II SA/Ol 582/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2013 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego – wznowienia postępowania I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz pełnomocnika skarżącej – adwokata J. U. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2011 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. przyznał T.P. zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w kwocie 186,00 zł, na okres od 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 stycznia 2011 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie dnia 2 maja 2011 r. Wnioskiem z dnia 28 listopada 2012 r. T.P. zwróciła się do organu pierwszej instancji o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją, wskazując na zarządzenie nr 1/2007 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Jako podstawę żądania wnioskodawczyni wskazała art. 145 § 1 pkt. 1, 2, 3, 5 i 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej powoływanej jako K.p.a. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r., odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia 27 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu wywiódł, że w sprawie nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 K.p.a., a ponadto wniosek został złożony z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności procesowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpoznaniu zażalenia strony, postanowieniem z dnia 26 lutego 2013 r., uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu zarzuciło organowi pierwszej instancji naruszenie art. 149 § 2 i art. 151 § 1 K.p.a., polegające na zaniechaniu zbadania wniosku strony pod względem formalnym. Podkreśliło, że we wstępnej fazie postępowania organ nie może oceniać czy wskazane przez stronę przyczyny wznowienia faktycznie wystąpiły, gdyż te kwestie rozważane są dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Kolegium wskazało, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności winien ocenić czy w sprawie nie zachodzi jedna z przyczyn niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 27 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że strona zachowała jednomiesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania i jednocześnie stwierdził, że we wniosku nie podano przesłanek wznowienia postępowania. We wniosku ani innych złożonych pismach wnioskodawczyni nie przytoczyła żadnych nowych okoliczności ani dowodów istotnych dla sprawy, nie wskazała również orzeczeń sądu ani innego uprawnionego organu, które stwierdzałoby fałszywość jakiegokolwiek dowodu, na którym opierał się organ wydając decyzję. Z uwagi na powyższe Dyrektor MOPS w O. odmówił wznowienia postępowania. W złożonym zażaleniu T.P. zarzuciła pracownikom organowi pierwszej instancji niedopełnienie obowiązków służbowych, polegające m.in. na nierzetelnym sporządzeniu wywiadu środowiskowego. Podniosła, że decyzja w sprawie pomocy społecznej wydana została na podstawie w części fałszywych dowodów i z naruszeniem art. 106 § 1 i 2 K.p.a. Zarzuciła ponadto, że kwestionowane postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 35, art. 36 i art. 149 § 1-3 K.p.a. naruszyła art. 106 Wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia i wyznaczenie innego organu do rozpoznania sprawy oraz do sporządzenia rzetelnego wywiadu środowiskowego oraz o wyłączenie Prezesa SKO w O. od rozpoznania sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia 27 maja 2013 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, że wniosek z dnia 28 listopada 2012 r. został złożony przez osobę uprawnioną. Przyjęło też, że strona zachowała jednomiesięczny termin do wniesienia podania, gdyż w uzupełnieniu wniosku z dnia 18 marca 2013 r. powołała się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 22 listopada 2012 r., znak: "[...]", którą otrzymała w dniu 26 listopada 2012 r. Kolegium podzieliło ocenę organu pierwszej instancji, że wnioskodawczyni nie wskazała na istnienie jakichkolwiek przesłanek do wznowienia postępowania. Organ odwoławczy zaznaczył, że wprawdzie strona powołała się na art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5 i 6 K.p.a., jednak nie przywołała żadnych konkretnych okoliczności i nie przedłożyła żadnych dokumentów w sprawie. Nie wskazała, jakie dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1). Nie wskazała, o jakie chodzi przestępstwo, w wyniku którego została wydana decyzja (art. 145 § 1 pkt 2). Nie wskazała dlaczego pracownik czy też organ administracji publicznej, który wydał decyzję podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa (art. 145 § 1 pkt 3). Nie wskazała, jakie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5). Nie wskazała też bez jakiego wymaganego prawem stanowiska innego organu została wydana przedmiotowa decyzja (art. 145 § 1 pkt 6). W ocenie Kolegium, chociaż wnioskodawczyni powołała się na pięć odrębnych przesłanek wznowienia postępowania, to w żaden sposób się do nich nie odniosła. Treść wniosku tylko pozornie więc zawierała określenie przyczyn wznowienia postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach. Wnioskodawczyni nie przedstawiła bowiem żadnych okoliczności czy dowodów, które wskazywałyby na konieczność wznowienia postępowania z wyżej wymienionych przyczyn. Kolegium stwierdziło, że z treści wniosku wynikało, że w niniejszej sprawie nie istnieją podstawy do wznowienia postępowania. Kolegium stwierdziło ponadto, że argumenty zażalenia wykraczają poza zakres postępowania, a zarzuty kierowane przeciwko Wójtowi Gminy D. pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż przedmiotową decyzję wydał Prezydent Miasta O. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze, T.P. podniosła, że decyzja, będąca przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania, została wydana w oparciu o postanowienia o wyłączeniu pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. od załatwienia sprawy i na podstawie wydanego bez podstawy prawnej zarządzenia o rozdzieleniu środków. Zarzuciła, że nie ustalono stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz naruszono art. 107 § 3 K.p.a. Podniosła ponadto zarzuty dotyczące działalności Wójta Gminy D. i pracowników tego organu administracji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła natomiast, że nie odniesiono się w nim do przyczyn i okoliczności żądania wznowienia postępowania. Stwierdziła, że w postępowaniu tym pozbawiono ją prawa do złożenia dowodów, czym naruszono art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 1 października 2013 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Stwierdził, że skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie jest zasadna. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 K.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 K.p.a., a także, czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 K.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W ocenie Sądu, organ dokonał jednak wadliwej oceny dochowania przez skarżącą ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 148 § 1 K.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z treści wniosku o wznowienie postępowania, wniesionego w kontrolowanej sprawie, skarżąca łączy istnienie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt. 1, 2, 3, 5, 6 k.p.a., z obowiązywaniem zarządzenia nr 1/2007 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie: ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w oparciu o które wydana została między innymi decyzja zasiłkowa. Dla oceny zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją, istotne jest zatem ustalenie, kiedy skarżąca dowiedziała się o istnieniu tego zarządzenia. Podkreślenia wymaga przy tym, że zachowanie przez skarżącą omawianego terminu jest okolicznością faktyczną, która winna być w sposób obiektywny ustalona w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W kontrolowanej sprawie, za nieuprawnione należy więc uznać oparcie twierdzenia organów obu instancji o zachowaniu przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jedynie na oświadczeniu skarżącej, że o powodach wznowienia dowiedziała się w dniu 26 listopada 2012 r. po otrzymaniu decyzji organu odwoławczego nr "[...]". W świetle bowiem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oświadczenie to należy uznać za subiektywne. Jak wynika bowiem z akt sprawy (uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 7 stycznia 2013 r.), o istnieniu zarządzenia nr 1/2007 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie: ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", skarżąca dowiedziała się najpóźniej w dniu odbioru pierwszej decyzji przyznającej świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w której zarządzenie to zostało przytoczone, to jest w jest 24 marca 2010 r. (data odbioru decyzji nr "[...]"). Zarządzenie to zostało powołane także w uzasadnieniu decyzji, którą przyznano skarżącej zasiłek celowy, wydanej w sprawie objętej wnioskiem o wznowienia postępowania, która została doręczona skarżącej w dniu 2 maja 2011 r. W tych okolicznościach, nie może budzić wątpliwości fakt, że wniesienie przez skarżącą w niniejszej sprawie podania o wznowienie postępowania w dniu 29 listopada 2012 r. (data złożenia podania w organie pierwszej instancji), nastąpiło z uchybieniem 1-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Stwierdzenie zaś tej okoliczności skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Zgodzić się zaś należy ze stanowiskiem organu, że nie sposób w przedmiotowej sprawie przyjąć, iż skarżąca wskazała na istnienie jakichkolwiek przesłanek do wznowienia postępowania i jako niewystarczające w tym zakresie oceniono powołanie się przez skarżącą na art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 K.p.a. bez przytoczenia konkretnych okoliczności i bez przedłożenia stosownych dokumentów w sprawie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 2598/10 (dostępnym pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym przyjęto, że "jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów K.p.a., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien w drodze decyzji (a od 11 kwietnia 2011 r. postanowienia) odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym. Czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty, czy też zarzuty, mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanki wznowienia postępowania w ogóle nie została wskazana (przeszkoda formalna)". Sądowi znany jest także odmienny pogląd w tej kwestii, sformułowany między innymi w wyroku NSA z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 625/10 (dostępnym pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrok ten został jednak wydany na tle innego stanu faktycznego i nie może wpływać na ocenę prawną sformułowaną w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).