II SA/Ol 508/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Starosta na podstawie art. 102 ust. 2 i art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami odmówił J. K. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii BC, numer "[...]", wydanego w dniu 4 maja 2005r. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że prawo jazdy zostało zatrzymane skarżącemu z mocy wyroku Sądu Rejonowego z dnia 17 lipca 2014r. na okres jednego roku - od dnia 26 maja 2014r. do dnia 26 maja 2015r. W oparciu o powyższy wyrok Starosta decyzjami z dnia "[...]", odebranymi przez stronę w dniu 16 października 2014r. skierował J. K. na badania lekarskie i psychologiczne. Z uwagi na to, że strona nie przedłożyła wyników wymaganych badań w zakreślonym terminie decyzją z dnia "[...]" Starosta orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy. Ostatecznie organ odmówił stronie wydania prawa jazdy kategorii BC z uwagi na fakt, że od daty zatrzymania prawa jazdy do daty przedłożenia badań upłynął okres ponad jednego roku. Odwołanie od ww. decyzji wniósł J. K.. Podniósł w nim, że organ I instancji naruszył zapis art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez uznanie, że przyczyna zatrzymania prawa jazdy ustała z chwilą przedłożenia oficjalnego orzeczenia psychologicznego, podczas gdy faktycznie ustała ona z dniem odmowy przyjęcia tego orzeczenia, a najpóźniej z dniem doręczenia organowi orzeczenia lekarskiego. Odwołujący wniósł również o przeprowadzenie rozprawy oraz dopuszczenie dowodu z zeznań świadka E. G., pracownicy Starostwa Powiatowego, na okoliczność dwukrotnej odmowy przyjęcia orzeczenia psychologicznego. Wskazał, że przedmiotowe orzeczenie chciał przedłożyć w siedzibie organu niezwłocznie po jego wykonaniu, to jest po dniu 31 marca 2015r., ale odmówiono mu przyjęcia tego orzeczenia. Po przedłożeniu orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy pracownica Starostwa odmówiła ponownie przyjęcia orzeczenia psychologicznego, oświadczając, że uprawnienia i tak będą cofnięte. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium przestawiło chronologiczny stan faktyczny sprawy oraz zaprezentowało przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy stwierdził, że strona przedłożyła orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań do kierowania pojazdami w dniu 29 listopada 2016r., a orzeczenie to wydane zostało 25 listopada 2016r. Przedkładane uprzednio orzeczenia lekarskie z dnia 26 maja 2015r. wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz orzeczenie to Instytutu Medycyny Pracy z dnia 29 lipca 2015r. stwierdzały istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Tak więc fakt, że w dniu 31 marca 2015r. zostało wydane na rzecz odwołującego się orzeczenie psychologiczne stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie ma w sprawie fundamentalnego znaczenia. Dopiero bowiem przedłożenie obu orzeczeń - lekarskiego i psychologicznego, stwierdzających brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, pozwala na wydanie orzeczenia o zwrocie prawa jazdy. Z uwagi na to zaś, że orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań do kierowania pojazdami zostało wydane w dniu 25 listopada 2016r., a więc po upływie roku od zatrzymania prawa jazdy w sprawie ma zastosowanie art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, gdyż sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok, przy czym chodzi o faktyczne zatrzymanie prawa jazdy. Skargę na ww. decyzję wywiódł J. K., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 102 ust. 2 w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a i b ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przyczyna zatrzymania prawa jazdy ustała z chwilą złożenia przez skarżącego obu orzeczeń - lekarskiego i psychologicznego, stwierdzających brak przeciwskazań do kierowania pojazdami przez skarżącego, podczas gdy zgodnie z treścią art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, zaś w przedmiotowej sprawie przyczyną zatrzymania prawa jazdy było niezłożenie orzeczeń o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem w wymaganym terminie, - art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a i b poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przyczyną zatrzymania skarżącemu prawa jazdy było orzeczenie o istnieniu przeciwskazań lekarskich do kierowania przez niego pojazdami, 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: - art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, a w konsekwencji niewyjaśnienie okoliczności błędnego