II SA/Ol 534/12

Dnia 4 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2012 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia "[...]" przyznał M.C. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad siostrą W.M. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na okres od "[...]" 2009 r. do 31 stycznia 2011 r. W dniu 23 stycznia 2012 r. M.C. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad siostrą – W.M. na kolejny okres. Do wniosku dołączono m.in.: oświadczenie z dnia 23 stycznia 2012 r., z którego wynika, że wnioskodawczyni do czerwca 2011 r. prowadziła wraz z mężem gospodarstwo rolne, a następnie 30 czerwca 2011 r. przekazała je synowi w zamian za rentę strukturalną; kopię decyzji z dnia "[...]" o przyznaniu W.C. od czerwca 2011 r. renty strukturalnej; kopię wyroku Sądu Rejonowego w O. "[...]" z dnia "[...]" zmieniającego decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E. z dnia "[...]" w ten sposób, że zaliczono W.M. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, stwierdzono, iż ustalony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i datuje się od 1 lutego 2011 r. Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z koniecznością opieki nad siostrą. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 17, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) zwanej dalej: u.ś.r., oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. nr 129 poz. 1058), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 298, poz. 1769). W uzasadnieniu wyjaśniono, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia "[...]" siostra wnioskodawczyni została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i datuje się od 1 lutego 2012 r. Wnioskodawczyni od 2003 r. sprawuje nad siostrą opiekę całodobowo przez 7 dni w tygodniu. W 1980 r. wraz z mężem przejęła gospodarstwo rolne po rodzicach, a 30 czerwca 2011 r. gospodarstwo to zostało przekazane na syna w zamian za rentę strukturalną. Wnioskodawczyni w trakcie wywiadu oświadczyła, iż od ustania ostatniego zatrudnienia (tj. od 1980 r.) nie poszukiwała zatrudnienia, gdyż wraz z mężem prowadziła gospodarstwo rolne. Obecnie nie podejmuje zatrudnienia ze względu na uzyskanie uprawnień do renty strukturalnej. Zdaniem organu, siostra wnioskodawczyni jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób. Wskazano, iż w rozpatrywanej sprawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalane na okres od 1 lutego 2011 r. i w tym czasie wnioskodawczyni nie rezygnowała z pracy ani z podjęcia zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad siostrą, bowiem posiadała ona gospodarstwo rolne, w którym pracowała. Tym samym wnioskodawczynie nie może zostać uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż część czasu musiała przeznaczyć na prowadzenie tego gospodarstwa. Ponadto w związku z uzyskaniem prawa do renty strukturalnej podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników i ciąży na niej obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe. Wnioskodawczyni oświadczyła również, że nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na uzyskanie wraz z mężem prawa do renty strukturalnej, a zatem rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z przyczyn niepowiązanych ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną siostrą. Od tej decyzji M.C. wniosła odwołanie podnosząc, że otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na siostrę do końca stycznia 2011 r., mimo że w tym czasie prowadziła gospodarstwo rolne. W lutym 2011 r. siostra została zaliczona przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i dopiero Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia "[...]" zaliczył ją do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. W styczniu 2012 r. po otrzymaniu wyroku sądu został złożony wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będącego kontynuacją poprzedniego świadczenia. Wyjaśniła, iż cały czas sprawuje opiekę nad siostrą, zarówno gdy była współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, jak i obecnie, kiedy otrzymuje rentę strukturalna. Pomimo braku zmian w przepisach prawa, świadczenie nie zostało jej przyznane, chociaż powinna je otrzymać za okres od 1 lutego 2011 r. do 30 czerwca 2011 r., tj. kiedy zaczęła otrzymywać rentę strukturalną. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskodawczyni faktycznie opiekuje się niepełnosprawną w znacznym stopniu siostrą. Powodem odmowy przyznania świadczenia jest jednak fakt otrzymywania przez wnioskodawczynię renty strukturalnej od czerwca 2011 r. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W art. 3 pkt 5 u.ś.r. zdefiniowano pojęcie "emerytur i rent" i biorąc pod uwagę treść tego przepisu, w pojęciu "renta" mieści się również renta strukturalna. Zatem okoliczność otrzymywania przez wnioskodawczynię renty strukturalnej stanowi na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. negatywną przesłankę skutkującą odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad siostrą. Na powyższą decyzję M.C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podnosząc, że świadczenie pielęgnacyjne otrzymywała do stycznia 2011 r. Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E., Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia "[...]" zaliczył siostrę do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i w styczniu 2012 r. został złożony kolejny wniosek o świadczenie, czyli wyrównanie świadczenia za okres od lutego 2011 r. do czerwca 2011 r., gdy faktycznie nie otrzymywała jeszcze żadnej renty strukturalnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem organu, z uwagi na rozmiar prowadzonego przez skarżącą z mężem gospodarstwa rolnego (około 35 ha) niezasadne byłoby przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lutego do 29 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej: ustawą ppsa. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji podlega w wyniku wniesienia przez legitymowany podmiot środka zaskarżenia, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Istotą postępowania odwoławczego jest zatem ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie przez organ wyższego stopnia. Kontrola instancyjna przeprowadzona przez organ odwoławczy obejmuje zatem zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji jak i dokonaną przez ten organ ocenę stanu faktycznego sprawy. Organ drugiej instancji nie może więc ograniczyć się do wyłącznie do kontroli pierwszoinstancyjnego orzeczenia, lecz ma obowiązek rozpatrzenia sprawy we własnym zakresie. Uprawniony jest także, jeżeli uzna to za konieczne, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 kpa.). Powyższe oznacza, że organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją. Mając powyższe na uwadze organ II instancji przeprowadzając postępowanie odwoławcze powinien rozpatrzyć wszystkie zarzuty podnoszone w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu podjętej decyzji. Prawidłowo zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) dalej: kpa., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 kpa. Organ jest zatem zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Z kolei uzasadnienie decyzji powinno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności podjętego rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 488/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). W rozpoznawanej sprawie organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą wskazując, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalone od 1 lutego 2011 r. i w tym okresie nie rezygnowała ona z pracy ani z podjęcia zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad siostrą, bowiem pracowała we własnym gospodarstwie rolnym. Wnosząc odwołanie od tej decyzji skarżąca podniosła, że powinno zostać jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 lutego 2011 r. do 30 czerwca 2011 r., tj. do czasu kiedy zaczęła otrzymywać rentę strukturalną. Zarzuty postawione w odwołaniu wymagały rozważenia poprzez odniesienie ich do norm wynikających z obowiązujących przepisów prawa i wskazania powodów takiego, a nie innego zastosowania wskazanych przepisów. Tymczasem organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów skarżącej, a jedynie w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że okoliczność otrzymywania przez wnioskodawczynię renty strukturalnej stanowi na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. negatywną przesłankę skutkującą odmową przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad siostrą. Brak w motywach uzasadnienia decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji, uzasadnia uznanie, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 15 kpa. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 539/10, dostępny CBOSA). Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy rozważyć, czy w okresie wskazanym w odwołaniu przez skarżącą, tj. od 1 lutego 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. przysługiwało jej świadczenie pielęgnacyjnie z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą, gdyż dopiero po zbadaniu zarzutów podnoszonych w odwołaniu, będzie możliwe wydanie prawidłowego zgodnego z przepisami prawa rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy.