II SA/Ol 508/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z (...) Dowódca Jednostki Wojskowej Nr (...) w O. (organ), działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.), art. 128 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 – u.o.O.) oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 maja 2022 r. w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1078 - rozporządzenie), po rozpatrzeniu odwołania szer. T. W. od decyzji Nr (...) Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr (...) z dnia 14 marca 2024 r. dotyczącej zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej wskutek prawomocnego orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie stwierdzającego trwałą i całkowitą niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej i w tej części ustalił nową datę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na dzień 26 lutego 2024 r. w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. jednocześnie do celów ewidencyjnych i finansowych stwierdził że w okresie od 26 lutego 2024 r. do 14 marca 2024 r. szer. T. W. wykonywał obowiązki służbowe na stanowisku służbowym. Zakwestionowana decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: Szer. T. W. (strona, skarżący) pełnił dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w (...). W dniu 13 marca 2024 r. do Dowódcy (...) wpłynęło orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie Nr (...) z dnia 26 lutego 2024 r. utrzymujące w mocy zaskarżone orzeczenie (...) Komisji (...) Nr (...) z dnia 9 stycznia 2024 r. dotyczące skarżącego. (...) Komisja (...) orzeczeniem z dnia 9 stycznia 2024 r. orzekła, że szer. T. W. jest trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - Kategoria E. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie orzeczeniem z dnia 26 lutego 2024 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie (...) Komisji (...) z dnia 9 stycznia 2024 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr (...) w dniu 14 marca 2024 r. wydał decyzję, na mocy której zwolnił szer. T. W. z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej wskutek prawomocnego orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie stwierdzającego trwałą i całkowitą niezdolność do pełnienia służby wojskowej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o wprowadzenie do postępowania prokuratora z prokuratury właściwej miejscowo i telewizji, a także o uchylenie decyzji z dnia 14 marca 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i przywrócenie do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Ponadto, wniósł o skierowanie na badania lekarskie celem określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz zdolności do pełnienia służby wojskowej oraz do biegłego psychiatry lub do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E., celem zmiany kategorii zdrowia ze względu na bardzo duże wątpliwości w niniejszej sprawie, a także brak wiarygodności w działaniu Komisji Lekarskiej z (...). Zarzucił organowi pierwszej instancji błędne ustalenie stanu faktycznego oraz wskazał na pojawienie się nowych okoliczności istotnych dla sprawy, tj.: dokumentacji medycznej żołnierza, uprawnienia żołnierza, badania, opinie służbowe dotyczące żołnierza, obiegówkę z wcześniejszych badań żołnierza świadczącą o sfałszowaniu końcowego orzeczenia lekarskiego przez Komisję Lekarską, brak badań żołnierza przez RWK(...) w tej konkretnej sprawie w czasie od 20 grudnia 2023 r. do chwili obecnej, powoływanie się na badania przez CWKL Warszawa, które utraciły termin ważności. Ponadto wskazał na naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w sprawie, odsunięcie od obowiązków służbowych i zwolnienie oraz wydanie decyzji z dnia 14 marca 2024 r. pomimo że postępowanie dotyczące zdolności do zawodowej służby wojskowej żołnierza jest w toku. W uzasadnieniu decyzji z 28 maja 2024 r. organ podniósł, że organ pierwszej instancji słusznie zwolnił skarżącego z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania i przeniósł do pasywnej rezerwy wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby. Podstawę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowiły przepisy art. 128 ust. 1 pkt 4 u.o.O. oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia, a także orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie Nr (...) z dnia 26 lutego 2024 r. Przepis art. 128 ust. 1 pkt 4 u.o.O. wprost wskazuje, że żołnierza pełniącego służbę wojskową zwalnia się ze służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej, obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej oraz służby pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji w czasie wojny w przypadku: ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej. Zgodnie zaś z brzmieniem § 18 ust. 1 rozporządzenia dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej lub z dniem, w którym decyzja stanowiąca podstawę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia, określając dzień zwolnienia z tej służby. Jak wskazane zostało w postanowieniu NSA z 12.02.2013 r. I OZ 29/13 rozkaz stwierdzający fakt zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej nie wpływa na jego prawa i obowiązki, a jedynie ma za zadanie rejestrować zdarzenie i jego skutek prawny występujący z mocy ustawy. Zaistnienie powyższej przesłanki pociąga za sobą obowiązek zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej. Nie pozostawiając właściwemu organowi wojskowemu swobody w podjęciu decyzji w zakresie zwolnienia