II SA/Ol 559/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant starszy referent Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku stałego za nienależnie pobrany i zobowiązanie do jego zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 maja 2024 r., SKO.81.106.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję z dnia 15 lutego 2024 r. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. (dalej: "organ I instancji"), o uznaniu zasiłku stałego wypłaconego K.P. (dalej: "skarżąca") w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 7909,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązaniu do zwrotu ww. kwoty. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzją z dnia 7 marca 2023 r. organ I instancji przyznał skarżącej zasiłek stały w kwocie 719,00 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. Po otrzymaniu informacji, iż skarżąca jest właścicielką mieszkania w B., organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie nienależnie pobranego zasiłku stałego. Następnie decyzją z dnia 15 lutego 2024 r. organ I instancji orzekł o uznaniu zasiłku stałego wypłaconego w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 7909,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązaniu do zwrotu ww. kwoty. Organ I instancji wskazał, że skarżąca od 26 maja 2022 r. jest właścicielką ww. mieszkania. W kwietniu 2022 r. wpłaciła ona wadium w wysokości 10 100,00 zł, a wpłaty 90 000,00 zł dokonała przed zawarciem aktu notarialnego. W oświadczeniu majątkowym z dnia 27 lutego 2023 r. skarżąca nie wykazała, że jest właścicielką ww. mieszkania. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej, że środki na zakup mieszkania pochodzą od inwestora. Kolegium, podzielając stanowisko organu I instancji, uznało, że zasiłek stały przyznany i wypłacony skarżącej w oparciu o decyzję z dnia 7 marca 2023 r. został przez nią uzyskany na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji. Wskazano, że w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 27 lutego 2023 r. skarżąca podała, iż nie posiada lokalu mieszkalnego. W kolejnym oświadczeniu z dnia 27 lutego 2023 r. podała, że w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku nie osiągnęła dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego. Tymczasem ze znajdujących się w aktach sprawy aktów notarialnych wynika, że w dniu 26 maja 2022 r. skarżąca nabyła własność lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...], a następnie zbyła ten lokal w dniu 21 marca 2024 r. Ponadto z załączonych przez odwołującą kopii potwierdzeń przelewu wynika, że w dniu 7 kwietnia 2022 r. otrzymała ona od S.K. (dalej: "inwestor") środki pieniężne w kwocie 101 000,00 zł, a w dniu 19 maja 2022 r - w kwocie 4900,00 zł. Z treści ww. potwierdzeń przelewów wynika, że środki przelewane były na podstawie umowy inwestorskiej z dnia 6 kwietnia 2022 r. z przeznaczeniem na zakup mieszkania. Kolegium stwierdziło, że na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.) – dalej: "u.p.s.", jako dochód rozumie się wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania chyba, że ustawa przewiduje inaczej. W art. 8 ust. 4 u.p.s. wymieniono dochody, których nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o wsparcie z pomocy społecznej. W przepisie tym nie zostały jednak wymienione dochody, jakie skarżąca uzyskała w drodze ww. przelewów, a zatem podlegają one uwzględnieniu przy ustalaniu jej dochodu. W tej sytuacji Kolegium wyliczyło, że dochód skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. ze stycznia 2023 r. przekraczał kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (776 zł) i wynosił 1249,99 zł. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i wznowienia wypłaty zasiłku. Skarżąca podniosła, iż od wielu lat jest osobą niepełnosprawną i w związku z tym ma problemy ze znalezieniem zatrudnienia. Jedynym źródłem utrzymania skarżącej był zasiłek stały. Skarżąca wyjaśniła również, że kwota jaką otrzymała na zakup mieszkania nie była dochodem, a jedynie inwestycją dokonana przez inwestora na podstawie umowy. Mieszkanie na podstawie aktu sprzedaży powróciło do inwestora, a skarżąca nie osiągnęła żadnego dochodu bowiem kwota przekazana na zakup i remont mieszkania była równa kwocie sprzedaży. Skarżąca wyjaśniła, że gdyby uzyskała jakiś zysk ze sprzedaży mieszkania, to zgłosiłaby ten fakt organowi. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. skarżąca wyjaśniła, że wszystko było załatwiane przez pośrednika nieruchomości, nie zna inwestora. Skarżąca dodała, że nie otrzymała żadnych pieniędzy, 200.000,00 zł za sprzedaż mieszkania również nie otrzymała. Wadium w wysokości 10 100,00 zł otrzymała przelewem od inwestora, a potem przelała na rachunek zbywcy mieszkania. Kwotę 4900,00 zł również otrzymała od inwestora na opłacenie kosztów aktu notarialnego. Nie miała żadnych umów na piśmie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1). Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, uwzględnił skargę. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Kolegium z dnia 27 maja 2024 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 15 lutego 2024 r. organu I instancji o uznaniu zasiłku stałego wypłaconego skarżącej w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 7909,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązaniu do zwrotu ww. kwoty, zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.", mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadzi do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, ponadto organy zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału sprawy i do wnikliwego jego rozpatrzenia. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje bowiem zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z kolei zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepisy te zostały naruszone przez Kolegium oraz organ I instancji, ponieważ organy w uzasadnieniu swoich decyzji nie wyjaśniły jakiej umowy dotyczyły przelewy otrzymane przez skarżącą od inwestora w dniu 7 kwietnia 2022 r. i 19 maja 2022 r. Z treści przelewów wynika, że była to "umowa inwestorska z dnia 6 kwietnia 2022 r.". Jednak w aktach administracyjnych nie ma takiej umowy i nie wiadomo, pomiędzy jakimi stronami została zawarta oraz co było przedmiotem jej regulacji. Zwrócić należy też uwagę na niejasność stanowiska Kolegium w kwestii wysokości kwoty przelewu od inwestora na zakup mieszkania otrzymanej przez skarżącą w dniu 7 kwietnia 2022 r. – raz w zaskarżonej decyzji wskazana jest kwota 101000,00 zł, a innym razem 10100,00 zł. Wyjaśnienia wymaga również kwestia, czy skarżąca, reprezentowana przy sprzedaży przedmiotowego mieszkania przez inwestora, będącego jednocześnie kupującym, otrzymała kwotę ze sprzedaży mieszkania wskazaną w akcie notarialnym z dnia 21 marca 2024 r. Ponownie rozpatrując sprawę organy przeprowadzą w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające w powyższym zakresie oraz dokonają własnej oceny zebranych w sprawie dowodów z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.