II SA/Ol 523/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu radcy prawnego M.M. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2009r. Sygn. akt II SA/Ol 523/08 w przedmiocie odmowy przyznania wnioskodawczyni wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz przyznania wnioskodawczyni zwrotu wydatków w kwocie 34,- zł w sprawie ze skargi M.G. i R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie przekazania według właściwości podania w części dotyczącej wykonania rowu betonowego postanawia przyznać radcy prawnemu M.M. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 180,- zł netto (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oraz kwotę 34,- zł (słownie: trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu wydatków. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 6 listopada 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M.G. i R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie przekazania według właściwości podania w części dotyczącej wykonania rowu betonowego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie uwzględnił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego M.M., która w dniu 7 stycznia 2009r. złożyła do akt sądowych stosowne pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej. Jednocześnie pełnomocnik skarżących przedłożyła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w związku z wydaniem przedłożonej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009r. odmówił przyznania wnioskodawczyni wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w punkcie 1 sentencji oraz przyznał wnioskodawczyni zwrot wydatków w kwocie 34,- zł (pkt 2 sentencji). W uzasadnieniu podano, iż stwierdzenie zawarte we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, iż "opłaty nie zostały zapłacone w całości" nie pozwala na bezsprzeczne ustalenie, że nie zostały one zapłacone w części. Wyjaśniono, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi, konieczne jest złożenie oświadczenia o treści zawartej w § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), zwanym dalej w skrócie rozporządzeniem. Powołując się na orzecznictwo oraz komentarze doktryny uznano, że oświadczenie zawarte w rozpatrywanym wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie czyni zadość wymogowi § 16 rozporządzenia. Uznano także, iż ponieważ złożenie oświadczenia z § 16 rozporządzenia jest nieodzowne wyłącznie dla ustalenia opłat, nie zaś niezbędnych, udokumentowanych wydatków radcy prawnego, należało uwzględnić wniosek o zwrot kwoty 34,- zł, uiszczonej tytułem opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego dwa stosunki pełnomocnictwa. Radca prawny M.M. złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Wniosła o wydanie orzeczenia o utracie mocy w części postanowienia dotyczącej odmowy przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy i o przyznanie wynagrodzenia z tego tytułu. Zarzuciła postanowieniu Referendarza naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 250 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz naruszenie prawa materialnego - § 16 rozporządzenia przez nieprzyznanie radcy prawnemu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie pomocy, mimo złożonego stosownego wniosku o przyznanie kosztów wraz z oświadczeniem o którym mowa w § 16 rozporządzenia. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że stosowne oświadczenie zostało złożone, co wyraźnie wynika z wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Podano bowiem podstawę prawną wymogu złożenia takiego oświadczenia i określono, iż opłaty nie zostały opłacone w całości, co jest zgodne treścią przepisu. Podkreślono, iż żadne przepisy nie wskazują wymogów formalnych takiego oświadczenia. Z § 16 rozporządzenia wynika jedynie, iż takie oświadczenie musi zawierać informację, czy opłaty zostały zapłacone w części, czy też opłaty te nie zostały w ogóle opłacone. Natomiast powoływane w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia sądów dotyczą wyłącznie kwestii nieumieszczenia we wniosku oświadczenia, a w niniejszej sprawie oświadczenie takie zostało złożone. Twierdzenie, że oświadczenie to nie pozwala na bezsprzeczne ustalenie, że opłaty nie zostały zapłacone w części pełnomocnik skarżących uznała za niedorzeczne. Jeśli bowiem zostało złożone oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości to jasnym jest, że nie w części. Jeśli koszty te byłyby uiszczone w części to sformułowanie w oświadczeniu byłoby inne, wskazywałoby przede wszystkim w jakiej części i w jakiej wysokości. Niezłożenie w ogóle oświadczenia można by ewentualnie traktować jako brak formalny wniosku, ale oświadczenie zostało jednak złożone. Zatem w żaden sposób wniosek o przyznanie kosztów nie uchybia wymogom formalnym. Złożone oświadczenie we wniosku nie pozostawia jednak w ocenie wnoszącej sprzeciw żadnych wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej jako: ustawa ppsa). Na tej podstawie Sąd rozpatrując niniejszą sprawę nie ma możliwości uchylenia w części lub w całości wydanego przez Referendarza sądowego postanowienia z dnia 13 stycznia 2009r., a także ustosunkowania się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, o co wnioskuje pełnomocnik skarżących. Postanowienie to straciło bowiem moc i sprawa podlega w całości ponownemu rozpatrzeniu. W myśl art. 250 ustawy ppsa wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnik procesowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady przyznania wynagrodzenia reguluje natomiast rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), zwane dalej jako: rozporządzenie. W myśl § 16 cytowanego rozporządzenia, każdy wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej obligatoryjnie powinien zawierać oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone w całości lub części. Oświadczenie to jest niezbędnym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów. Stanowi bowiem przesłankę do przyjęcia, że za świadczoną pomoc prawną pełnomocnik nie otrzymał wynagrodzenia, a zatem, że zachodzi podstawa do poniesienia tych kosztów przez Skarb Państwa zgodnie z art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Badanie istnienia tej przesłanki jest konieczne z uwagi na fakt, że sąd jako dysponent środków publicznych odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998r., sygn. akt. II CKN 687/98, OSNC 1999 nr 3, poz. 63). Jakkolwiek radca prawny M.M. ustanowiona z urzędu na zasadzie prawa pomocy początkowo złożyła oświadczenie, zgodnie z którym opłaty nie zostały zapłacone w całości, to jednak z treści sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2009r. wynika, że opłaty te nie zostały zapłacone także w części. Zatem uzupełnione w sprzeciwie oświadczenie należy uznać za złożone w sytuacji całkowitego nieopłacenia kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej i odpowiadające przepisowi § 16 rozporządzenia, tj. że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Należy je zatem uznać za spełniające wymóg tego przepisu. W zakresie ustalania wysokości wynagrodzenia Sąd kierował się § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w związku z pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Zgodnie z tymi przepisami stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi 240,- zł, a w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie wynagrodzenie radcy prawnego ustanowionego z urzędu wynosi 180,- zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia), bowiem nie prowadził on sprawy skarżących przed Sądem I instancji. Natomiast stosownie do treści § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Z kolei o zwrocie udokumentowanych wydatków, w postaci uiszczonej opłaty skarbowej (karta nr 127 i 128 akt sądowych), należało orzec na podstawie art. 250 ppsa i § 15 pkt 2 rozporządzenia. Z tych względów, uznano, że pełnomocnikowi należy przyznać wynagrodzenie za zastępstwo prawne w kwocie 180,- zł podwyższając powyższą kwotę o stawkę podatku od towarów i usług w oparciu o art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) w związku z powołanym § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia oraz przyznać kwotę 34,- zł tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wobec powyższego, na podstawie art. 250 w związku z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.