II SA/Ol 496/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Sp. z o.o. w W. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 18 marca 2014 r., nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia zawiesić postępowanie sądowe. Dyrektor Izby Celnej w O., decyzją z dnia 18 marca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 16 grudnia 2013 r., którą wymierzono "[....]" Sp. z o.o. w W. karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze, złożonej do tut. Sądu, Spółka zawarła m.in. wniosek o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, zainicjowanego przez WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1979/11 oraz do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał pytania prawnego: "czy art. 14 ust. 1 i art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych są zgodne: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – zadanego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 686/13. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Praktyka sądowa i piśmiennictwo, wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania, opowiadają się za szerokim rozumieniem pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 248/09; postanowienie NSA z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 200/08; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wydanie 4 Lex a Wolters Kluwer business Warszawa 2011, uwaga 4, str. 375; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tarno, wydanie 5 Lexis Nexis uwaga 4 str. 333). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, a celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu. (por. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08 cytowane w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 18 lutego 2014 r. II GZ 39/14, dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl). Związek postępowań musi być bezpośredni. W związku z powyższym, wskazać należy, że postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014r. (sygn. akt II GSK 686/13) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne następującej treści: "czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) są zgodne z: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Powyższe pytanie zostało zarejestrowane w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 4/14. W ocenie Sądu, pytanie prawne przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Zważyć należy, że zarówno w rozpatrywanej sprawie, jak i w sprawie, w której Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował się na przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, wystąpiły wątpliwości co do możliwości ograniczenie prawa urządzania gier na automatach tylko w kasynach gry, z uwagi na brak notyfikacji przepisów tej ustawy. Naruszenie obowiązku notyfikacji przepisów technicznych, wynikającego z dyrektywy 98/34/WE, ma charakter naruszenia trybu ustawodawczego, którego konstytucyjność może być badana wyłącznie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jeżeli w konkretnym postępowaniu sąd poweźmie wątpliwości, że doszło do takiej wadliwości trybu ustawodawczego, może nie stosować tych przepisów tylko w ten sposób, że zawiesi prowadzone postępowanie, w którym miałyby one zostać zastosowane i skieruje stosowne pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r., IV KK 183/13 (publ. LEX nr 1409532). W rozpoznawanej sprawie, przedstawianie Trybunałowi Konstytucyjnemu kolejnego pytania prawnego Sąd uznał za niecelowe, z uwagi na to, że dokonał tego już Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie akt II GSK 686/13. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 stycznia 2014 r., NSA wyraźnie akcentował, że rozstrzygnięcie kwestii braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych odnosi się w zasadniczej części do zarzutów naruszenia Konstytucji RP, poprzez pominięcie istotnego elementu krajowej procedury ustawodawczej, a także naruszenia zasady wolności gospodarczej. Rozstrzygnięcie zaś tych zagadnień leży w gestii Trybunału Konstytucyjnego i dopiero po jego wypowiedzi w tej materii, rolą sądu administracyjnego będzie dokonanie oceny: na ile i czy w ogóle wskazane kwestie, związane z notyfikacją przepisów ustawy hazardowej, mają wpływ na zapadłe przed organem celnym decyzje. Zatem uznać należało, że odpowiedź na pytanie prawne NSA, sformułowane w powołanym wyżej postanowieniu z 15 stycznia 2014 r., będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Pytanie to dotyczy bowiem nie tylko konstytucyjności przepisów, o które oparto zaskarżone decyzje, ale także zgodności z Konstytucją (z uwagi na przebieg procesu legislacyjnego) również innych przepisów tej ustawy, które mogą potencjalnie być uznane za przepisy techniczne. Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie P 4/14. Zauważyć też należy, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych ujawniła się istotna rozbieżność co do oceny konsekwencji prawnych braku notyfikacji niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych. Rozbieżność ta prowadzi do wydawania różnych orzeczeń w identycznych stanach faktycznych (problem ten jest dostrzegany w orzecznictwie TK, o czym świadczy treść uzasadnienia wyroku z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 4/11). Z tych względów, podzielając wątpliwości NSA wyrażone w wyżej powoływanym pytaniu skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności w aspekcie wymogu notyfikowania przepisów ustawy o grach hazardowych, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, po dokonaniu oceny z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości, oraz ekonomiki procesowej, a także mając na względzie konieczność rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, doszedł do przekonania, że zawieszenie postępowania, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jest uzasadnione. Nadto, Sądowi wiadomym jest, że postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. (sygn. akt III SA/GI 1979/11), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne dotyczące zgodności z Konstytucją art. 89 ustawy z dnia z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Sąd ten wskazanemu uregulowaniu zarzuca naruszenie szeregu zasad konstytucyjnych: zasady zaufania obywatela do państwa i prawa oraz zasady racjonalności działań ustawodawcy, które wypływają z ustanowionej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego; zasady winy jako podstawy odpowiedzialności, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji); zasady poprawnej legislacji, stanowiącej element zasady demokratycznego państwa prawa, wywiedzionej z art. 2 Konstytucji RP; zasady godności człowieka jako najwyższego i niezbywalnego dobra (art. 30 Konstytucji); zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; zasady równości oraz sprawiedliwości społecznej (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). W ocenie tut. Sądu zachodzi również zależność między wynikiem postępowania wszczętego przez WSA w Gliwicach przed Trybunałem Konstytucyjnym, a sprawą niniejszą. Problem prawny, objęty zarzutami skargi jest bowiem analogiczny do problemu, z którym do Trybunału Konstytucyjnego wystąpił WSA w Gliwicach. Chodzi o art. 89 ustawy o grach hazardowych, jako podstawę prawną wymierzania kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Dlatego też, celem zachowania spójności wykładni przepisów prawa, należy oczekiwać na rozstrzygniecie Trybunału Konstytucyjnego także w tej sprawie. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny ewentualnej niezgodności ww. przepisu ustawy z Konstytucją, może mieć wpływ na sytuację prawną spółki i jej odpowiedzialność administracyjną z tytułu urządzania gier poza kasynem gry. Z tego względu Sąd, uznał za zasadne zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania orzeczeń przez Trybunał Konstytucyjny. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.