II SA/Ol 561/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r., sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania statusu osoby bezrobotnej i świadczenia przedemerytalnego – - oddala skargę. W dniu 11 marca 2002r. Z.P. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w E. celem dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna. Decyzją z dnia 13 marca 2002r., Starosta E. orzekł o uznaniu Z. P. z dniem 11 marca 2002r. za osobę bezrobotną oraz przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 19 marca 2002r. w kwocie 572,10 zł. Po otrzymaniu informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w E., że Z. P. przyznano od dnia 22 stycznia 2002r. prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, decyzją z dnia 21 marca 2002r. Starosta E. orzekł o utracie przez Z. P. statusu osoby bezrobotnej z dniem 12 marca 2002r. z powodu nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 4 maja 2004r. Z.P. zgłosił się w urzędzie pracy, gdzie sporządzono kartę rejestracyjną poszukującego pracy. W dniu 6 maja 2004r. Z.P. wystąpił do Starosty Powiatu E. z wnioskiem o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Poinformował, że w dniu 26 marca 2001 r. otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę w trybie ustawy Dz.U. Nr 84, poz. 948, od którego odwołał się do sądu pracy. Na rozprawie w dniu l października 2001 r. został poinformowany przez pracodawcę, że rozwiązano z nim umowę o pracę w dniu 10 września 2001 r. w trybie art. 52 kodeksu pracy. W dniu 2 października 2001 r. zgasił się do Urzędu Pracy w E., gdzie po przedstawieniu wszystkich dokumentów pracownica poinformował go aby zgłosił się do zarejestrowania po upływie zwolnienia lekarskiego, na którym wówczas przebywał. W dniu 30 kwietnia 2004r. na mocy wyroku sądu otrzymał właściwe, sprostowane świadectwo pracy i w dniu 4 maja 2004r. (pierwszym dniu roboczym) zgłosił się ponownie do Urzędu Pracy w E. Podał, że fakt przebywania na rencie inwalidzkiej oraz otrzymanie właściwego świadectwa pracy dopiero w dniu 30 kwietnia 2004r. nie może pozbawić go szczególnej ochrony i prawa do świadczenia przedemerytalnego. Podniósł, że został poinformowany, iż gdyby zarejestrowano go do dnia 7 stycznia 2002r. to wówczas świadczenie by mu przysługiwało. Zarzucił, że w dniu 2 października 2001r. stawił się w urzędzie pracy i nie został zarejestrowany, zaś aktualnie okoliczność ta ma wpływ na jego sytuację, gdyż pozbawiono go prawa do należnego świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia 31 maja 2004r., Starosta E., działając na podstawie art. 2 ust. l pkt 2 lit. c, art. 37 k w zw. z art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514, ze zm), orzekł o odmowie uznania Z. P. za osobę bezrobotną z dniem 4 maja 2004r. oraz o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca w dniu pierwszej rejestracji w PUP w dniu 11 marca 2002r. przedłożył świadectwo pracy na okres od 18 sierpnia 1971 r. do 10 września 2001 r., gdzie stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 52 § l pkt l Kodeksu pracy oraz zaświadczenie ZUS potwierdzające przebywanie na zasiłku chorobowym po ustaniu zatrudnienia w okresie od 11 września 2001 r. do 21 stycznia 2002r. Przyznano wówczas skarżącemu decyzją z 13 marca 2002 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych, lecz wobec informacji o przyznaniu od dnia 22 stycznia 2002r. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z dniem 12 marca 2002r. skarżący został wykreślony z ewidencji osób bezrobotnych. Wyjaśniono, że prawo do zasiłków i świadczeń przedemerytalnych na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. przysługiwało bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002r. spełniali warunki do ich nabycia - art. 3 znowelizowanej ustawy. Powołano treść art. 37 j ww. ustawy odnośnie warunków do przyznania zasiłku przedemerytalnego, który od dnia l stycznia 2002r. został skreślony, oraz art. 37 k ustawy dotyczący przyznania świadczenia przedemerytalnego wskazując, że wnioskodawca zarówno w dacie pierwszej rejestracji w urzędzie pracy, jak i drugiej nie nabył prawa zarówno do zasiłku jak i świadczenia przedemerytalnego. W obu tych datach wnioskodawca nie spełniał warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, gdyż po ustaniu zatrudnienia przebywał na zasiłku chorobowym, a następnie uzyskał prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Od decyzji tej odwołał się Z.P. wskazując, że nie uznaje ona prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w E. z dnia 17 lutego 2003r. utrzymanego w mocy przez Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 13 maja 2003r., a następnie odrzuconej kasacji pracodawcy postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2004r. Po raz kolejny podał, że pierwszy raz w urzędzie pracy stawił się w dniu 2 października 2001 r., natomiast argument, iż prawo do świadczenia nie przysługuje mu z powodu choroby jest bezprawny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się bowiem, że choroba może stanowić okoliczność wyłączającą winę pracownika w uchybieniu terminu z art. 264 Kp. Poza tym choroba nie może pozbawiać pracownika należnych mu praw wynikających z Konstytucji. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37 k ust. l ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514, ze zm) w zw. z art. 30 ust. l ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, póz. 1252), decyzją z dnia 19 lipca 2004r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że stosunek pracy z odwołującym się został rozwiązany w dniu 30 września 2001r. w trybie art. 10 ust.1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz. U. z 1990, Nr 4, poz. 19, ze zm). Została zatem spełniona jedna z przesłanek do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Nie jest to jednak warunek jedyny, gdyż do przyznania wnioskowanego świadczenia muszą zostać spełnione łącznie wszystkie przesłanki. Z akt sprawy wynika zaś, że po okresie zatrudnienia Z.P. do dnia 21 stycznia 2001 r. przebywał na zasiłku chorobowym, a następnie od dnia 22 stycznia 2002r. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Z pisma ZUS wynika także, że prawo to przysługuje Z. P. do dnia 31 marca 2006r. Powołano brzmienie art. 2 ust. l pkt 2 lit c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w którym zdefiniowano pojęcie osoby bezrobotnej. Z treści powołanego przepisu wynika zaś jednoznacznie, że pojęciem tym nie można określić osoby, która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jak również osoby pobierającej zasiłek chorobowy. Z tego tylko powodu odwołujący się zarówno w dniu 2 października 2001r., jak i w dniu pierwszej rejestracji tj. 11 marca 2002r., czy też obecnie złożonego wniosku nie spełnia warunków do uzyskania statusu bezrobotnego, a z art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wynika, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje m. in. osobie, która spełnia warunki do uzyskania statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że wobec nie spełnienia warunku do uzyskania statusu osoby bezrobotnej w dniu 11 marca 2002r. nieprawidłowe są decyzje z dnia 13 marca 2002r. o przyznaniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz z dnia 21 marca 2002r. o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Zasugerowano rozważenie ich wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie postępowania nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania w tych sprawach. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył Z.P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zarzucił, że błędne jest stanowisko Wojewody w przedmiocie nie spełnienia przez niego kryteriów potrzebnych do uznania za osobę bezrobotną i nie spełniającą warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego. W piśmie uzupełniającym skargę dodatkowo podał, że wieloletnie postępowanie sadowe doprowadziło go do utraty zdrowia i w efekcie uzyskania częściowej niezdolności do pracy. Poza tym świadczenie rentowe jest dla niego mniej korzystne niż świadczenie przedemerytalne. Powoduje to, że musi podjąć zatrudnienie, jednak odmowa statusu osoby bezrobotnej uniemożliwia mu znalezienie pracy, w szczególności pozbawia go pomocy powiatowego urzędu pracy, co stanowi dyskryminację w uzyskaniu pomocy państwa w zakresie walki z bezrobociem, a tym samym narusza art. 65 Konstytucji RP. W sprawie winny być także wzięte pod uwagę dyrektywy przewidziane w art. 5 Kc. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie zważyć należy, iż zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. W sprawie nie jest sporne, iż z dniem 30 września 2001 r. ustał stosunek zatrudnienia skarżącego w PKP SA Zakładzie Taboru w B., zaś umowa o pracę rozwiązana została w trybie art. 10 ust. l ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz. U. z 1990, Nr 4, poz. 19, ze zm).Także poza sporem jest okoliczność, że skarżący w okresie od dnia 11 września 2001 r. do 21 stycznia 2002 r przebywał na zasiłku chorobowym (zaświadczenie ZUS), natomiast od dnia 22 stycznia 2002r. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, która została mu przyznana na okres do dnia 31 marca 2006r. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania świadczenia przedemerytalnego uregulowanego art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514, ze zm), który to przepis ma zastosowanie w sprawie zgodnie z art. 30 ust. l zd. l ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252), gdyż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (l czerwca 2004r.) stosuje się przepisy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Odnosząc się do zarzutu skargi, niezbędne jest wyjaśnienie ustawowego pojęcia dotyczącego rozstrzyganej kwestii. Art. 2 ust. l ww. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zawiera tzw. słowniczek pojęć ustawowych. I tak pojęcie ustawowe "bezrobotnego" oznacza osobę, o której mowa w art. l ust.2 pkt l i 2, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g, nieuczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania ( stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli: a) ukończyła 18 lat, z wyjątkiem młodocianych absolwentów, b) kobieta nie ukończyła 60 lat, a mężczyzna 65 lat, c) nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub wychowawczego. Pozostałe warunki określone w pozycji od tego przepisu pozostają bez wpływu dla rozpatrywanej sprawy. Zatem status osoby bezrobotnej może uzyskać tylko taka osoba, która spełnia wyżej wskazane wymogi. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, od momentu rozwiązania z nim umowy o pracę tj. 30 września 2001r. do momentu wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia, nie spełnia warunku do uznania go za osobę bezrobotną, gdyż bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia przebywał na zasiłku chorobowym, a po jego upływie, przyznane mu zostało prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 37k ust. l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z treścią tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu pierwszego zgłoszenia się skarżącego do urzędu pracy tj. 2 października 2001r., świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiety i 39 lat dla mężczyzny, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Wskazane wyżej normatywne sformułowanie "status bezrobotnego" należy rozumieć w ujęciu definicji pojęcia bezrobotnego, co oznacza, że poza wskazanymi w ust. l pkt 1-4 przesłankami do uzyskania ww. świadczenia osoba o nie ubiegająca się musi spełnić warunek do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Skoro jak wyżej podano, w okresie od ustania zatrudnienia skarżący nie mógł być uznany za osobę bezrobotną, gdyż przebywał na zasiłku chorobowym, co eliminowało go z kręgu osób, którym przysługuje status osoby bezrobotnej, to nie można było przyznać mu świadczenia przedemerytalnego. Na marginesie wyjaśnić należy skarżącemu także, iż z uwagi na jego młody wiek w momencie rozwiązania umowy o pracę nie spełnił także żadnej z przesłanek określonych w pkt 1-4 ust. l art. 37k. Z tego też powodu organ I instancji dokonał oceny uprawnień skarżącego w odniesieniu także do zasiłku przedemerytalnego przewidzianego art. 37 j ust. l ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. W myśl tego przepisu, zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku skarżącego, gdyby nie brak spełnienia warunku do uzyskania statusu bezrobotnego, to właśnie z uwagi na posiadany staż pracy i brak wymogu wieku Z.P. mógłby ubiegać się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego po zakończonym zatrudnieniu w dniu 30 września 2001 r. Ponieważ jednak zarówno w odniesieniu do zasiłku jak i świadczenia przedemerytalnego nie spełniony został przez skarżącego podstawowy wymóg, aby osoba występująca o przyznanie świadczenia mogła być uznana za osobę bezrobotną, organy orzekające w tej sprawie prawidłowo odmówiły przyznania statusu osoby bezrobotnej i przyznania świadczenia przedemerytalnego. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 65 Konstytucji RP wyjaśnić należy, że stanowisko to nie jest zasadne. Wprawdzie skarżący nie określił, który z pięciu ustępów art. 65 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej został naruszony zaskarżoną decyzją, jednakże opierając się na uzasadnieniu zarzutu Sąd uznał, że chodzi skarżącemu o naruszenie o ust. 5, zgodnie z którym władze publiczne prowadzą politykę zmierzającą do pełnego, produktywnego zatrudnienia poprzez realizowanie programów zwalczania bezrobocia, w tym organizowanie i wspieranie poradnictwa i szkolenia zawodowego oraz robót publicznych i prac interwencyjnych. Nie może budzić jednak wątpliwości, iż ten konstytucyjny obowiązek odnosi się do osób, które są zdolne i gotowe do podjęcia zatrudnienia, która to okoliczność nie ma miejsca w sytuacji skarżącego. Został on bowiem uznany za osobę częściowo niezdolną do pracy i objęty zabezpieczeniem z funduszu ubezpieczenia społecznego, a zatem nie został skarżący pozostawiony bez źródła utrzymania. Osobną jest natomiast kwestią, czy otrzymywane zabezpieczenie -renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 896,21 zł wystarcza na zaspokojenie jego potrzeb. W ust. 4 art. 65 Konstytucji RP zapisano, że minimalna wysokość wynagrodzenia za pracę lub sposób ustalania tej wysokości określa ustawa. W ustawie z dnia 10 października 2002r. o minimalnym wynagrodzeniu (Dz.U. Nr 200, poz. 1679) określono mechanizm ustalania minimalnego wynagrodzenia za pracę, które od dnia l stycznia 2004r. wynosi 824 zł - zgodnie z rozporządzeniem RM z dnia 9 września 2003r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2004 r. (Dz.U. Nr 167, poz. 1623). Twierdzenie zatem, że została naruszony art. 65 Konstytucji, bowiem otrzymywana renta nie zabezpiecza jego potrzeb jest chybione, gdyż skarżący nie został pozbawiony opieki socjalnej państwa w sytuacji niezdolności do pracy. Natomiast okoliczność, że świadczenie przedemerytalne w jego ocenie byłoby korzystniejsze nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż ustawodawca w ww. ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie przewiduje prawa do wyboru zabezpieczenia, które strona otrzyma, czy to w ramach renty z tytułu niezdolności do pracy, czy też świadczenia przedemerytalnego, a wręcz przeciwnie w sytuacji posiadania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wyklucza możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Odnośnie zaś argumentu skarżącego, iż w sprawie tej winny być zastosowane dyrektywy określone w art. 5 Kodeksu cywilnego, wyjaśnić należy, że powołany przepis może mieć zastosowanie w odniesieniu do szeroko pojętej sprawy cywilnej, natomiast ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu reguluje stosunki administracyjnoprawne, którego jedną ze stron jest organ administracji publicznej, drugą zaś podmiot, którego sytuacja prawna na mocy obowiązującej ustawy została powiązana z sytuacją prawną organu w ten sposób, że organ ten może w sposób władczy i jednostronny konkretyzować jego prawa i obowiązki. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.