II SA/Ol 574/13

II SA/Ol 574/13 POSTANOWIENIE Dnia 6 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. T. od zarządzenia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 14 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 574/13 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie braku działań Przewodniczącego Rady Miejskiej i radnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" A. T. zawarła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej określanej jako: p.p.s.a., skarżąca została wezwana do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca przesłała formularz PPF wnosząc o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Wobec braków wniosku uniemożliwiających jego merytoryczne rozpoznanie, referendarz sądowy wezwała skarżącą do jego uzupełnienia poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Przedmiotowe braki należało uzupełnić w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła braków wniosku, wobec czego, zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2013r. referendarz sądowy, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 w zw. z art. 257 p.p.s.a., pozostawiła jej wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. A. T. wniosła sprzeciw od powyższego zarządzenia wskazując, że w kwestii nie uzupełnienia braku formalnego wniosku zajęła już stanowisko we wcześniejszych pismach procesowych kierowanych do Sądu. Do sprzeciwu załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy wypełniony na wymaganym urzędowym formularzu oraz zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu przez skarżącą, w myśl cytowanego przepisu, powoduje utratę mocy zarządzenia referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2013 r. i konieczność rozpoznania sprawy, będącej przedmiotem sprzeciwu, przez Sąd. Podnieść należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Rzeczą wnioskodawcy - jako zainteresowanego - jest wykazanie zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Prawo pomocy w zakresie częściowym zostanie bowiem przyznane tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z materiału dowodowego sprawy (formularza PPF i zaświadczenia ZUS) wynika, że A. T. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej źródłem utrzymania jest renta rodzinna w wysokości "[...]" netto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie "[...]". Skarżąca posiada mieszkanie o pow. "[...]" oraz jest współwłaścicielem działki o pow. "[...]", stanowiącej ogródek przydomowy. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna skarżącej nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana jedynie w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych jest bowiem obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Posiada stały i regularny dochód w postaci renty rodzinnej w kwocie "[...]" oraz dodatku pielęgnacyjnego w wysokości "[...]". Wprawdzie skarżąca podniosła, że ponosi wydatki na leczenie i koszty utrzymania, lecz wezwana do wskazania wysokości tych wydatków, nie uzupełniła wniosku we wskazanym zakresie. Należy natomiast podnieść, że wpis, który skarżąca winna uiścić na tym etapie postępowania to 100 zł. Nie sposób zatem uznać, że jest to kwota, które skarżąca nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania. Podkreślić także należy, że skarżąca nie wyjaśniła kwestii związanej z posiadanymi nieruchomościami, do czego była wezwana. Na ocenę zaś możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Istotne jest zatem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co do zasady wyklucza zatem możliwość przyznania prawa pomocy zwłaszcza, w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego wykorzystania w celu pozyskania dochodu, obciążenia lub zbycia (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 i z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12 i z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 826/12). Zatem dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy bierze się pod uwagę nie tylko uzyskiwane przez niego dochody, ale także stan jego posiadania. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez skarżącej okoliczności, iż nie powinna ona ponosić skutków finansowych spowodowanych naruszeniem prawa przez funkcjonariuszy samorządu terytorialnego wyjaśnić należy, że na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie ocenia zasadności wniesionej skargi. Zatem podana przez stronę argumentacja w tym zakresie nie może odnieść żadnych skutków. Wobec powyższego nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.