pouczenia skarżącego przez pracownika administracji odnośnie do obowiązku skarżącego do złożenia orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego, - art. 78 kpa poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu na z przesłuchania świadka E. G., na okoliczność czy świadek dwukrotnie odmówiła odwołującemu się przyjęcia orzeczenia psychologicznego, podczas gdy okoliczność ta miała istotne znaczenie dla sprawy, - art. 89 kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, mimo złożenia przez stronę wniosku w tym przedmiocie oraz istnienia potrzeby wyjaśnienia sprawy przy udziale świadka, - art. 138 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie bezsprzecznie doszło do błędnego pouczenia przez pracownika administracji, czego ujemne skutki prawne ponosi obecnie skarżący. Wobec zaistniałych nieprawidłowości w przedmiotowej sprawie istniała konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, w celu wyjaśnienia okoliczności odmowy przyjęcia przez pracownika administracji orzeczenia psychologicznego, dowód ten był kluczowy w sprawie. Organ wydając zaskarżoną decyzję oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który był niewystarczający do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tym samym organ dopuścił się licznych uchybień proceduralnych, które miały istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację, nie zgodził się z zarzutami skarżącego i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz.1066). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r., poz. 1369 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" o odmowie zwrotu J. K. zatrzymanego prawa jazdy kategorii BC o numerze "...]". Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres jednego roku zaliczając okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 26 maja 2014r. W oparciu o powyższy wyrok Starosta Elbląski w dniu 13 października 2014r., skierował skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne, decyzje zostały doręczone w dniu 16 października 2014r. Obie decyzje zawierały prawidłowe pouczenie o tym, że stosowne orzeczenie należy przedstawić organowi w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji kierującej na badania. Z uwagi na to, że strona nie przedłożyła wyników wymaganych badań w zakreślonym terminie, Starosta decyzją z dnia "[...]" na podstawie art. 102 ust. 2 i art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Decyzja ta nie została przez stronę zakwestionowana. W dniu 22 czerwca 2015r. organ I instancji otrzymał orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 26 maja 2015r., z którego wynikało, że istnieją przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami przez skarżącego. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 29 lipca 2015r. Orzeczenia te stanowiły podstawę do wydania w dniu 27 sierpnia 2015r. przez Starostę decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Skarżący dopiero w dniu 29 listopada 2016r. przedstawił oryginał orzeczenia psychologicznego z dnia 31 marca 2015r. oraz kserokopię orzeczenia lekarskiego z dnia 25 listopada 2016r., stwierdzające brak przeciwskazań do kierowania pojazdami (po wezwaniu przedłożył oryginał). Jednocześnie skarżący wniósł o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami i zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Organ odmówił stronie wydania prawa jazdy kategorii BC, z uwagi na fakt, że od daty zatrzymania prawa jazdy do daty przedłożenia badań upłynął okres ponad jednego roku. Wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016r., poz. 627 j.t.) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z brzmienia zaś art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami wynika, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Zestawienie treści przytoczonych wyżej przepisów tj. art. 102 ust. 2 i art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami wynika jednoznacznie, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Zestawienie poszczególnych dat nie pozostawia żadnych wątpliwości, że w dniu 25 listopada 2016r., kiedy to zostało wystawione orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwskazań do kierowania pojazdami upłynął rok od zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Raz jeszcze przypomnieć należy, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy z dnia 5 lutego 2015r. doręczona została skarżącemu w dniu 9 lutego 2015r. (nie została ona zaskarżona), czyli rzeczą pewną jest, że pierwsze zaświadczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami wydane zostało po upływie roku od zatrzymania prawa jazdy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na gruncie art. 103 ustawy o kierujących pojazdami stwierdził, że w przepisie tym ustawodawca nie zawarł analogicznego stwierdzenia, jak w art. 102 ust. 2, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (vide: wyrok NSA z 15 lipca 2016r., I OSK 2549/14, dostępny w CBOIS ). Tak więc zwrot zatrzymanego prawa jazdy będzie możliwy dopiero po poddaniu się przez stronę skarżącą kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, zakończonym wynikiem pozytywnym, ponieważ od daty zatrzymania dokumentu upłynął okres przekraczający jeden rok. W związku z powyższym bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 102 ust. 2 w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że przyczyna zatrzymania prawa jazdy ustała z chwilą złożenia przez skarżącego obu orzeczeń, a więc lekarskiego i psychologicznego. Niesłuszny jest również zarzut naruszenia art. 102 ust. 1 pkt. 3 lit a i b poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przyczyną zatrzymania skarżącemu prawa jazdy było orzeczenie o istnieniu przeciwskazań lekarskich do kierowania przez niego pojazdami. Organ wyraźnie i prawidłowo wskazał, że przyczyną zatrzymania skarżącemu oprawa jazdy jest to, że strona nie przedłożyła w określonym prawidłowo terminie orzeczenia lekarskiego i psychologicznego Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że do skutecznego ubiegania się o zwrot prawa jazdy niezbędne było przedstawienie organowi zarówno orzeczenia lekarskiego, jak i psychologicznego. Nie mogły to również być orzeczenia o dowolnej treści, np. wskazujące na istnienie przeciwwskazań, co zdaje się sugerować strona skarżąca, ale orzeczenia stwierdzające jednoznacznie brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Przedstawione organowi orzeczenia lekarskie z dnia 26 maja 2015r. i 29 lipca 2015r. były w swej treści identyczne i stwierdzały istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, dla których wymagane jest prawo jazdy. Tak więc prawo jazdy nie mogło być skarżącemu zwrócone z uwagi na treść orzeczeń lekarskich. Sytuacja uległa zmianie po przedstawieniu przez skarżącego orzeczenia lekarskiego z dnia 25 listopada 2016 r. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, dla których wymagane jest prawo jazdy. Jednak w dniu wydania tego orzeczenia upłynął już okres przekraczający rok od zatrzymania prawa jazdy i w związku z tym przepis prawa, tj. art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, wymaga uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, aby zatrzymane prawo jazdy mogło być zwrócone. Brak jest racjonalnych podstaw ku temu aby nie dać wiary skarżącemu, co do okoliczności przedkładania w urzędzie i odmowy przyjęcia orzeczenia psychologicznego. Orzeczenie to wydane zostało już w dniu 31 marca 2015r. i z pewnością miało być jednym z elementów prowadzących do odzyskania prawa jazdy. Jednak do skutecznego ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie było wystarczające przedłożenie orzeczenia psychologicznego, konieczne było również posiadanie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a takiego skarżący nie posiadał. Postępowanie pracownika organu, choć błędne, to w żadnym stopniu nie wpłynęło na rozstrzygnięcie rozpatrywanej sprawy, tym samym zbędne było prowadzenie dalszych czynności w tym zakresie. Zgromadzony materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości pozwolił wyjaśnić stan faktyczny sprawy. W ocenie Sądu wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, dlatego zarzut dotyczący naruszenia art. 7 i art. 77 kpa nie jest słuszny, podobnie jak zarzuty wskazujące na naruszenie art. 78 kpa i art. 89 § 1 kpa. Powtórzyć należy, że nawet z teoretycznego punktu widzenia niczego w rozpoznawanej sprawie zmienić nie mogło i tym samym wpłynąć na ocenę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, ani przesłuchanie świadków, ani przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do wydania trafnego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na to, że postępowanie organów obydwu instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, a wykładnia przepisów prawa i ich zastosowanie były właściwe, to za bezpodstawny również należy uznać zarzut naruszenia art. 138 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się na gruncie niniejszej sprawy naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Wobec tego, skargę jako pozbawioną słuszności na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.