronnie narzuconej daniny publicznej. Wobec braku wyraźnego upoważnienia ustawowego do nakładania przez gminę tego rodzaju opłat powołane regulacje uchwały uznać zatem należy za wydane bez podstawy prawnej, podobnie jak i pozostałe unormowania tego aktu, które pozostają z tymi przepisami w ścisłym związku. Przeszkody do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie stanowi art. 94 ust. 1 u.s.g. Przepis ten wprawdzie nie pozwala na stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy po upływie roku od dnia jej podjęcia, jednakże ograniczenie to nie dotyczy aktów prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała, stosownie do art. 19 ust. 1 zdanie 2 ustawy, stanowi akt prawa miejscowego. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w odpowiedzi na skargę, stwierdzić należy, że (potencjalne) wyeliminowanie z zaskarżonej uchwały § 14 ust. 1 i 2 nie czyni postępowania w niniejszej sprawie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że zaskarżona uchwała - w części obejmującej jej § 14 ust. 1 i 2 może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie. W orzecznictwie sądów utrwalone jest zaś stanowisko, że przepis obowiązuje w systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Nieobowiązywanie aktu prawnego nie oznacza więc, że przestał on kształtować stosunki prawne istniejące nadal po dacie, w której przestał obowiązywać. Przepisy zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu, w przypadku niestwierdzenia ich nieważności, mogą mieć w dalszym ciągu zastosowanie do stanów faktycznych z okresu obowiązywania zaskarżonej uchwały, czyli od momentu jej wejścia w życie do czasu wejścia w życie przepisów ją derogujących (por. uchwały TK: z dnia 14 września 1994 r., W 5/94, OTK 1994, cz. II, poz. 44 i z dnia 14 lutego 1994 r., K 10/93, OTK 1994, cz. I, poz. 7 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 stycznia 2013 r., II SA/Łd 1050/12, niepubl., dostępny w CBOSA). Należy podkreślić, że uchylenie zaskarżonej uchwały może mieć wyłącznie skutek konstytutywny ex nunc, to jest od daty utraty mocy obowiązującej przez tę uchwałę, określonej w "nowej" uchwale, co nie może jednak nastąpić z mocą wsteczną. Stwierdzenie nieważności jest natomiast rozstrzygnięciem deklaratoryjnym, obalającym domniemanie legalności oraz prawidłowości zaskarżonego aktu. Działa ono ex tunc, czyli z mocą wsteczną od daty wyeliminowania z obrotu prawnego aktu prawa miejscowego sprzecznego z prawem. Niezgodność aktu prawa miejscowego z prawem powszechnie obowiązującym powoduje nieważność tego aktu już od daty jego uchwalenia, zatem od samego początku taki akt nie wywołuje żadnych skutków prawnych z niego wynikających. Deklarowany fakt nieobciążania przyłączających nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej niczego w zakresie konieczności wyeliminowania skarżone uchwały z mocą ex tunc nie zmieniam jako, że uchwała ta niewątpliwie wywołała nieodwracalne skutki prawne, jaki są nieprzedawnione roszczenia przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego (art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków) względem przyłączających nieruchomości do sieci w rozumieniu art. 2 pkt 7 te ustawy. Niezakwestionowanie rzeczonej uchwały ze skutkiem wstecznym czyniłoby aktualnym i uzasadnionym cywilnoprawne roszczenie wspomnianego przedsiębiorstwa przed sądem powszechnym z uwagi na niemożność zakwestionowania skarżonej uchwały przez sąd cywilny, będącej wszak aktem prawa miejscowego. Z kolei jej wyeliminowanie będzie równoznaczne z odpadnięciem podstawy świadczenia w rozumieniu art. 410 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U.2017, poz. 459 j.t. – dalej jako k.c.), a zatem uczyni wzmiankowane roszczenie nienależnym w rozumieniu § 1 tegoż artykułu. Zważywszy zatem, że ustanowienie opłaty za podłączenie do sieci wodociągowej wymagało podstawy ustawowej, a podstawy tej nie było, stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała w zakresie w jakim nakłada na mieszkańców gminy obowiązek uiszczania opłat wskazanych w regulaminie, wykracza poza prawotwórcze kompetencje rady gminy, ponieważ nie została podjęta na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r., II OSK 19/06). Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 14 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło