II SA/Ol 544/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Irena Szczepkowska aplikant adwokacki Kamil Frąckowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" znak "[...]" Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", którą organ ten orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. F. choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: A. F. pracowała na stanowisku nauczyciela w następujących zakładach pracy: od 01 listopada 1975r. do 28 lutego 1978r. w "[...]" Przedszkolu "[...]", od 12 marca 1978r. do 31 sierpnia 1999r. w Szkole Podstawowej "[...]" oraz od 01 września 1999r. do 31 sierpnia 2005r. w Szkole Podstawowej "[...]". Ze względu na specyfikę zawodu była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. A. F. była badana przez jednostki uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych pierwszego i drugiego stopnia. Orzeczeniem lekarskim nr "[...]" z dnia "[...]"października 2005r. Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej rozpoznał u skarżącej przewlekłe zapalenie krtani. Orzeczeniem nr "[...]" z dnia "[...]"lutego 2006r., na skutek prośby A. F. o przeprowadzenie ponownego badania, Instytut Medycyny Pracy rozpoznał przewlekły prosty nieżyt krtani. W obu przypadkach stwierdzono, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ nie rozpoznano trwałych zmian organicznych takich jak: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych bądź niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), których rozpoznanie warunkuje wszczęcie postępowania zmierzającego do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ wskazał, iż w myśl przepisu § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, przy stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się tylko choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W konkluzji organ II instancji stwierdził, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ponieważ rozpoznane u A. F. schorzenie nie jest wymienione w obowiązującym wykazie chorób zawodowych i dlatego utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Ponadto odnosząc się do argumentów podniesionych przez stronę w odwołaniu, iż przeprowadzane przez nią systematycznie badania laryngologiczne, foniatryczne i stroboskopowe potwierdzały występowanie u niej guzków głosowych i zmian organicznych w obrębie krtani, organ podkreślił, iż w przeprowadzonym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym poza wynikami aktualnie przeprowadzonego badania laryngologicznego, foniatrycznego i videostroboskopowego brano również pod uwagę całą dokumentację lekarską dołączoną do skierowania. Na powyższą decyzję A. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się unieważnienia zaskarżonej decyzji i ponownego przeprowadzenia postępowania w zakresie uznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przeprowadzane przez nią systematycznie badania laryngologiczne, foniatryczne i stroboskopowe jednoznacznie stwierdzały występowanie u niej guzków głosowych i zmian organicznych w obrębie krtani, charakterystycznych dla nadmiernego wysiłku głosowego, co mieści się w pozycji 15 wykazu chorób przytoczonego rozporządzenia. Skarżąca zarzuciła, iż w wydanych orzeczeniach ograniczono się jedynie do uznania u niej przewlekłego zapalenia krtani. Strona stwierdziła, iż biorąc pod uwagę dotychczasowy przebieg wszystkich innych badań lekarskich, orzeczenie wydane przez Instytut Medycyny Pracy jest sprzeczne ze stanem faktycznym i dla niej krzywdzące, a tym samym wydana na jego podstawie decyzja narusza jej interes prawny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej ppsa, sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ppsa). Zaskarżonej decyzji nie można przypisać tego rodzaju naruszeń prawa, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) schorzenie ma charakter zawodowy, jeżeli zostało umieszczone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, a w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w pozycji nr 15 wymienione zostały przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, są to: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Zatem warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednego z wskazanych schorzeń. W przedmiotowej sprawie skarżąca polemizuje z oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego zarzucając, iż poczynione przez organ ustalenia są sprzeczne z rzeczywistością, bowiem jednostki orzecznicze I i II stopnia ograniczyły się jedynie do rozpoznania u niej zapalenia krtani. Skarżąca odmówiła wiarygodności tym dowodom, ponieważ z dotychczasowych, przeprowadzanych przez nią systematycznie, badań laryngologicznych, foniatrycznych i stroboskopowych wynikało jednoznacznie, iż występują u niej guzki głosowe i zmiany organiczne w obrębie krtani, charakterystyczne dla nadmiernego wysiłku głosowego, co mieści się w poz. 15 wykazu chorób przytoczonego rozporządzenia. Dlatego też w ocenie skarżącej organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych i w związku z tym postępowanie powinno być przeprowadzone ponownie. Uzasadnionym jest wyjaśnić, iż organy administracji publicznej przeprowadzają postępowanie dowodowe, kierując się wynikającą z art. 80 kpa zasadą swobodnej oceny dowodów (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. IV LexisNexis, 2006r., s. 230). Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (zob. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze 2005r.) Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, wyd. PWN Warszawa 1988r., s. 197). Ponadto przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności" (E. Iserzon, Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz IV, 1970, s. 156). Swobodna ocena dowodów musi być dokonywana z uwzględnieniem zasady równej mocy środków dowodowych, zawartej w art. 75 § 1. Oznacza to, że określone fakty mogą być udowodnione przy użyciu dowolnych środków dowodowych, byleby nie były one sprzeczne z prawem (wyr. NSA z dnia 9 marca 1989 r., II SA 961/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 33). Wyjątek od tej zasady mogą wprowadzić wyłącznie przepisy szczególne, wskazujące, że określone zdarzenia mogą być dokumentowane wyłącznie ściśle określonymi przez ustawodawcę dowodami. Należy zauważyć, iż Rada Ministrów wykonując delegację ustawową, na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w przytoczonym powyżej rozporządzeniu uregulowała kwestię postępowania dowodowego w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. W tym zakresie należy wskazać, iż zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia: właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych. Stosownie do § 6 ust. 1 lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W myśl § 7 ust. 1 pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Zgodnie z ust. 3 tego paragrafu orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne. Właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2). Zatem organ przeprowadzający postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej wydaje decyzję w tym zakresie tylko w przypadku, gdy lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, przeprowadzi badania w kierunku występowania wskazanych powyżej schorzeń. Zasadnym też jest zwrócić uwagę, iż orzeczenie IMP, wydane w trybie odwoławczym, w świetle obowiązujących przepisów jest ostateczne. Niemniej jednak należy się zgodzić, iż wydane w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym obu instancji rozstrzygnięcia stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u A. F. są środkami dowodowymi podlegającymi, jak każdy inny dowód ocenie organu administracyjnego w szczególności pod względem prawidłowości przeprowadzenia tych dowodów, a także adekwatności wynikających z nich wniosków. Przy czym koniecznym jest, aby analiza dokonywana była w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W celu zweryfikowania prawidłowości dokonanych w postępowaniu administracyjnym ustaleń, zasadnym jest wskazać, iż w sprawie niniejszej A. F. była dwukrotnie badana pod kątem wystąpienia u niej przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, która daje podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Jednak jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u skarżącej powyżej wskazanych schorzeń, a jedynie przewlekłe zapalenie krtani, które orzekający w II instancji Instytut Medycyny Pracy sprecyzował jako przewlekły prosty nieżyt krtani. Z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego tegoż Instytutu wynika, iż badanie wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazało, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu, z zaznaczoną siatką naczyń. Zwarcie fonacyjne prawie pełne. Drgania fałdów głosowych jednakowe, jednoczesne, regularne. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych równy. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. W uzasadnieniu podkreślono również, iż postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przeprowadzone zostało na podstawie aktualnych badań laryngologicznych, foniatrycznych i videostroboskopowego oraz analizy całej dokumentacji dołączonej do skierowania, w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Laryngologicznej, Poradni Foniatrycznej, karty informacyjnej leczenia szpitalnego w O. i karty leczenia uzdrowiskowego w K., P., Z. i J. Zatem stwierdzić należy, iż dowody stanowiące w niniejszej sprawie podstawę rozstrzygnięcia, nie abstrahują od wcześniejszych wyników badań. Organ wykazał, iż dokumentacja lekarska przedłożona przez skarżącą została przeanalizowana, a mimo to lekarze specjaliści w przedmiotowej sprawie nie potwierdzili istnienia schorzeń wskazywanych przez skarżącą. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż materiał dowodowy, zgromadzony w przedmiotowej sprawie, jest kompletny i wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem Sądu ocena materiału dowodowego nie nastąpiła w sposób dowolny. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ orzekał w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, wskazując, iż załączona przez A. F. dokumentacja lekarska została zweryfikowana przez jednostki orzecznicze I i II stopnia. Absolutnie nie można się zgodzić ze stanowiskiem, iż ponieważ wcześniej lekarze różnych specjalności rozpoznawali u skarżącej schorzenia kwalifikowane jako choroba zawodowa, to okoliczność ta obniża bądź też pozbawia mocy dowodowej lub wiarygodności wydane w sprawie orzeczenia lekarskie o barku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Należy też zauważyć, że skarżąca nie kwestionuje sposobu przeprowadzenia badań, czy zastosowanych metod, a jedynie ich wynik. Należy ponownie podkreślić, iż organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych (por. wyrok NSA z 9 lipca 1999r., III SA 5417/98, LEX nr 39706). Dlatego też organy mogły w granicach przysługującej im swobodnej oceny dowodów, przyjąć, iż wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie są wystarczającą podstawą do orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W ocenie Sądu na podstawie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego prawidłowo ustalono, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. F. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.