I OZ 29/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 555/12 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 555/12 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 2 lipca 2012 r. M. R. wniósł skargę na powyższą decyzję wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr 1158 w Łasku nie respektuje prawomocnych orzeczeń Sądu, a także podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Po 4/12) nie podzielił stanowiska wyrażonego w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 598/11, że tego rodzaju orzeczenie nie wywołuje skutków prawnych w postaci zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej bez podejmowania jakichkolwiek czynności dodatkowych, w toku których służy stronie ochrona tymczasowa. Zdaniem skarżącego, wykonanie zaskarżonej decyzji w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd może przynieść trudne do odwrócenia skutki – uniemożliwi skarżącemu powrót do zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a.", a następnie wskazał, że wykonanie aktu administracyjnego może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. W konsekwencji Sąd uznał, że wstrzymanie wykonania aktów administracyjnych może dotyczyć tylko aktów, które kwalifikują się do dobrowolnego lub przymusowego wykonania. Sąd podniósł, że zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu, które dotyczy uznania skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczenia do kategorii "N" z punktu widzenia warunków zdrowotnych nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków, ocena stanu zdrowia jedynie potwierdza istniejący stan rzeczy. Sąd zaznaczył, że orzeczenie o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej jest szczególnego rodzaju decyzją, stanowi bowiem orzeczenie lekarskie. Jednakże, z przywołanego przez skarżącego przepisu § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 grudnia 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zwalniania żołnierzy z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. nr 216, poz. 1680), istotnie wynika, że zwolnienie żołnierza ze służby ma miejsce w dniu, w którym decyzja w przedmiocie zdolności do służby wojskowej stała się ostateczna. Sąd podniósł, że art. 61 § 3 P.p.s.a., na podstawie którego udziela się ochrony tymczasowej, pozwala wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia tylko wówczas gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś zwolnienie żołnierza ze służby w związku z treścią orzeczenia komisji lekarskiej takich skutków nie rodzi. Z przepisów odnoszących się do żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową nie wynika, aby wydanie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej o niezdolności do zawodowej służby wojskowej skutkowało jednoczesnym zwolnieniem żołnierza ze służby bez podejmowania jakichkolwiek czynności dodatkowych. Istotnie, żołnierza zawodowego zwalnia się ze służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby (art.111 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Dz. U. nr 179, poz.1750 ze zm.). Z treści przepisu art. 115 ust. 2 cytowanej ustawy jednak wynika, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadku, o którym mowa w art. 111 pkt 3 ustawy, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Powyższe oznacza, zdaniem Sądu, że toczy się odrębne postępowanie administracyjne, wszczęte po wydaniu orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, w toku którego skarżącemu przysługują nadal środki ochrony prawnej łącznie z ochroną tymczasową. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki dające podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. R. Zaskarżając postanowienie w całości zarzucił uchybienie art. 61 § 3 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że brak wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej skutkującej zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej i utratą możliwości zarobkowania, nie powoduje znacznej szkody dla skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja wywołuje skutki niekorzystne dla skarżącego. W wyniku jej wykonania skarżący zostanie obligatoryjnie zwolniony z zawodowej służby wojskowej przez co utraci źródło zarobkowania. Ponadto skarżący zakwestionował pogląd Sądu pierwszej instancji, że orzeczenia Wojskowych Komisji Lekarskich nie nadają się do wykonania. Zdaniem skarżącego, za wstrzymaniem decyzji przemawiało, że do skargi dołączona została kserokopia rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., wydanego dla celów ewidencyjnych, którym skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 maja 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji uznając, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r. uznające skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej nie rodzi skutków wykonania odmówił jego wstrzymania. Sąd podkreślił również, że z przepisów odnoszących się do żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową nie wynika, aby wydanie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej o niezdolności do zawodowej służby wojskowej skutkowało jednoczesnym zwolnieniem żołnierza ze służby bez podejmowania jakichkolwiek czynności dodatkowych. Odwołując się regulacji zawartej w art.111 ust. 3 i art. 115 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że unormowanie powyższe oznacza, że toczy się odrębne postępowanie administracyjne, wszczęte po wydaniu orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, w toku którego skarżącemu przysługują nadal środki ochrony prawnej łącznie z ochroną tymczasową. Należy zgodzić się ze skarżącym, że przedstawione wyżej stanowisko Sądu pierwszej instancji jest błędne, jednakże mimo takiej oceny zażalenie na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia należało oddalić. Przyznanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym ochrony tymczasowej stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Jednakże, rozważania w tym względzie w każdym przypadku poprzedzone być muszą oceną czy dany akt administracyjny nadaje się do wykonania i wymaga wykonania, jak słusznie podniósł Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] uznające skarżącego za trwale niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie mogło być uznane za akt, w odniesieniu, do którego możliwe było zastosowanie ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stanowisko takie, zdaniem składu Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie wniesione przez M. R, uzasadnione jest innymi przesłankami, niż wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 26 października 2012 r. W powyższym postanowieniu Sąd stwierdził, że z przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że w przypadku zwolnienia ze służby wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby po wydaniu orzeczenia o niezdolności do służby toczy się odrębne postępowanie administracyjne, wszczęte po wydaniu tego orzeczenia, w którym skarżącemu przysługują nadal środki ochrony prawnej łącznie z ochroną tymczasową. Niepodzielając powyższego stanowiska podnieść trzeba, że zgodnie z art. 111 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskowa komisję lekarską niezdolności do służby. W myśl zaś art. 115 ust. 2 zwolnienie z zawodowej służby wojskowej m.in. w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 3, ustawy następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Stosownie do treści art. 115 ust. 3 ustawy w przypadkach, o których mowa w ust. 2, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych. Ponadto, jak wskazał Sąd w zaskarżonym postanowieniu, z przepisu § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. Nr 23, poz. 137 ze zm.) wynika, że żołnierza, który został uznany przez wojskową komisję lekarską za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, zwalnia się z tej służby z dniem, w którym decyzja komisji stała się ostateczna. Mając na uwadze powyższe uregulowania należy stwierdzić, odnosząc się do utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska (np. postanowienie z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 1784/06, wyrok z dnia 25 marca 2011 r., sygn. I OSK 163/10, postanowienia z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. I OSK 863/12), że rozkaz personalny, o którym mowa w powyższych przepisach, stwierdzający fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia, wydawany do celów ewidencyjnych, nie podlega kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. Rozkaz wydany na podstawie art. 115 ust. 3 ustawy nie kształtuje stosunku służbowego żołnierza, nie wpływa na jego prawa i obowiązki, a jedynie ma za zadanie rejestrować zdarzenie i jego skutek prawny występujący z mocy ustawy. Tego rodzaju rozkaz nie spełnia kryteriów umożliwiających uznanie go za decyzję administracyjną (patrz obszerne wywody w tym względzie zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. I OSK 863/12). Skoro omawiany rozkaz nie podlega kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, to oczywiście niesłuszne jest odesłanie skarżącego do ochrony tymczasowej w postępowaniu sadowoadministracyjnym, które miałoby dotyczyć oceny legalności tego aktu. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach wskazanych w art. 115 ust. 2 ustawy następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia, a więc również wówczas, gdy stosowny rozkaz personalny do celów ewidencyjnych nie został wydany. Skoro zaskarżone do Sądu orzeczenie nie wymaga wykonania, to słusznie odmówiono wstrzymania jego wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. chociaż błędnie uzasadniono rozstrzygnięcie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. , orzekł jak w sentencji postanowienia.