żołnierza. Żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej, z przyczyn wskazanych w komentowanym przepisie, dowódca jednostki wojskowej jest zobligowany przenieść do pasywnej rezerwy. Dodał, że wydając decyzję w sprawie strony organ pierwszej instancji określił datę zwolnienia na 14 marca 2024 r. Jednak datą zwolnienia powinien być dzień 26 lutego 2024 r. czyli dzień wydania ostatecznego orzeczenia CWKL, utrzymującego w mocy orzeczenie RWKL dotyczące trwałej i całkowitej niezdolności do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, tj. 26 luty 2024 r., zaś w okresie od 26 lutego 2024 r., tj. od dnia wydania orzeczenia CWKL w Warszawie do dnia zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej żołnierz pozostawał w stosunku służbowym, w usprawiedliwionym przekonaniu, że nadal tę służbę pełni. W związku z powyższym przyjąć należy, że żołnierz nie może ponosić uszczerbku wynikającego z niewłaściwie ustalonej daty zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej przez organ pierwszej instancji, dlatego też do celów ewidencyjnych i finansowych, należy zaliczyć żołnierzowi okres pozostawania w służbie pomiędzy 26 lutego 2024 r. a 14 marca 2024 r. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję organu z 28 maja 2024 r., i żądając jej uchylenia, skarżący w całości przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodał, że wystąpił na drogę sądową za naruszenie jego dóbr osobistych przez lekarzy orzeczników z komisji lekarskich. Dodał, że orzeczenie lekarskie jest jedynie opinią i w związku z powyższym nie może być brane pod uwagę w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 128 u.o.O. określa przypadki, w których dopuszczalne jest zwolnienie ze służby wojskowej żołnierza pełniącego służbę wojskową, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej, obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej oraz służby pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Skarżący pełnił dobrowolną zasadniczą służbę wojskową a zatem zastosowanie wobec niego miał wskazany przepis. W art. 128 u.o.O. wyróżniono przypadki obligatoryjnego zwolnienia ze służby wojskowej (ust. 1) oraz fakultatywnego (ust. 2), w których żołnierza można zwolnić ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania. Zgodnie z art. 128 ust. 1 pkt 4 u.o.O. żołnierza pełniącego służbę wojskową zwalnia się ze służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej, obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej oraz służby pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, w przypadku ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej. Zatem ustalenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej stanowi podstawę do obligatoryjnego zwolnienia ze służby wojskowej, co wynika m.in. z użytego w tym przepisie zwrotu "zwalnia się", który stanowi dla organu nakaz powinnego zachowania. Jest to odrębna i samodzielna (w tym znaczeniu, że jej wykazanie stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej) przesłanka do zwolnienia ze służby wojskowej i niezależna od pozostałych przesłanek wymienionych w ust. 1 art. 128 u.o.O. Sąd podziela argumentację organu, że zaistnienie powyższej przesłanki pociąga za sobą obowiązek zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej, nie pozostawiając właściwemu organowi wojskowemu swobody w podjęciu decyzji w zakresie zwolnienia żołnierza. Powyższe potwierdza również treść § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, zgodnie z którym, dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej lub z dniem, w którym decyzja stanowiąca podstawę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia, określając dzień zwolnienia z tej służby. Okolicznościami stanowiącymi podstawę zwolnienia są przypadki, wymienione w art. 128 ust. 1 i ust. 2 u.o.O. Zatem również § 18 ww. rozporządzenia wskazuje, że zwolnienie z dobrowolnej zasadniczej służby następuje w razie uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej lub min. zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia. Zdaniem Sądu użycie w § 18 ww. rozporządzenia spójnika "lub" oznacza, że okoliczności stanowiące podstawę zwolnienia stanowią przesłankę samodzielną zwolnienia ze służby, niezależnie od uprawomocnienia się orzeczenia komisji lekarskiej. Odnosząc się natomiast do argumentacji skargi wskazującej, że orzeczenie lekarskie nie może być brane pod uwagę w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby wojskowej, zauważyć należy, że wojskowe komisje lekarskie orzekają m.in. w sprawach obejmujących kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego (art. 122 w zw. z art. 84 ust. 2 u.o.O.), gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. W rozpatrywanej sprawie Rejonowa Wojskowa Komisja (...) w (...) orzekła, że skarżący jest trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - Kategoria E. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie orzeczeniem z dnia 26 lutego 2024 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji (...) w (...) z dnia 9 stycznia 2024 r. Orzeczenia te, stanowią decyzje administracyjne w części dotyczącej określenia zdolności do służby wojskowej oraz zaliczenia skarżącego do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej. Nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w przewidzianym do tego trybie, zatem orzekające w niniejszej sprawie organy były związane ich treścią. Mając powyższe na uwadze, jak również to, że organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.