II SA/Ol 472/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi S.O. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie powołania do odbycia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych 1) oddala skargę; 2) zwraca skarżącemu S.O. nienależnie uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (dwieście złotych). Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]", Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako: k.p.a.), art. 100 ust. 1, art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r., poz. 144), w związku z § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2013 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 299), § 7 ust. 4, § 11 ust 1, § 22 ust. 1, ust. 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 145, poz. 974), po rozpatrzeniu odwołania st. szer. rez. S. O. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. (karty powołania - seria P Nr "[...]" z dnia 13 marca 2015 r.) w sprawie powołania do odbycia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych w Jednostce Wojskowej Nr "[...]" w G. z terminem stawiennictwa na dzień 4 maja 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 13 marca 2015 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w G. powołał st. szer. rez. S. O. do odbycia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych w Jednostce Wojskowej Nr "[...]" w G. w dniach 04.05-22.05.2015 r. W odwołaniu od powyższej decyzji S. O. wniósł o odstąpienie od powołania na ćwiczenia wojskowe motywując tym, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo rolne specjalizujące się w hodowli bydła mlecznego. Nadmienił również, że jest to jedyne źródło dochodu jego rodziny. Do odwołania dołączył zaświadczenie wydane przez Urząd Miasta i Gminy w M. stwierdzające odprowadzanie podatku rolnego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, kopię umowy o rozszerzeniu współwłasności majątkowej w formie aktu notarialnego oraz kopię umowy o rozszerzeniu wspólności ustawowej w formie aktu notarialnego, kopię zawiadomienia Sądu Rejonowego w M. o wpisie w księdze wieczystej współwłasności majątkowej na podstawie umowy w sprawie prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła mlecznego. W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" organ odwoławczy wskazał, że szkolenie rezerw osobowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa państwa i realizacją zadań w tym zakresie przez Siły Zbrojne RP. Fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego nie jest wystarczającym powodem do odstąpienia od powołania na ćwiczenia wojskowe. Z posiadanych danych ewidencyjnych oraz załączonych dokumentów do odwołania wynika, że S. O. gospodarstwo rolne prowadzi wspólnie z żoną, która pod jego nieobecność może przejąć obowiązki w gospodarstwie. Ponadto, odwołujący się nie wykazał przyczyn zwalniających z odbycia ćwiczeń, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ćwiczeń wojskowych (tj. z powodu obłożnej choroby lub uznania ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolnego do tej służby, prowadzenie własnej kampanii wyborczej, zostanie posłem do Sejmu, w tym do Parlamentu Europejskiego, albo senatorem - w czasie trwania kadencji), a tylko te przyczyny powodują obligatoryjne zwolnienie żołnierza rezerwy z wyżej wymienionego obowiązku. Wskazał, że przepisy art. 100 ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej określają, że obowiązek służby wojskowej żołnierzy rezerwy polega między innymi na odbywaniu ćwiczeń wojskowych. W przypadku odwołującego się, są to obowiązkowe ćwiczenia wojskowe wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2013 r. Zgodnie z § 22 wyżej cytowanego rozporządzenia żołnierz rezerwy, w uzasadnionych przypadkach, może ubiegać się o zwolnienie z odbycia ćwiczeń wojskowych, przesunięcie, ich skrócenie, czyli zwolnienie przed ich faktycznym zakończeniem, u dowódcy jednostki wojskowej w dniu stawiennictwa. Konstatując stwierdził, że utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy ze względu na konieczność przeszkolenia w specjalności wojskowej zgodnej z nadanym przydziałem mobilizacyjnym, oraz z uwagi na to, że odwołujący nie odbywał żadnych ćwiczeń wojskowych w rezerwie. Skargę na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wywiódł do tut. Sądu, reprezentowany przez pełnomocnika, S. O. żądając jej uchylenia. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej oraz naruszenie art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. Podniósł, że za niestosowny i nie przystający do realiów życia uznać należy pogląd Szefa WSzW w O., że gospodarstwo rolne, w którym hoduje się ponad czterdzieści sztuk bydła mlecznego może być samodzielnie prowadzone przez małżonkę skarżącego przez ponad dwa miesiące. Tym bardziej, że właśnie przeszła zabieg ginekologiczny i w ciągu najbliższych tygodni winna prowadzić oszczędny tryb życia. Pozbawienie rodziny jedynego mężczyzny, jaki jest fizycznie w stanie sprostać obowiązkom związanym z obsługą stada bydła, wywiązywaniem się z przyjętych na siebie zobowiązań finansowych oraz bieżącą pieczą na podupadłą na zdrowiu małżonką oraz dziećmi w wieku przedszkolnym jawi się jako nie humanitarne i sprzeczne z zasadą ustawową, że wykonywanie obowiązku obrony Państwa winno odbywać się na zasadach i w zakresie określonym ustawą ( art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP). Zgodnie z postanowieniami art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP każdy powołany do odbycia służby wojskowej może ubiegać się o odroczenie tej służby; zainteresowanemu można udzielić odroczenia ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne osoby podlegającej obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia tej osobie odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez nią przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej. Wskazał, że nie istnieją żadne przesłanki do niemożności zastosowania instytucji odroczenia w zakresie i na warunkach wyżej opisanych także w odniesieniu do żołnierzy przeniesionych do rezerwy, co potwierdza treść § 7 rozporządzenia z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej. Skoro odroczenie może być udzielone osobie, która nie odbyła jeszcze w ogóle żadnego szkolenia wojskowego, tym bardziej można je zastosować do żołnierza rezerwisty. Dodał, że organ administracji wojskowej rozpatrując odwołanie potraktował przedłożone dowody w postaci decyzji, wpisów i zaświadczeń jako nie mające dla sprawy żadnego znaczenia dowodowego, nie dokonał ich merytorycznej oceny, czym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego opisane treścią art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał m.in., że skarżący w treści skargi nie uwzględnił sprostowania terminu odbywania ćwiczeń wojskowych - postanowienie z dnia 28 kwietnia 2015 r. - dlatego mylnie wskazywał, ze mają one trwać dwa miesiące. Ponadto, prawidłowy termin i okres trwania owych ćwiczeń wynika bezpośrednio z treści karty powołania, więc należy przyjąć, że okres ten skarżącemu od początku był doskonale znany. Natomiast powołanie się przez skarżącego na naruszenie przepisów art. 39 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP oraz przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej winno zostać bezwzględnie oddalone, jako niezasadne. Po pierwsze, przepisy ww. rozporządzenia od dnia 12 lutego 2010 r. nie obowiązują, gdyż zostały uchylone. Po drugie, zarówno art. 39 ustawy, jak i przepisy ww. rozporządzenia nie mają zastosowania w sprawie, gdyż dotyczą odroczeń zasadniczej służby wojskowej, zaś przedmiotem niniejszej sprawy jest powołanie na obowiązkowe ćwiczenia wojskowe żołnierza rezerwy. W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że skarżący odbywając zasadniczą służbę wojskową, bezpowrotnie utracił status żołnierza służby zasadniczej i dlatego nie mogą względem jego osoby mieć zastosowania żadne przepisy odnoszące się do problematyki odbywania zasadniczej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną jedynie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości, nie rozpatruje również sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego (v: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2007 roku, sygn. II OSK 1402/06, publ.: LEX nr 360233). Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako; p.p.s.a.) wynika nadto, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze. Jak wynika z materiału dowodowego niniejszej sprawy skarżący odbył zasadniczą służbę wojskową w okresie od 7 października 2002 r. do 23 stycznia 2003 r. składając przysięgę wojskową w dniu 26 października 2002 r. Z dniem 3 października 2003 r. skarżący został przeniesiony do rezerwy i od tego momentu posiada wyłącznie status żołnierza rezerwy. Zgodnie z art. 99 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP żołnierzem rezerwy jest osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej (ust. 1). Osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje tytuł żołnierza rezerwy (ust. 2). Dodatkowo należy zauważyć, że skarżący, jako żołnierz rezerwy, nie był dotychczas powoływany, ani nie odbył jako ochotnik żadnych ćwiczeń wojskowych. Jednocześnie ma nadany przydział mobilizacyjny na stanowisko etatowe w jednostce wojskowej celem pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Stosownie