II SA/Ol 608/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 26 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.M. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przedłożenia projektu budowlanego zamiennego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. M.M. wezwany do uiszczenia wpisu od skargi wystąpił we wniosku z 14 września 2018 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego /k. 17-18 akt prawa pomocy/. W uzasadnieniu stwierdził: "Jesteśmy "[...]"-osobową rodziną z "[...]" osobami niepełnosprawnymi. Pomimo mojej choroby "[...]" - prowadzę dział. gosp. i zatrudniam 1 osobę. Syn ma "[...]". Jesteśmy zmuszeniu wynajmować stancję bo w naszym mieszkaniu występuje "[...]". Wyrok syg. akt "[...]". Żona pobiera świadczenie z tytułu rezygnacji z pracy na rzecz opieki dziecka niepełnosprawnego. Starszy syn nie pracuje. Nie jest zarejestrowany w biurze pracy. Czasami mi pomaga w pracy. Zamierza od października rozpocząć studia. Córka studiuje, druga uczy się w "[...]"" Jak nadto wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, majątek rodziny stanowią mieszkanie o powierzchni 97 m2 (niedające się z ww. powodu do zamieszkania, a więc i sprzedaży) i współwłasność działki rolnej o powierzchni 1,047 ha z altanką. Dochód miesięczny netto skarżącego z tytułu działalności gospodarczej wynosi 1647 zł, a jego żony - 2057 zł (zasiłki rodzinne na 2 dzieci - 248 zł, dodatek rehabilitacyjny - 110 zł, świadczenie pielęgnacyjne - 153 zł, świadczenie opiekuńcze - 1477 zł). Stałe miesięczne wydatki to: koszty stancji - 1150 zł, rata kredytu hipotecznego - 386,70 zł, utrzymanie mieszkania - 65,52 zł, spłaty dwóch kart kredytowych - 350 zł, internet - 45 zł, telefon - 135 zł, rehabilitacja i leczenie - 400 zł, ubezpieczenie na życie - 100 zł, ubezpieczenie dzieci - 7,5 zł, bilet miesięczny - 210 zł. Skarżący nadmienił, iż "w zawieszeniu jest sprawa opłaty RTV - 1370 zł. (...). Z tego tytułu zajęto (...) kwotę i wstrzymano zajęcie do rozpatrzenia umorzenia lub spłaty na raty. Organ rozpatruje czy obowiązuje ulga na dziecko niepełnosprawne". Jak wynika z włączonego do akt sprawy pisma skarżącego z 14 sierpnia 2018 r. /k. 12 akt p.p./ - złożonego w odpowiedzi na wezwanie do dostarczenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych w sprawie przyznania prawa pomocy w postępowaniu o sygnaturze akt II "[...]" /k. 10-11 akt p.p./) - działka została nabyta ze środków pochodzących z kredytu i pomocy teścia w celu jej wykorzystywania do celów rehabilitacyjnych niepełnosprawnego dziecka. Studiujące dziecko otrzymywało stypendium, które pozwoliło pokryć koszty stancji i część wydatków związanych ze studiowaniem, natomiast drugie - pracowało przez miesiąc (w czerwcu 2018 r.), uzyskując dochód w kwocie 3.571,62 zł, a obecnie nie jest zatrudnione, pomaga skarżącemu w pracy, a od października zamierza podjąć studia. Uznając za celowe uzyskanie tych informacji, które nie zostały udostępnione przez skarżącego na wezwanie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol "[...]", wezwano go do złożenia w terminie 7 dni: 1) pisemnego oświadczenia wskazującego: a) składniki majątku wykorzystywanego przez niego do prowadzenia działalności gospodarczej oraz wartość każdego z nich, b) wysokość i rodzaj kosztów związanych ze studiami córki "[...]" oraz źródła ich pokrycia, c) kiedy zostały zaciągnięte aktualnie spłacane pożyczki zaciągnięte u rodziny oraz kredyt na zakup nieruchomości rolnej i jakie są ustalone okresy i warunki ich spłaty, a także aktualny stan zadłużenia, d) czy może liczyć obecnie na pomoc w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie ze strony osób bliskich, które udzielały mu pomocy finansowej, jeśli tak to w jakiej kwocie, jeśli nie, to dlaczego, e) czy na dwoje dzieci pobierane są świadczenia 500+ (nie zostały wymienione w rubryce 10 wniosku); 2) kopii dokumentów, z których wynika wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu/straty z tytułu działalności gospodarczej za 2017 r. oraz za poszczególne miesiące 2018 r. (zastrzeżono, iż w przypadku straty wskazać należy źródła jej pokrycia oraz przyczyny, dla których nie jest możliwe pokrycie z tych źródeł kosztów postępowania w niniejszej sprawie); 3) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - za okres od 1 kwietnia 2018 r. do dnia odbioru wezwania (zastrzeżono, iż w przypadku nieposiadania przez niego i/lub którąkolwiek z tych osób rachunku/rachunków należy przedłożyć oświadczenie o nieposiadaniu przez określoną osobę jakichkolwiek rachunków bankowych, a w przypadku likwidacji rachunku/rachunków - zaświadczenie z banku wskazujące datę jego/ich likwidacji i saldo końcowe oraz wyciągi z tego/tych rachunku/rachunków ze wskazanego okresu do dnia jego/ich likwidacji). W odpowiedzi skarżący złożył pismo z 17 października 2018 r. /k. 16 akt p.p./. W zakresie odnoszącym się do wezwania stwierdził: (ad pkt 1 a) "Nie posiadam żadnej maszyny ani samochodu o wartości przekraczającej 5.000 zł"; (ad pkt 1 b) "córka "[...]" od listopada 2017 do czerwca 2018 r. otrzymywała stypendium studenckie w kwocie 1200 zł. Obecnie ponownie ubiega się o nie"; (ad pkt 1 c) "pożyczka na zakup działki została w ratach spłacona. Przesyłam kwotę zaciągniętego kredytu i koszt całościowy zakupu działki od spółdzielni rolniczej" (w kwestii kredytu hipotecznego załączona została kopia 7, 8 i 9 strony wypisu z księgi wieczystej /k. 19 akt p.p./, a w kwestii zapłaty za działkę - potwierdzenie operacji na rachunku bankowym w dniu 2 listopada 2011 r. /k. 20 akt p.p./); (ad pkt 1 e) "od września świadczenie 500+ na córkę "[...]" zostało utracone". Z żądanych dokumentów źródłowych dostarczył (ad pkt 2) zaświadczenie o tym, iż w 2017 r. jego przychody wyniosły 90841 zł, składki na ubezpieczenie społeczne - 9494,98 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne - 3064,71 zł, a zryczałtowany podatek należny - 1409 zł /k. 23 akt p.p./. Wobec powyższego stwierdza się, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, w skr.: p.p.s.a.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z unormowania tego bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien mianowicie z należytą starannością wypełnić treść wezwania. Niezłożenie żądanych oświadczeń bądź dokumentów źródłowych oceniane jest jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 124/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Mimo pouczenia o tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, skarżący - (ad 1 a wezwania) nie zadeklarował składników majątku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej oraz wartości każdego z nich; - (ad 1 b) nie podał wysokości i rodzaju kosztów związanych ze studiami córki "[...]" oraz źródła ich pokrycia do czasu ponownego otrzymania stypendium; - (ad 1 d) nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy może liczyć obecnie na pomoc w sfinansowaniu kosztów postępowania ze strony osób bliskich, które udzielały mu pomocy finansowej [z wniosku z 16 lipca 2018 r. i dodatkowego oświadczenia z 14 sierpnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol "[...]", wynikało, iż gospodarstwo domowe skarżącego "czasami posiłku(-je) się pożyczką u rodziny (ok. 2.100 zł)" /k. 9 verte akt p.p./, a działkę "nabyli(-) za kredyt gotówkowy i pomoc teścia" /k. 12 akt p.p./]; - (ad 2) nie udokumentował wysokości przychodów, kosztów ich uzyskania i dochodu z tytułu działalności gospodarczej w 2018 r. oraz wysokości kosztów uzyskania przychodów w 2017 r.; - (ad 3) nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za wskazany okres, bądź oświadczenia o nieposiadaniu przez określone osoby rachunków bankowych, a w przypadku likwidacji rachunku/rachunków - zaświadczenia wskazującego datę jego/ich likwidacji i saldo końcowe oraz wyciągi z tego/tych rachunku/rachunków ze wskazanego okresu do dnia jego/ich likwidacji. Fakt, iż strona po raz wtóry uchyla się od przedstawienia żądanych danych, które pozwoliłyby w pełni zobrazować jej sytuację, pogłębia podejrzenie co do tego, czy nie ma ona w tym względzie czegoś do ukrycia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2016 r., sygn. akt II FZ 1053/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznając zatem, iż skarżący nie stworzył podstaw do sformułowania wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji, Starszy referendarz sądowy orzekł jak w sentencji, czyniąc to w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający mu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.