II SA/Ol 56/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.J. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia 6 lutego 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, G.J. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu wskazał, że jest studentem, nie posiada obecnie żadnych własnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach do majątku wnioskodawcy należy działka pod zabudowę rekreacyjną. W rubryce nr 6 formularza wniosku wnioskodawca nie wykazał rodziców jako osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W konsekwencji, nie wykazał również ich majątku i dochodów. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń, wnioskodawca przedłożył pismo procesowe z dnia 27 lutego 2008 r., w którym oświadczył, że kwota 2.000 zł jaką otrzymuje co miesiąc od rodziców jest wystarczająca na jego utrzymanie, może z niej nawet poczynić drobne oszczędności. Koszty związane z mieszkaniem, "[...]", wynoszą ok. 900 zł miesięcznie. Wnioskodawca podkreślił jednocześnie, iż środki otrzymywane od rodziców traktuje jako swoisty kredyt i stara się o uzyskanie stypendium naukowego. Podniósł, iż nie posiada szczegółowej wiedzy na temat dochodów rodziców. Wskazał, iż oboje prowadzą działalność gospodarczą i według ich oświadczeń wysokość dochodu z tego tytułu w 2006 r. wyniosła ok. 6.000 zł w przeliczeniu na miesiąc. Wnioskodawca podniósł dodatkowo, iż poza kosztami jego utrzymania, ojciec uczestniczy również w kosztach utrzymania "[...]" siostry, która także studiuje. Dla rodziców stanowi to zatem znaczne obciążenie finansowe. Wnioskodawca wyjaśnił ponadto, iż budowa budynku letniskowego będzie realizowana etapami, przy fachowej pomocy ojca i finansowana ze środków z kredytu oraz z wynagrodzenia za pracę podejmowaną w okresie wakacji. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. To strona ma zatem przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji prawo pomocy powinno być przyznawane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje zatem również sytuacja materialna członków najbliższej rodziny strony. Dzięki ich pomocy strona może bowiem przezwyciężyć własne trudności finansowe. Rodzice i dzieci powinni wspierać się wzajemnie i pomagać w trudnych sytuacjach życiowych, a obowiązek ten znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 87 i 128 KRO). W niniejszej sprawie wnioskodawca jest studentem, który pozostaje na utrzymaniu rodziców, gdyż sam nie posiada własnych dochodów. Brak osiągania własnych dochodów nie stanowi jednak automatycznie uzasadnienia dla przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy z wnioskiem w tym przedmiocie występuje pełnoletnie dziecko, które nie posiada własnego majątku, uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, o przyznaniu prawa pomocy decydują bowiem możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców, którzy powinni wyłożyć środki pieniężne na pokrycie kosztów postępowania sądowego wszczętego przez dziecko w jego uzasadnionym interesie, jeśli mogą to uczynić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca, pozostając na utrzymaniu rodziców, otrzymuje od nich co miesiąc kwotę 2.000 zł. Kwota ta, zgodnie z jego oświadczeniem, jest wystarczająca na pokrycie ponoszonych przez niego wydatków, a ponadto daje możliwość poczynienia drobnych oszczędności. Wnioskodawca nie wskazał jednak ich wysokości. Nie wskazał również, pomimo wezwania, wysokości i przeznaczenia ponoszonych miesięcznie wydatków, poza wydatkami mieszkaniowymi w kwocie 900 zł. W tej sytuacji stwierdzić natomiast należy, że skarżący nie wykazał, aby środki pieniężne otrzymywane od rodziców przeznaczane były w całości na wydatki niezbędne dla jego utrzymania koniecznego i nie dawały możliwości poczynienia oszczędności wystarczających na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Nie można zatem wykluczyć, że wnioskodawca, czyniąc oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania jest w stanie zgromadzić środki finansowe na uiszczenie tych kosztów. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy wskazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. W niniejszej sprawie, otrzymywane przez wnioskodawcę od rodziców środki pieniężne, co potwierdził sam wnioskodawca, dają możliwość poczynienia oszczędności. Jeśli natomiast nie są one wystarczające do uiszczenia wymaganego obecnie wpisu od skargi jednorazowo, to przyjąć można, że w zgromadzeniu brakujących środków pieniężnych wnioskodawca liczyć może na pomoc rodziców. Zauważyć należy, iż pomimo wezwania nie wskazał on wysokości uzyskiwanych przez nich obecnie dochodów i ponoszonych wydatków, a ponadto wysokości ich oszczędności oraz ich stanu majątkowego. Mając jednak na uwadze to, że obydwoje prowadzą działalność gospodarczą, a ich dochód w 2006 r. wyniósł łącznie ok. 72.000 zł, można stwierdzić, że ich sytuacja materialna umożliwia udzielenie wnioskodawcy dodatkowej pomocy finansowej i przekazanie ewentualnie brakujących środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla nich i rodziny, w tym "[...]" siostry wnioskodawcy. Trudno byłoby bowiem przyjąć, że rodzice nie udzielą wnioskodawcy wymaganej ewentualnie dodatkowej pomocy skoro, jak można sądzić z zaangażowania jego ojca w prowadzenie jego sprawy, popierają oni realizację planowanej przez niego inwestycji. Dodatkowo podkreślić należy, co wskazano już wyżej, że prawo pomocy zwane jest potocznie prawem ubogich. W sytuacji natomiast gdy wnioskodawca posiada własny majątek w postaci działki budowlanej, na której planuje realizację inwestycji, polegającej na budowie budynku letniskowego, trudno jest uznać go za osobę należącą do grona osób ubogich. Skoro jest zatem w stanie pozyskać środki pieniężne na realizację tej inwestycji, nawet w formie kredytu, to uznać należy, że jest również w stanie pozyskać środki pieniężne na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Trudno jest bowiem znaleźć uzasadnienie dla twierdzenia, że koszty realizacji inwestycji są ważniejsze od kosztów sprawy sądowoadministracyjnej. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy, wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych. Pomimo braku własnych dochodów może on bowiem z pomocą rodziców uiścić pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.