II SA/Ol 556/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na nieprawidłowe ustalenie terminu ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie przez Dyrektora Zakładu Karnego w B. postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 5 sierpnia 2025 r., M. S. (dalej jako: "skarżący"), wniósł skargę na "decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w B., przedstawioną mu w piśmie z dnia 31 lipca 2025 r.". W obszernym uzasadnieniu skargi opisał stan faktyczny i zarzucił Dyrektorowi Zakładu Karnego w B. (dalej jako: "organ"), niezasadną zmianę opinii penitencjarnej dotyczącej możliwości ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując na prawidłowość swojego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W myśl przepisu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarga podlega odrzuceniu, bowiem przedmiot zaskarżenia nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak określony zakres kognicji sądów administracyjnych, stwierdzić należy, że zaskarżone niniejszą skargą działanie Dyrektora Zakładu Karnego w B. dotyczące możliwości ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, ponieważ nie jest aktem ani czynnością z zakresu administracji publicznej. Jak wynika z treści skargi, skarżący odbywając karę pozbawienia wolności zakwestionował działanie dyrektora zakładu karnego w przedmiocie odmowy zmiany opinii, o której mowa w art. 161 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2025 r., poz. 911, dalej jako: "k.k.w."). Stosownie do art. 32 k.k.w. nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny. Natomiast w art. 2 pkt 5 k.k.w., zostały wymienione organy postępowania wykonawczego, są nimi: dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektor okręgowy i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoba kierująca innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisja penitencjarna. Kwestię rozpoznawania skarg dotyczących działalności organów postępowania wykonawczego normują zaś przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1960). Skazany – na podstawie art. 7 § 1 k.k.w. – może także zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 (w tym decyzje dyrektora zakładu karnego) z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie jednak z art. 7 § 2 k.k.w., skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3. W sprawach dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności, wykonywania orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym sądem właściwym jest sąd penitencjarny. Stosownie do art. 3 § 1 k.k.w. sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jak wynika z powołanych wyżej regulacji przedmiotowe żądania skarżącego, na które powołuje się w skardze winny być skierowane do organów właściwych w sprawach wykonywania kary pozbawienia wolności. Sądy administracyjne nie sprawują kontroli nad sposobem załatwiania wnoszonych przez osoby osadzone skarg i wniosków do administracji zakładów karnych i aresztów śledczych (zob. postanowienie NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4453/21; dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że dyrektor zakładu karnego nie jest organem administracji publicznej, lecz organem postępowania karnego wykonawczego, a rozpoznawana przez niego sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 20 września 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 764/22; postanowienie WSA w Warszawie z 17 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SAB/Wa 274/21 czy postanowienie WSA w Białymstoku z 30 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Bk 177/21, CBOSA). Reasumując, sądy administracyjne nie są uprawione do rozpoznawania skarg na działalność dyrektora zakładu karnego w kwestiach związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności, a taką kwestią jest kwestia przedterminowego warunkowego zwolnienia, w związku z czym wniesiona w niniejszej sprawie skarga podlegała odrzuceniu. Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.