II SA/Ol 564/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Alicja Jaszczak- Sikora Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi Wojewody Warmińsko- Mazurskiego na uchwałę Rady Gminy Gietrzwałd z dnia 31 marca 2005 r. nr XXIV/225/2005 w przedmiocie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Gietrzwałd I stwierdza nieważność § 5 ust. 4 i 6 regulaminu stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały i II orzeka, że § 5 ust. 4 i 6 regulaminu stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały nie może być wykonany do czasu uprawomocnienia się wyroku. Rada Gminy Gietrzwałd podjęła w dniu 31 marca 2005r. uchwałę Nr XXIV/225/05 w sprawie ustalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy Gietrzwałd. Uchwałę tę podjęto na podstawie art. 90 f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. Nr 256, póz. 2572, ze zm.). W dniu 20 czerwca 2005r. Wojewoda Warmińsko - Mazurski, działając na podstawie art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, póz. 1591, ze zm), złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o stwierdzenie nieważności § 5 ust. 4 i 6 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym stanowiącego załącznik do uchwały Rady Gminy Szczytno z dnia 31 marca 2005r. Nr XXIV/225/05. Zarzucił, iż w §5 ust. 4 wskazanego regulaminu rada gminy określiła osoby, które wchodzą w skład rodziny, zaś w ust. 6 tego przepisu określiła sposób ustalania wysokości dochodu w rodzinie. W ocenie skarżącego powołane zapisy regulaminu są sprzeczne z art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, póz. 593), który definiuje pojęcie rodziny, a wobec tego zapisy te są sprzeczne także z art. 90 d ust. 7 i 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. Nr 256, póz. 2572, ze zm.), bowiem przy ustalaniu dochodu w rodzinie należy uwzględniać pojęcie rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Gmina Gietrzwałd uznała zarzuty skargi wyjaśniając, iż zmiana § 5 poprzez uchylenie ust. 4 i 6 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Gietrzwałd byłaby dokonana przez Radę Gminy we własnym zakresie, jednakże najbliższa sesja odbędzie się dopiero we wrześniu bieżącego roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ l). Kontrola, o której mowa w § l, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 ). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Z zasady legalności wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydany akt jest zgodny z prawem obowiązującym w dacie jego wydania (vide: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999r., sygn. akt II SA 4731/97, niepublikowany). Przeprowadzona w tymże zakresie kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa, przy czym waga stwierdzonych naruszeń prawa ma charakter istotny i przesądziła o konieczności stwierdzenia nieważności omówionej uchwały we wskazanym wyżej zakresie. W § 5 ust. 4 regulaminu udzielania pomocy materialnej Rada Gminy Gietrzwałd określiła krąg członków rodziny, którymi są: małżonkowie, rodzice, opiekunowie prawni dziecka, osoby niepełnosprawne (bez względu na wiek) oraz dzieci uczące się w wieku do 24 roku życia pozostające na utrzymaniu rodziny. W ust. 6 powołanego przepisu określono natomiast, iż przy wyliczaniu dochodu, do składu rodziny nie są wliczane osoby pełnoletnie, bez stałych źródeł dochodu lub odbywające zasadniczą służbę wojskową, za wyjątkiem: rodziców bez stałych źródeł dochodów, osób niezdolnych do podjęcia pracy zawodowej ze względu na stan zdrowia, gdy jedno z rodziców nie pracuje i pobiera zasiłek z tytułu wychowywania dzieci oraz dzieci uczących się do ukończenia 24 roku życia. Podzielić należy stanowisko Wojewody, iż powyższe zapisy naruszają art. 90d ust. 7 i 8 ustawy o systemie oświaty oraz art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, który to przepis zawiera legalną definicję rodziny dla potrzeb przyznawania świadczeń pomocy społecznej. Z art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty wynika, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, póz. 593, ze zm.), natomiast z ust. 8 tego przepisu wynika, że miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7 jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa wart. 90 c ust. 2 i 3. Zatem przyjąć należy, iż pojęcie rodziny i dochodu rodziny określone w ustawie o pomocy społecznej nie pozostają poza sferą odniesienia w kwestii przyznawania pomocy materialnej uczniom w oparciu o zapisy ustawy o systemie oświaty. Pojęcie rodziny określone w § 8 ust. 4 regulaminu udzielania pomocy materialnej jest regulacją, która zawęża krąg uczniów uprawnionych do tej pomocy mimo, że zamysłem ustawodawcy było udzielanie jej uczniom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, o której mowa w zapisach ustawy o pomocy społecznej. Wprowadzenie zawężającej w porównaniu do ustawy o pomocy społecznej (art. 6 pkt 14) definicji członka rodziny powoduje, iż z systemu pomocy materialnej udzielanej uczniom znajdującym się w trudnej sytuacji, o której stanowi Rozdział 8a ustawy systemie oświaty wyłączeni zostaną uczniowie, którym w myśl ustawy o pomocy społecznej taka pomoc winna być udzielona. Konsekwencją ograniczającego pojęcia członków rodziny ucznia jest przewidziana w ust. 6 § 8 reguła wyłączania ze składu rodziny ucznia osób pełnoletnich bez stałych źródeł dochodu, co dodatkowo zmienia sytuację ucznia w kwestii jego uprawnień do pomocy materialnej, mimo faktycznego spełniania warunków do objęcia świadczeniami z pomocy społecznej. Wprawdzie z art. 90f ustawy o systemie oświaty wynika, że rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnych dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności min. sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. l, jednak nie może tego czynić w sposób odbiegający od reguł określonych w ustawie o pomocy społecznej, do której nawiązuje w tym zakresie ustawa o systemie oświaty. W oparciu o powyższy zapis, nie można zatem w sposób dowolny kształtować kręgu osób, które zostaną uznane za członków rodziny w rozumieniu uchwalonego regulaminu udzielania pomocy materialnej, [jak i które dochody rodziny będą uwzględniane w jej łącznym dochodzie. W tym stanie rzeczy Sąd uznając za zasadne zarzuty naruszenia prawa, na podstawie art. 147 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność: § 5 ust. 4 i 6 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym stanowiącego załącznik do uchwały Rady Gminy Gietrzwałd z dnia 31 marca 2005r. Nr XXIV/225/05 w sprawie ustalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy Gietrzwałd. Sąd rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej części uchwały podjął w oparciu o art. 152 wyżej powołanej ustawy.