II SA/Ol 495/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. Z. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego, przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę. Dyrektor Aresztu Śledczego orzeczeniem z dnia "[...]", znak "[...]", podjętym na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 ze zm., dalej jako: ustawa o s.w.) oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634), po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego wszczętego w dniu "[...]" przeciwko A. Z. (dalej jako: skarżącemu), obwinionemu o to, że w dniu "[...]" nie wykonał polecenia służbowego polegającego na stawieniu się do Zespołu Medycyny Pracy przy Areszcie Śledczym celem poddania się badaniom kontrolnym po zakończonym długotrwałym zwolnieniu lekarskim trwającym powyżej 30 dni, wymierzył mu karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym. Uzasadniając orzeczenie wskazał, iż skarżący przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w okresie od "[...]" do "[...]", tj. 67 dni. Po zwolnieniu lekarskim wykorzystał urlop wypoczynkowy w wymiarze "[...]" dni, a następnie udzielono mu wolnego za wypracowane nadgodziny, które wykorzystał w dniach "[...]". Podniósł, iż w oparciu o art. 229 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94) wydał skarżącemu w dniu "[...]" polecenie służbowe kierując go na badania kontrolne po zwolnieniu lekarskim trwającym dłużej niż 30 dni, celem ustalenia zdolności do służby na dotychczas zajmowanym stanowisku. Funkcjonariusz nie wykonał polecenia służbowego i na powyższą okoliczność nie złożył żadnych wyjaśnień. Nadto skarżący w toku postępowania nie współpracował z organem prowadzącym postępowanie dyscyplinarne, a jego absencja w służbie z powodu aktualnych badań lekarskich spowodowała dezorganizację toku służby w dziale ochrony. W zażaleniu na powyższe orzeczenie skarżący zarzucił organowi niezbadanie przed wydaniem orzeczenia, czy faktycznie doszło do zarzucanego mu przewinienia, błędne ustalenie przez organ, że doszło do popełnienia przewinienia oraz błędną interpretację przepisów prawa, a w szczególności niezastosowanie w sprawie art. 60 ustawy o s.w. Wskazują na powyższe wniósł o uchylenie zakwestionowanego orzeczenia oraz umorzenie postępowania z powodu braku jednoznacznych dowodów wskazujących na jego winę. Na skutek rozpoznania zażalenia Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej orzeczeniem z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 132 ust. 3 ustawy o s.w. oraz § 52 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej. Wskazano, iż fakt odmowy poddania się przez skarżącego badaniom kontrolnym po długotrwałym zwolnieniu lekarskim stanowi naruszenie dyscypliny służbowej. Wytyczne Zespołu Medycyny Pracy Bezpieczeństwa i Higieny Pracy przy CZSW w Warszawie regulują powyższą kwestię i wskazują, że funkcjonariusze przebywający na zwolnieniu lekarskim w związku z długotrwałą chorobą, trwającą dłużej niż 30 dni, są kierowani z urzędu na badania kontrolne do Zespołu Medycyny Pracy. Obowiązek poddania się badaniom kontrolnym wynika również z art. 38 ustawy o s.w., jak też z treści art. 229 § 2 Kodeksu pracy. Ponadto § 4 art. 229 Kodeksu pracy stanowi, że pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Podniesiono, iż świadome uchylanie się przez skarżącego od poddania się badaniom kontrolnym może być rozumiane jako obawa przed stwierdzeniem w badaniu lekarskim przeciwwskazań zdrowotnych skutkujących niepełną przydatnością do pełnienia służby, powstałych w wyniku choroby jaką przechodził pozostając na długookresowym zwolnieniu lekarskim, które chciałby ukryć. W sytuacji, kiedy skarżący poddałby się badaniom lekarskim w Zespole Medycyny Pracy, wykonując polecenie służbowe, uniknąłby postępowania dyscyplinarnego wszczętego z powodu niewykonania polecenia służbowego. Jednakże swoim zachowaniem skarżący naruszył art. 125 ust. 3 pkt 2 ustawy o s.w. Skargę na powyższe orzeczenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. Z. żądając jego uchylenia w całości, jak też uchylenia orzeczenia organu pierwszej instancji. Zaskarżonym aktom zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej, a