II SA/Ol 61/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, K. P. złożyła pismo procesowe, w którym podniosła, iż składa wniosek o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie jest w stanie uiścić jednorazowo wymaganej kwoty. Do pisma załączyła wypełniony, urzędowy formularz PPF, w którym - zgodnie z rubryką nr 4, przeznaczoną do określenia zakresu żądania - wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, iż ma na utrzymaniu troje dzieci. Nie korzysta z pomocy społecznej. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo "[...]", które jednak przynosi dochody tylko w sezonie letnim. Miesięczna wysokość dochodów kształtuje się w skali roku średnio na poziomie ok. "[...]". W pracach na gospodarstwie korzysta dorywczo z pomocy osób trzecich, którym za pracę musi zapłacić. Skarżąca stwierdziła, iż wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi stawia ją przed dylematem, czy uiścić ten wpis, czy też dokupić opału, którego ceny również nie pozwalają na jednorazowy zakup wymaganej ilości. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trójką dzieci. W rubryce nr 7.1. wykazała dom o pow. "[...]", nieruchomość rolną o pow. "[...]", a w poz. "inne nieruchomości" wpisała: "zabudowania gospodarcze stajnia, stodoła 1, stodoła 2". W rubryce nr 10 skarżąca wykazała dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa "[...]" w kwocie "[...]" brutto, "[...]", zaś w rubryce nr 9 podniosła, iż nie ma zasądzonych alimentów, "[...]". Pismem z dnia "[...]", skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do majątku, wykorzystywanego do prowadzenia gospodarstwa "[...]" oraz wykazanej w rubryce nr 7.1. nieruchomości rolnej) i finansowej (w zakresie odnoszącym się do przychodu, kosztów uzyskania tego przychodu oraz dochodu/straty, uzyskanych/poniesionych z tytułu prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa "[...]" w 2014 r. oraz w poszczególnych miesiącach 2015 r., ewentualnych dobrowolnych alimentów od byłego męża skarżącej, ponoszonych wydatków, a także wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej dzieci rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczyła, iż w ramach prowadzonej działalności "[...]". Dodała, iż cały majątek jest przedmiotem współwłasności, zaś sprawa jego podziału jest nieuregulowana. Wskazała, iż w skład majątku wchodzi dom mieszkalny o pow. "[...]", stajnia o pow. "[...]", stodoła o pow. "[...]" (wykorzystywana jako magazyn paszowy) oraz nieruchomość rolna o pow. "[...]" ha fizycznych ("[...]" ha przeliczeniowych). Na potrzeby gospodarstwa "[...]" chowa "[...]". Wykazała stanowiące współwłasność maszyny rolnicze wykorzystywane do pracy w gospodarstwie "[...]" oraz samochód wykorzystywany na potrzeby rodziny. Wskazała, iż szacunkowa wartość gospodarstwa "[...]" to ok. "[...]". Odnosząc się do żądania złożenia kopii dokumentów, z których wynika wysokość przychodu, kosztów uzyskania tego przychodu oraz wysokość dochodu/straty, uzyskanych/poniesionych z tytułu prowadzenia gospodarstwa "[...]" w 2014 r. oraz w poszczególnych miesiącach 2015 r., skarżąca oświadczyła, iż działalność "[...]" prowadzi głównie w okresie letnim i ferii zimowych, dochody są nieregularne, a "przypuszczalny dochód miesięczny to "[...]"". "[...]". Wskazała, iż nieruchomość rolna, wykazana w rubryce nr 7.1., to w części nieużytki, "[...]", a w części pastwiska, "[...]". "[...]". Skarżąca dodała, iż nieruchomość rolna nie jest objęta uprawą. Skarżąca oświadczyła, iż do "[...]" dzieci otrzymywały systematycznie alimenty od ojca. W "[...]" nie otrzymały alimentów, ponieważ "[...]". "[...]". Odnosząc się do żądania wskazania wysokości i przeznaczenia wszystkich ponoszonych przez skarżącą i jej dzieci wydatków miesięcznych, skarżąca wykazała wydatki miesięczne, kwartalne i roczne (wyżywienie, energia, ogrzewanie, woda, odpady, ścieki, TV, abonament RTV, telefony, Internet, ubezpieczenie na życie, wydatki związane ze szkołą, bilety miesięczne dzieci, paliwo do samochodu, "[...]", podatek), których wysokość wynosi średnio "[...]" miesięcznie. Skarżąca oświadczyła ponadto, iż tylko ona posiada rachunek bankowy. Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła: kopie lub oryginały dokumentów potwierdzających wysokość części wykazanych wydatków, kopię informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności w ramach wspólnotowych systemów pomocy przez męża skarżącej oraz historie operacji na jej rachunku bankowym (3 wydruki, w tym jeden niepełny - za okresy: "[...]"). Zgodnie z tymi historiami w "[...]" skarżąca otrzymała alimenty od byłego męża w kwocie po "[...]", we wskazanych okresach rachunek bankowy zasilany był również wpłatami osób trzecich ("[...]") oraz skarżącej ("[...]"), saldo konta na dzień 19 lutego 2015 r. wynosi "[...]". W oparciu o rubrykę nr 4 formularza PPF, przyjąć należy, iż zakresem żądania skarżącej objęte jest w warunkach niniejszej sprawy zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wyjaśniła też przyczyn tego stanu rzeczy. Skarżąca udzieliła wprawdzie dodatkowych wyjaśnień na temat sytuacji materialnej 4-osobowej rodziny, lecz nie w pełnym zakresie, a ponadto w części sprzecznych z oświadczeniem złożonym na urzędowym formularzu i nie wyjaśniła powodów rozbieżności pomiędzy złożonymi oświadczeniami. Powyższe sprawia natomiast, że nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, a w konsekwencji stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie jest ona w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, iż pomimo wezwania w warunkach niniejszej sprawy wciąż niewyjaśniona pozostaje kwestia wysokości dochodów rodziny skarżącej. Stwierdzić należy, iż skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów, z których wynika wysokość jej dochodu z tytułu działalności "[...]", zaś jej oświadczenia w tym przedmiocie są sprzeczne. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca podniosła bowiem, iż "średnie dochody na przestrzeni roku kształtują się około "[...]" miesięcznie" i w rubryce nr 10 wykazała dochód z tego tytułu w wysokości "[...]" brutto, podczas gdy w dodatkowym oświadczeniu wskazała, że "przypuszczalny dochód miesięczny to "[...]"". Skarżąca nie wyjaśniła jednocześnie w żaden sposób przyczyn wskazanej rozbieżności, pomimo wezwania nie przedłożyła też dokumentów, w oparciu o które możliwe byłoby ustalenie rzeczywistej wysokości dochodu z tego tytułu. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca podniosła ponadto, iż "gospodarstwo "[...]" (...) przynosi dochody tylko w sezonie letnim" podczas, gdy w dodatkowym oświadczeniu stwierdziła: "Działalność "[...]" prowadzę głównie w okresie letnim i w okresie ferii zimowych". Skarżąca nie wyjaśniła również tej nieścisłości. Zauważyć natomiast należy, że z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego wynika, iż w istocie w okresie zimowym skarżąca uzyskała przychody (np. "[...]"), pomimo wezwania skarżąca nie przedłożyła jednak dokumentów, z których wynika wysokość i rodzaj kosztów ich uzyskania, co w konsekwencji nie pozwala ustalić ostatecznie, czy w okresie zimowym skarżąca uzyskała dochód, czy też poniosła stratę. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż brak zgodności między oświadczeniami skarżącej w połączeniu z brakiem przedłożenia dokumentów źródłowych we wskazanym wyżej zakresie czyni niemożliwym ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja finansowa skarżącej i jej rodziny. Dodatkowe wątpliwości budzi kwestia alimentów wypłacanych dzieciom skarżącej. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca nie wykazała alimentów jako źródła utrzymania 4-osobowej rodziny, nie powołała się również na fakt pogorszenia sytuacji finansowej w związku z utratą tego źródła dochodu, mimo że jak przyjąć należy - mając na uwadze ich wysokość ("[...]") - stanowiły one istotny składnik utrzymania 4-osobowej rodziny. W rubryce nr 9 skarżąca podniosła jedynie: ""[...]". Nie mam zasądzonych alimentów." W dodatkowym oświadczeniu skarżąca wskazała jednak, że do "[...]" "alimenty dzieci otrzymywały systematycznie". Skarżąca podniosła również, iż w "[...]" dzieci nie otrzymały alimentów, ponieważ "[...]", jednocześnie jednak wskazała, iż w "[...]", co także jawi się jako sprzeczność. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w oparciu o oświadczenia skarżącej nie można ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy rzeczywiście jej rodzina utraciła przedmiotowe źródło dochodu oraz jaką rolę w budżecie rodziny pełniły/pełnią alimenty wypłacane przez ojca dzieci. Zauważyć należy, że dla pokrycia wykazanych przez skarżącą wydatków, których wysokość wynosi średnio "[...]" miesięcznie, skarżąca musi dysponować środkami znacznie przekraczającymi wysokość wykazanego dochodu z tytułu działalności "[...]". Pomimo wezwania skarżąca nie wskazała jednak źródła pokrycia ponoszonych wydatków. Uniemożliwiła tym samym ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych jej rodziny. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, sytuacji materialnej jej rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Dodatkowo wskazać należy, iż z przedłożonych przez skarżącą wydruków z rachunku bankowego wynika, iż saldo konta na dzień 19 lutego 2015 r. wynosi "[...]". Skoro zatem w dodatkowym oświadczeniu skarżąca nie podniosła, aby środki te były zabezpieczone na pokrycie określonych niezbędnych potrzeb jej rodziny, to przyjąć należy, iż nie istnieją przeszkody, dla których nie byłoby możliwe pokrycie z tych środków kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.