II SA/Ol 52/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F.W. na postanowienie Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wyznaczenia terminu do wydania decyzji w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości postanawia 1) odrzucić skargę; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 37 § 2 i art. 123 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu zażalenia Dyrektora Spółki A Oddział w O. Rejon [...] w S. na niezałatwienie sprawy w terminie oraz przewlekłe prowadzenie postępowania uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Staroście termin do dnia 27 grudnia 2012 r. na wydanie decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości w celu wycinki drzew rosnących pod i w pobliżu linii [...] na działce nr [...] w obrębie Ś., gm. Ś. Rozstrzygnięcie to stało się przedmiotem skargi F.W. do tutejszego Sądu, w której wniósł o przeprowadzenie postępowania kontrolnego co do zgodności z prawem postępowania administracyjnego m.in. Wojewody w tej sprawie, gdyż z uwagi na działania Spółki doszło do zniszczenia jego ogrodu na działce nr [...] w Ś. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W dniu 24 stycznia 2013r. do tut. Sądu wpłynął wniosek F.W. wraz z załączonym drukiem PPF o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go z ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niekorzystną sytuację finansowa zaistniałą nie z jego winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: 1) Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi w każdym przypadku musi być poprzedzone w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Jednakże kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.). W przypadku postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym skargę można wnieść tylko na takie postanowienia, na które służy zażalenie albo które kończą postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W świetle powołanej regulacji prawnej stwierdzić należy, że kontroli sądu administracyjnego poddane zostały tylko niektóre postanowienia organu administracji publicznej wydawane w postępowaniu administracyjnym, do których nie należy jednak zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) zwanej dalej: Kpa, który w § 1 stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, natomiast w przypadku uznania zażalenia za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości - art. 37 § 2 Kpa. Wprawdzie przepis ten nie określa w jakiej formie organ rozstrzyga tę kwestię, jednakże zgodnie z art. 123 Kpa organ administracji publicznej wydaje postanowienia, dotyczące poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygających o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Należy zatem przyjąć, iż rozstrzygnięcia podejmowane na podstawie art. 37 Kpa winny mieć formę postanowienia. Taką też formę winno przybrać orzeczenie, w przypadku uznania, iż zażalenie na bezczynność nie jest uzasadnione. Z mocy zaś art. 141 § 1 Kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Biorąc zaś pod uwagę, że postępowanie wszczęte w trybie art. 37 kpa. jest tzw. "postępowaniem wpadkowym" (zmierzającym do rozstrzygnięcia jedynie kwestii procesowej w toku postępowania głównego), postanowienie wydane przez organ wyższego stopnia w następstwie rozpoznania zażalenia na bezczynność organu I instancji nie kończy postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty (zob. postanowienie NSA z dnia 1 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1264/08 oraz postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1126/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zatem wskazano wyżej przepis art. 37 Kpa nie zawiera takiego zapisu, co oznacza, iż na postanowienie wydane w tym trybie nie służy zażalenie. Postanowienie skarżone nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie, ani rozstrzygającym sprawę co do istoty. W związku z powyższym skarga na skarżone postanowienie jest niedopuszczalna. Wojewoda wydając postanowienie z dnia [...] prawidłowo pouczył, że postanowienie to jest ostateczne i nie przysługuje na nie zażalenie. Strona ma prawo jedynie złożyć skargę na bezczynność Starosty do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Z powyższych względów Sąd nie mógł przystąpić do merytorycznego badania podniesionych w skardze zarzutów, skoro skarga taka na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega odrzuceniu. 2) Odnosząc się natomiast do sprawy z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wyjaśnić, że wiąże się ona ściśle z realizacją prawa do sądu. Instytucja ta ma zapewnić osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Sąd, nie negując trudnej sytuacji finansowej skarżącego uznał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 247 ustawy ppsa. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Taka bezzasadność zachodzi wówczas, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie, bez konieczności dokonywania głębszej analizy prawnej wyklucza możliwość uznania żądania skarżącego. Potrzeba zastosowania art. 247 ustawy ppsa. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, s. 596, Zakamycze 2005). Tego rodzaju sytuacja zachodzi w tej sprawie. Jak wskazano wyżej wniesiona skarga podlega odrzuceniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie podlega kontroli sądu administracyjnego w drodze skargi. Na marginesie należy jedynie wyjaśnić, że prawidłowość takiego postanowienia będzie niewątpliwie badana w toku postępowania głównego, po wydaniu ostatecznej decyzji w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, w sytuacji gdy na tę decyzję po wyczerpaniu toku instancyjnego zostanie wniesiona skarga do tut. Sądu. Na dopuszczalność jednoczesnego rozstrzygnięcia w zakresie odrzucenia skargi i orzeczenie o odmowie przyznania prawa pomocy wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I OZ 936/12, dostępne w CBOSA. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy ppsa. skargę odrzucił oraz z mocy art. 247 tej ustawy odmówił przyznania prawa pomocy.