mianowicie: § 2 ust. 2 rozporządzenia polegające na nie dokonaniu przez organy ustaleń zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a przede wszystkim ustalenia, czy w świetle wszystkich okoliczności sprawy doszło do popełnienia zarzucanego mu czynu; naruszenie § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia polegające na błędnym ustaleniu przez organy, że doszło do naruszenia art. 125 ust. 3 pkt 2 ustawy o s.w., nieustalenie, czy postępowanie skarżącego zawiera znamiona przewinienia oraz niezastosowanie w sprawie normy art. 60 ustawy o s.w.; naruszenie § 15 rozporządzenia w związku z art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. polegające na pozbawieniu skarżącego w trakcie postępowania możliwości składania wyjaśnień, zgłaszania wniosków i przeglądania akt sprawy; naruszenie § 17 ust. 1 i § 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 , 4 , 6 rozporządzenia polegające na niedostosowaniu terminów procesowych i braku uzasadniania sprawozdania kończącego postępowanie dyscyplinarne; naruszenie § 47 rozporządzenia w związku z art. 165 i 166 Kodeksu pracy polegająca na nieustaleniu przez organy okoliczności dotyczącej daty zakończenia leczenia. Zarzucił ponadto organom naruszenie art. 73 i 92 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Sąd Dyscyplinarny, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanym orzeczeniu, wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do argumentów skargi wskazano, iż błędny jest jej zarzut dotyczący naruszenie § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia bowiem czyn zarzucany skarżącemu zawiera znamiona przewinienia. Ponadto wskazano, iż nie doszło do naruszenia § 17 ust. 1 i § 20 ust. 1 rozporządzenia gdyż w terminie zakończono postępowanie dyscyplinarne i sporządzono sprawozdanie kończące to postępowanie. Nadto, rozporządzenie w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariusz Służby Więziennej nie zawiera żadnej regulacji w sprawie wydania kopii materiału dowodowego z akt sprawy, gdyż § 15 rozporządzenia przewiduje jedynie, iż w toku postępowania obwiniony ma prawo do: odmowy składania wyjaśnień, zgłaszania wniosków dowodowych, przeglądania akt i ustanowienia obrońcy. Skarżący w toku postępowania dyscyplinarnego został zapoznany z materiałami dotyczącymi tego postępowania i odmówił składania wyjaśnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 przywołanego przepisu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu konkretyzacji (zastosowania) norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej. Zadaniem sądu jest ocena, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał procesowy jest pełny, czy został zebrany prawidłowo i jest wystarczający do wymaganego przez prawo ustalenia podstawy faktycznej decyzji (vide: wyrok NSA z dn. 22 kwietnia 2005r., sygn. FSK 1943/2004, Lex Polonica nr 414808). Sąd nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Służby Więziennej uregulowane zostały powoływaną wyżej ustawą o Służbie Więziennej natomiast zasady i tryb postępowania dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy tej służby zawarte są w wydanym na podstawie delegacji ustawowej rozporządzeniu z dnia 14 listopada 1996r. Zgodnie z art. 125 ust. 2 ustawy o s.w. funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Z ust. 3 pkt 2 powołanego przepisu wynika natomiast, iż naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania lub niewykonanie polecenia służbowego, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 58 ust. 2 ustawy o s.w. (odmowa wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa). Naruszenie dyscypliny służbowej jest zatem czynem funkcjonariusza polegającym na niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub poleceń i czynności służbowych wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie określonych przepisów. Przepis art. 126 ust. 1 powołanej ustawy o s.w. zawiera katalog kar dyscyplinarnych, a jedną z nich jest kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym. Szczegółowe zasady wymierzania kar określone zostały w rozdziale 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z § 3 ust. 1 tego aktu, przy wymiarze kary bierze się pod uwagę m.in. rodzaj i wagę przewinienia, pobudki czynu, stopień winy, zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu przewinienia, okres pozostawania w służbie i opinię służbową. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia wymiar kary dyscyplinarnej powinien ponadto uwzględniać skutki przewinienia, czy popełnione było pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego oraz czy w stosunku do funkcjonariusza jest już orzeczona kara dyscyplinarna. W świetle powyższego należy wskazać, iż wymierzając karę należy brać pod uwagę zarówno okoliczności łagodzące, jak i obciążające. W związku z powyższym przedmiotem sądowej kontroli było ustalenie, czy prowadzone postępowanie dyscyplinarne, które ma charakter postępowania administracyjnego, przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy i czy udowodniono, że miało miejsce naruszenie dyscypliny służbowej. W sprawie bezsporne jest, że skarżący przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim trwającym ponad 30 dni (zwolnienie lekarskie od dnia "[...]" do dnia "[...]", łącznie 67 dni zwolnienia). W dniu "[...]" otrzymał polecenie (wraz z pouczeniem o konieczności poddania się badaniom i informacją o skutkach prawnych niewykonania polecenia służbowego) od Dyrektora Aresztu Śledczego wraz z delegacją służbową, jako polecenie służbowe stawienia się do Zespołu Medycyny Pracy w dniu "[...]" celem stwierdzenia braku przeciwwskazań do pracy na zajmowanym stanowisku, po przebytej długotrwałej chorobie. Skarżący raportem z dnia "[...]" poinformował Dyrektora Aresztu Śledczego, że nie podda się badaniom kontrolnym wskazując, iż skierowanie go na badania jest bezpodstawne. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 38 ustawy o s.w. funkcjonariusz może być skierowany, z urzędu lub na jego prośbę, do komisji lekarskiej w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą. W celu ochrony zdrowia pracujących przed wpływem niekorzystnych warunków związanych ze środowiskiem pracy i sposobem jej wykonywania, a także w celu sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi utworzono służbę medycyny pracy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z dnia 13 sierpnia 1997r.), służba medycyny pracy realizuje zadania określone w ustawie w odniesieniu do: osób pozostających w stosunku służbowym. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a powołanej wyżej ustawy stanowi, iż służba medycyny pracy jest właściwa do realizowania zadań z zakresu: sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi, w szczególności przez wykonywanie badań wstępnych, okresowych i kontrolnych przewidzianych w Kodeksie pracy. Przepis art. 229 § 2 K. p. stanowi, iż pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim. W przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega ponadto kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Natomiast z § 2 art. 229 K. p. wynika, iż pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Na podstawie art. 8 wyżej powołanej ustawy o służbie medycyny pracy wydane zostało rozporządzenie z dnia 29 maja 2003r. w sprawie zadań służby medycyny pracy wynikających ze specyfiki ryzyka zawodowego w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej ( Dz. U. z dnia 17 czerwca 2003r.). Rozporządzenie określa zadania służby medycyny pracy niewymienione w art. 6 ust.1 ustawy o służbie medycyny pracy wynikające ze specyfiki ryzyka zawodowego funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. W § 2 powołanego rozporządzenia wskazano na zadania służby medycyny pracy, między innymi w pkt 1 - na sprawowanie profilaktycznej opieki zdrowotnej, poprzez wykonywanie badań profilaktycznych – okresowych i kontrolnych funkcjonariuszy. Powołane powyżej przepisy prawa powszechnie obowiązującego jednoznacznie zaprzeczają stawianej przez skarżącego tezie o braku podstaw do skierowania go przez pracodawcę na okresowe badania lekarskie, w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą. Należy wskazać, iż skarżący był pouczony przez swego pracodawcę o obowiązku niezwłocznego poddania się badaniom