do treści art. 100 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP obowiązek służby wojskowej żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej. Jednakże dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne są dwa przepisy. Po pierwsze – przepis art. 100 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP stanowiący, że "na ćwiczenia wojskowe i do okresowej służby wojskowej nie powołuje się żołnierzy rezerwy, którzy: 1) prowadzą własną kampanię wyborczą w przypadku kandydowania do organów, o których mowa w art. 65 ust. 4 - w czasie jej trwania; 2) zostali wybrani na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, albo senatora - w czasie trwania kadencji; 3) zostali przeznaczeni do odbycia służby zastępczej lub odbyli tę służbę". Po drugie – przepis zawarty w akcie wykonawczym do tej ustawy - § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych stanowiący, że "w przypadku gdy żołnierz rezerwy albo osoba przeniesiona do rezerwy niebędąca żołnierzem rezerwy, której doręczono kartę powołania, nie może stawić się do odbycia ćwiczeń wojskowych w terminie określonym w tej karcie z powodu obłożnej choroby lub z przyczyn, o których mowa w art. 58 ust. 3 i art. 100 ust. 3 ustawy, niezwłocznie zawiadamia o tym fakcie wojskowego komendanta uzupełnień". Wykładnia wskazanych wyżej przepisów wskazuje na to, że żaden przepis materialnego prawa administracyjnego w trybie administracyjnym nie przyznaje skarżącemu prawa (roszczenia) o zwolnienie z ćwiczeń wojskowych ze względu na okoliczność prowadzenia gospodarstwa czy tez opieki nad małżonkiem, stąd złożenie wniosku przez skarżącego w tym przedmiocie, nie jest dla organu wiążące. Przepis art. 100 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP oraz § 7 rozporządzenia, które stanowiły materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, ustanawiają przesłanki, którymi powinien kierować się dowódca jednostki wojskowej przy rozstrzyganiu, czy udzielić zgody na zwolnienie z odbycia ćwiczeń zawarcie kontraktu, czy też jej odmówić. Zatem wydane w tym przedmiocie rozstrzygnięcie nie ma charakteru uznaniowego. Z przekazanych Sądowi administracyjnych akt sprawy nie wynika jednak żeby skarżący przedstawił (i w stosowny sposób poparł) organowi administracji wojskowej, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, wynikające z art. 100 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP oraz § 7 rozporządzenia przyczyny uzasadniające zwolnienie go z odbycia ćwiczeń wojskowych. Tym samym rozstrzygnięcia organów należy ocenić jako zgodne z prawem. Na marginesie należy zauważyć, że skarżący skorzystał w niniejszej sprawie z dobrodziejstwa § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych przewidującego możliwość zwolnienia żołnierza rezerwy przez wojskowego komendanta uzupełnień z odbycia ćwiczeń wojskowych. Mianowicie, przedstawił zarówno Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w G., jak i Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w G. dwa zwolnienia lekarskie żony B. O. na okres 29.04 -14.05.2015 r. oraz 15.05-28.05.2015 r. To spowodowało, że Dowódcy Jednostki Wojskowej zwolnił go od odbycia ćwiczeń wojskowych od 04.05-22.05.2015 r. Ponadto, Sąd w pełni podziela stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. Przede wszystkim, prawidłowy termin i okres trwania ćwiczeń wojskowych wynikał bezpośrednio z treści karty powołania, więc okres ten skarżącemu od początku był doskonale znany. Natomiast powołanie się na naruszenie przepisów art. 39 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP oraz przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej nie mogło odnieść zamierzonego skutku, bowiem przepisy ww. rozporządzenia od dnia 12 lutego 2010 r. nie obowiązują, gdyż zostały uchylone, art. 39 ustawy nie ma zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy odroczeń zasadniczej służby wojskowej. Konkludując Sąd stwierdza, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego nie znajdują uzasadnienia, bowiem organy wydający zaskarżone decyzje nie uchybił przepisom prawa materialnego. W sprawie nie doszło również do naruszenia, wskazanych w skardze, norm wynikających z przepisów prawa procesowego, bowiem organy dokonały kompleksowego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy i w konsekwencji zrealizowały normy proceduralne w sposób właściwy, lecz inaczej zinterpretowały prawo materialne. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. f p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony. Zatem Sąd zwrócił skarżącemu nienależnie uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.