II SA/Ol 588/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2013 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego – wznowienia postępowania I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz pełnomocnika skarżącej – adwokata J.U. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", działając z upoważnienia Prezydenta "[...]", po rozpoznaniu wniosku T. P., przyznał w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zasiłek celowy w kwocie 186 zł na zakup posiłku lub żywności w okresie od "[...]" do "[...]". W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że organ I instancji został wyznaczony do załatwienia niniejszej sprawy w związku z wyłączeniem pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", jak też Kierownika tego Ośrodka od załatwienia wniosku skarżącej. Wskazano, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek uprawnia ją do otrzymania świadczenia w formie zasiłku celowego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Podniesiono, że zgodnie z zarządzeniem nr "[...]" Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" z dnia "[...]" w sprawie ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", ustalono dzienną stawkę zasiłku na kwotę 3,00 zł., pomnożoną przez liczbę dni przypadających w danym miesiącu oraz liczbę członków rodziny uprawnionych do tego zasiłku. Dodano, że pomoc zostaje przyznana skarżącej i jej mężowi. Wnioskiem z dnia "[...]" (złożonym w organie w dniu "[...]") T. P., powołując art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwróciła się do organu I instancji o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami tego organu wydanymi na podstawie zarządzenia nr "[...]" Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" z dnia "[...]" w sprawie ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" za okres od sierpnia "[...]". Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", działając z upoważnienia Prezydenta "[...]", odmówiła wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia "[...]". W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że powołane przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania zarządzenie nr "[...]" Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" nie miało wpływu na powstanie jej uprawnienia do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Zauważono, że wysokość dziennej stawki zasiłku przyznawanego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" może być różna w przypadku kilku ośrodków pomocy społecznej. Następnie dokonano oceny wystąpienia w sprawie przesłanek wznowienia postępowania zawartych w wymienionych przez skarżącą przepisach i stwierdzono, że żadna z tych przesłanek nie wystąpiła w tej sprawie. Podniesiono także, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważono bowiem, że podstawą złożenia tego wniosku jest zarządzenie nr "[...]" Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", o którym skarżąca dowiedziała się najpóźniej w dniu odbioru pierwszej decyzji przyznającej świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w której zarządzenie to zostało przytoczone, to jest "[...]" (data odbioru decyzji nr "[...]"). Na skutek zażalenia wniesionego przez T. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]" uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ nie jest uprawniony do oceny, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły. Stwierdzono, że w tej fazie postępowania organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki oraz czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Do oceny tych elementów został też zobowiązany organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Postanowieniem z dnia "[...]" wydanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", działającą z upoważnienia Prezydenta "[...]", ponownie odmówiono wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyżej wskazaną decyzją ostateczną z dnia "[...]". W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia uznano, że wobec wyjaśnień skarżącej, zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Stwierdzono jednak, że podanie to nie zostało oparte o przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż takie w tej sprawie nie wystąpiły. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 35, art. 36, art. 106 i art. 149 § 1 pkt 1-3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgłosiła także zastrzeżenia co do rzetelności przeprowadzonych w jej sprawach wywiadów środowiskowych. Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stwierdzono, że wniosek o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie został złożony przez osobę uprawnioną i dotyczy decyzji ostatecznej. Uznano jednak, że nawet przy założeniu, że skarżąca zachowała 1-miesięczny termin do wniesienia podania (czyli przyjmując podaną przez stronę datę otrzymania decyzji SKO z dnia "[...]", doręczoną w dniu "[...]"), nie sposób przyjąć, że wnioskodawczyni wskazała na istnienie jakichkolwiek przesłanek do wznowienia postępowania. Jako niewystarczające w tym zakresie oceniono samo powołanie się na art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 Kodeksu postępowania administracyjnego bez przytoczenia konkretnych okoliczności i bez przedłożenia stosownych dokumentów w sprawie. Samo powoływanie się na wymienione przepisy jest oczywiście bezzasadne, co pozwala na przyjęcie, że podanie o wznowienie nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek przesłanek do wznowienia postępowania. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T. P. zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych też powodów wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w tym wydania postanowienia co do żądania wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sformułowała także szereg zarzutów względem pracowników organów administracji publicznej, którzy w ocenie skarżącej przyczynili się do ubóstwa jej rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca ani nie zachowała ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, ani też nie wskazała podstaw wznowieniowych. Należy podnieść, że zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z treści wniosku o wznowienie postępowania skarżąca łączy istnienie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, z obowiązywaniem zarządzenia nr "[...]" Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" z dnia "[...]" w sprawie ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w oparciu o które wydana została między innymi decyzja, której dotyczy wniosek. Dla oceny zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją istotne jest zatem ustalenie, kiedy skarżąca dowiedziała się o istnieniu tego zarządzenia. Podkreślenia wymaga przy tym, że zachowanie przez skarżącą omawianego terminu jest okolicznością faktyczną, która winna być w sposób obiektywny ustalona w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W związku z tym Sąd nie podziela stanowiska organów obu instancji o zachowaniu przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, które opiera się jedynie o oświadczenie skarżącej, że o powodach wznowienia dowiedziała się w dniu "[...]" po otrzymaniu decyzji organu odwoławczego nr "[...]" i nr "[...]’. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oświadczenie to należy uznać za subiektywne. Jak wynika bowiem z akt sprawy (postanowienie organu I instancji z dnia "[...]") o istnieniu przedmiotowego zarządzenia nr "[...]" skarżąca dowiedziała się najpóźniej w dniu odbioru pierwszej decyzji przyznającej świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w której zarządzenie to zostało przytoczone, to jest "[...]" (data odbioru decyzji nr "[...]"). Zarządzenie to zostało powołane także w uzasadnieniu decyzji wydanej w sprawie objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, która została doręczona skarżącej w dniu "[...]". W tych okolicznościach nie może budzić wątpliwości, że wniesienie przez skarżącą w niniejszej sprawie podania o wznowienie postępowania w dniu "[...]" (data złożenia w organie I instancji) nastąpiło z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenie zaś tej okoliczności skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji, utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem organu odwoławczego odpowiada prawu. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu, że nie sposób w przedmiotowej sprawie przyjąć, iż skarżąca wskazała na istnienie jakichkolwiek przesłanek do wznowienia postępowania. Słusznie bowiem jako niewystarczające w tym zakresie oceniono samo powołanie się przez skarżącą na art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 Kodeksu postępowania administracyjnego bez przytoczenia konkretnych okoliczności i bez przedłożenia stosownych dokumentów w sprawie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 12 lipca 2011r. (sygn. akt II OSK 2598/10, dostępnym pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym przyjęto, że jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien w drodze decyzji (a od 11 kwietnia 2011r. postanowienia) odmówić wznowienia postępowania przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym. Czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty, czy też zarzuty, mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanki wznowienia postępowania w ogóle nie została wskazana (przeszkoda formalna). Wprawdzie Sądowi znany jest także odmienny pogląd w tej kwestii sformułowany w wyroku NSA z 23 lutego 2011r. (sygn. akt I OSK 625/10, dostępnym pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), jednakże wyrok ten został wydany na tle zupełnie innego stanu faktycznego i nie może wpływać na ocenę prawną sformułowaną w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze - na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 powołanej ustawy.