II SA/Ol 524/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata. R.K. w skardze na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz adwokata (k. 6 akt). W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu (k. 15-16 akt) skarżący stwierdził: "Jestem młodym rolnikiem od 2005 r. gosp. rolnego o pow. 33,05 ha słabej ziemi 10,55 ha przelicz. i 3,30 ha kwaśnych łąk dzierżawy fizycz który właściciel podwynajmuje innym, pomimo iż płacę podatki i oddaję środki unijne + dopłaty w kwocie 3,000 zł. rocznie bez żadnego dochodu w/w dzierżawa. Nie posiadam stałego źródła dochodu. Nie z własnej winy utraciłem dochód ze sprzedaży mleka od 30.11.2006 r., pomimo że poniosłem ogromne nakłady i wydatki z własnych środków na oborę do mleka. Agencja Rynku Rolnego w "[...]" zniszczyła mi produkcję mleka i naraziła mnie na straty bezpowrotnie kwoty mlecznej na 24,000 kg i 50.000 zł. premii w kwocie 50,0000 zł a na młodego rolnika, żadnych pomocy ze środków unijnych Stałem się bankrutem i ofiarą machiny urzędników państwowych i całkowicie zniszczony, hodowla bydła mlecznego zniszczona bezpowrotnie przez Weterynarzy, mleczarnię "[...]", Agencję. Za 2009 r. zostałem celowo okradziony z mlecznych dopłat bezpośrednich i za ONW w kwocie 30,000 zł. Klęską suszy objęte było prawie corocznie gosp. rolne i do produkcji było tylko dokładane nie było żadnego dochodu bo nakłady pochłaniały na jego produkcję i spłatę ,2" kredytów klęskowych za lata 2005-2006 w kwocie 23.000 zł. z Należnego zasiłku nie otrzymałem, Nie otrzymałem dochodu, które utrzymywałem z nadzieją sprzedaży mleka, która pochłaniała w większości środki płatnicze jw. i zboże na jej utrzymanie. Żyję na łasce i w większości na pomocy rodziny". W rubryce 9 podał: "Posiadam zobowiązania wobec rodzeństwa umową ustną w kwocie łącznej 200.000 zł. od 2005 r. w całości niewykonane. Wobec rodziców na zakup krów 18,000 zł, kredytów 20,000 zł. na remont starego ciągnika 34 letnieg. 16,000 zł. Jako jedyne źródło dochodu mam z dopłat w/w Nie posiadam maszyn a stare powyżej 40 letnie wypożyczam od rodzeństwa w zamian za ich remont, które notorycznie się psują i wymagają ciągłych remontów w czasie prac polowych (...)". W rubryce 11 wskazał: "Jestem w bardzo trudnej sytuacji finansowej, ponieważ środki finan nie wystarczają mi na minimum utrzymania siebie i gosp. rolnego. Nakłady pochłaniają na prowadzenie gosp rolnego prawie wszystkie dopłaty na zakup paliwa w kwocie 10.000 zł. rocznie (...), na światło 5. tys rocznie, składka na KRUS 2000 zł., opłata za budynki 600 zł, około 2000 zł. - środki ochrony roślin, na zakup nawozów 10.000 zł. na malowanie mieszkan na farby powyżej 1000 zł, na remont maszyn od 5 - 10 tys. rocznie, i inne nie wystarcza mi na ubranie, wyżywienie zdany jestem wielokrotnie pożyczać od rodziny na przyszłe dopłaty 16,000 zł. jestem zadłużony na remont ciągnika (...)". Według oświadczenia, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, dochody uzyskuje z tytułu dopłat bezpośrednich ("27,000 tyś rocznie po potrąceniu 3,000 zł dzierżawy") i ONW ("około 5,000 zł rocznie"), a jego majątek składa się z: "¼ starego domu mieszkalnego powyżej 50 lat", który "wymaga kapitalnego remontu", "33,05 ha fiz., 10,55 ha przelicz. gosp. rolne własne i 3,30 ha kwaśnych łąk dzierżawy (...)", starych budynków gospodarczych, wymagających natychmiastowego remontu. Celem uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, doręczono mu 2 września 2013 r. wezwanie (k. 18, 20) do złożenia w terminie 7 dni: 1) wyciągów z posiadanych kont bankowych - z okresu ostatnich trzech miesięcy; 2) kopii dokumentacji wypłat otrzymanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz wydatków na działalność rolniczą (m.in.: "zakup paliwa w kwocie 10.000 zł rocznie, (...), na światło 5 tys rocznie, składka na KRUS 2000 zł, opłata za budynki 600 zł, około 2000 zł - środki ochrony roślin, na zakup nawozów 10.000 zł, (...) na remont maszyn od 5 - 10 tys. rocznie") - na podstawie której dokonane zostały przedstawione wyliczenia; 3) kopii dowodów uiszczenia w lipcu br. periodycznych wydatków bytowych (np. na gaz, energię elektryczną, wodę, telefon); 4) pisemnego oświadczenia – wyszczególniającego miesięczną wysokość pozostałych wydatków - na utrzymanie i spłatę długów, – opisującego sposób wykorzystywania poszczególnych składników gospodarstwa rolnego (w odniesieniu do gruntów innych niż pastwiska - powierzchnię i przeznaczenie prowadzonych na nich upraw, w odniesieniu do inwentarza żywego - cel hodowli), – tłumaczącego potrzebę zwiększania areału o dzierżawione grunty, – wskazującego, kto z rodziny i w jakim zakresie udzielał mu pomocy w ciągu ostatnich trzech miesięcy; 5) kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt; 6) zaświadczenia banku(-ów) o wysokości uzyskanych kredytów, warunkach ich spłaty, dacie wypłaty pochodzących z nich środków pieniężnych oraz aktualnym stanie zadłużenia. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie o tym, iż niezastosowanie się do niego może stanowić podstawę odmowy przyznania wnioskowanej pomocy. Ostatniego dnia wyznaczonego terminu skarżący nadał pismo (k. 21), w którym zwrócił się o jego wydłużenie do końca września 2013 r., wskazując, iż z powodu intensywnych, opóźnionych przez suszę, prac polowych nie zdoła w ciągu 7 dni zgromadzić tak dużej ilości dokumentów. Postulat ten został uwzględniony (k. 23-25). Powołując się ponownie na utrudnienia w pracach jesiennych, tym razem wywołane przewlekłymi opadami deszczu, skarżący w ostatnim dniu nowego terminu nadał pismo, w którym wniósł o ponowne jego wydłużenie, do 15 października 2013 r. (k. 26). W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Ponieważ z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: p.p.s.a.) skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w zakresie rozstrzygnięcia zgłoszonego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 252 i art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FZ 182/09, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W przekonaniu orzekającego, nie sposób uznać by okoliczności wskazywane przez skarżącego mogły od przeszło miesiąca pozostawać realną przeszkodą w realizacji opisanego na wstępie wezwania. Stwierdzając zatem, iż skarżący nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi prawnemu wykazania zasadności wniosku o ustanowienie adwokata, orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.