kontrolnym w wyznaczonym terminie, miał świadomość, iż jest to polecenie służbowe, którego nie wykonanie rodzić będzie wobec niego skutki dyscyplinarne wynikające z ustawy o s.w. W świetle powyższego, odmowa przez skarżącego wykonania polecenia służbowego polegającego na poddaniu się badaniom lekarskim stanowi ewidentne naruszenie art. 125 ust. 3 pkt 2 ustawy o s.w. Funkcjonariusz jest bowiem zobowiązany odmówić wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego wyłącznie jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia wiązałoby się z popełnieniem przestępstwa, a tym, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, nie jest skierowanie na badania. Ponadto, niczym nieuzasadniona odmowa wykonania polecenia służbowego jest wystarczająca, aby przyjąć, iż miało miejsce przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej. Zwrócić należy uwagę, iż z racji specyfiki pracy funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz nałożonych ustawą obowiązków wszelkie powstałe wątpliwości co do stanu zdrowia funkcjonariusza winny być jak najszybciej wyjaśniane. Słusznie zatem podniósł organ drugiej instancji, iż świadome uchylanie się przez skarżącego od poddania się badaniom kontrolnym może być rozumiane jako obawa przed stwierdzeniem w badaniu lekarskim przeciwwskazań zdrowotnych skutkujących niepełną przydatnością do pełnienia służby, powstałych w wyniku choroby jaką przechodził pozostając na długookresowym zwolnieniu lekarskim, które chciałby ukryć. Nie można bowiem usprawiedliwiać niewytłumaczalnego zachowania funkcjonariusza, w sytuacji gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu jego zdrowia w trakcie pełnionej służby. Podsumowując rozważania trzeba wskazać, iż uwzględniając całokształt stanu normatywnego oraz stan faktyczny sprawy, w ocenie Sądu jednoznacznie można podnieść, iż prowadzone postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości patrząc przez pryzmat zarówno trafności zastosowanych przepisów prawa materialnego jak i prowadzenia postępowania zgodnie z obowiązującymi w dacie orzekania przepisami proceduralnymi. Wbrew zarzutom skargi, postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone w terminie 30 dni od dnia jego wszczęcia. Postępowanie zostało wszczęte "[...]", a sprawozdanie kończące niniejsze postępowanie przeciwko skarżącemu zostało sporządzone w dniu "[...]". Z przedłożonego na rozprawie sądowej przez organ pisma z dnia "[...]" wynika, iż zgodnie z § 54 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej, wyższy przełożony niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia doręczenia mu orzeczenia sądu dyscyplinarnego, przesłał odpis tego orzeczenia (z dnia "[...]"), drogą służbową, Ministrowi Sprawiedliwości. Niezasadny jest zarzut skarżącego, iż wyższy przełożony zobowiązany był również wysłać odpis jego skargi Ministrowi Sprawiedliwości, gdyż taki obowiązek dotyczy jedynie skargi wyższego przełożonego do Naczelnego Sądu Administracyjnego (ust. 4 § 54). Również okoliczność naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej została udowodniona i znalazła swoje pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Z racji tego, iż w zakwestionowanych orzeczeniach organy wskazały jakimi względami kierowały się przy wymierzeniu kary, ich postępowanie należy uznać za zgodne z prawem. Obowiązkiem Sądu Dyscyplinarnego było wyłożenie motywów prawnych i faktycznych w kwestiach istotnych z punktu widzenia norm prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest jasne i zrozumiałe. Sąd Dyscyplinarny w zwięzłej formie wyłożył racje, które legły u podstaw utrzymania w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji. Brak jest więc, zdaniem Sądu, podstaw do zarzucenia organom administracji dowolności w zakresie oceny stanu faktycznego i przekroczenia wynikających ze wskazanych wyżej przepisów zasad orzekania o odpowiedzialności dyscyplinarnej. Z kolei skarga nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłym orzeczeniom, stanowiąc w istocie polemikę z rozstrzygnięciami organów dyscyplinarnych. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił. ----------------------- 8