II SA/Ol 632/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie dodatku za wysługę lat I. oddala skargę; II. zwraca A. T. kwotę 200 zł. (dwieście złotych), tytułem nienależnie uiszczonego wpisu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że raportem z dnia 18 czerwca 2008r. A. T. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego o zaliczenie okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do wysługi lat w więziennictwie. Wskazał, że służbę tą odbył w Oddziale Żandarmerii Wojskowej podległej Ministrowi Obrony Narodowej w okresie od 18 stycznia 1996r. do 30 czerwca 1997r. Pismem z dnia 2 lipca 2008r. Dyrektor Zakładu Karnego stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do zaliczenia A. T. nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu upoważniającego do dodatku za wysługę lat w Służbie Więziennej. Następnie raportem z dnia 24 lipca 2008r. A. T. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej nr "[...]" Dyrektora Zakładu Karnego z powodu rażącego naruszenia prawa to jest art. 100 ustawy o Służbie Więziennej. Zarzucił nie zaliczenie mu do wysługi lat okresu służby wojskowej pełnionej od 18 stycznia 1996r. do 30 czerwca 1997r. Następnie pismem z dnia 22 sierpnia 2008r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej odmówił A. T. zaliczenia okresu nadterminowej służby wojskowej do okresu uprawniającego do dodatku za wysługę lat. Decyzją personalną z dnia "[...]" Dyrektora Zakładu Karnego przyznano A. T. dodatek za wysługę lat. Wniósł on odwołanie od ww. decyzji personalnej, podnosząc, że organ wydający zaskarżoną decyzję nie uwzględnił odwołującemu się nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do łącznego stażu wysługi lat w więziennictwie. Następnie decyzją personalną z dnia "[...]" Dyrektor Zakładu Karnego ustalił dodatek za wysługę lat oraz przyznał wyrównanie dodatku za wysługę lat za okres od 18 czerwca 2005r. do 31 października 2008r. w kwocie 684 zł. Jako datę początkową przyjęto 18 czerwca 2005r., gdyż uznano, że raport A. T. z 18 czerwca 2008 r. przerwał bieg przedawnienia. Powołano się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006r. (I OSK 283/06), w którym podniesiono, że nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową służbę wojskową. Pismem z dnia 12 marca 2009r. A. T. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Podniósł w nim, że organ przy ustalaniu wysokości wyrównania jako datę początkową przyjął dzień 18 czerwca 2005r., uzasadniając, że pomimo upłynięcia 3-letniego okresu przedawnienia z art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusz czynnością jaką był raport z dnia 18 czerwca 2008r., przerwał bieg przedawnienia roszczenia. Według odwołującego się organ błędnie zastosował art. 103 ust. 1 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej i w ogóle nie powinien brać pod uwagę terminu przedawnienia roszczeń a kwotę wyrównania dodatku za wysługę lat powinien naliczać od dnia przyjęcia skarżącego do służby tj. od dnia 1 lipca 1997r. Powołano się przy tym na dyspozycję art. 103 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, według którego organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może w ogóle nie uwzględniać przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie dostrzegł żadnych wyjątkowych okoliczności, które usprawiedliwiałyby nieuwzględnienie przedawnienia roszczenia. Podobnie bezzasadny jest zdaniem organu II instancji zarzut naruszenia art. 8 kpa. Organ odwoławczy podtrzymał zasadność i argumentację rozstrzygnięcia, które zapadło w I instancji. Skargę na ww. decyzję wywiódł A. T. działając przez swojego pełnomocnika, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 103 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, a także art. 9, art. 9 i art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 32 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę w kierunku przyznania skarżącemu wyrównania dodatku za wysługę lat przyjmując za datę początkową 1 lipca 1997r. bez uwzględnienia terminu przedawnienia z art. 103 pkt 1. ustawy o Służbie Więziennej. Skarżący wskazał, że organ błędnie zastosował art. 103 ust. 1 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, bowiem nie powinien w ogóle brać pod uwagę terminu przedawnienia roszczeń, gdyż zgodnie z art. 103 ust. 2 ww. ustawy opóźnienie w dochodzeniu przedmiotowego roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, których organ I instancji w ogóle nie uwzględnił, a na które powoływał się skarżący. W skardze podniesiono, że organ swoim działaniem naruszył zasadę pogłębiania obywateli do organów Państwa zawartą w art. 8 kpa, która określa to, co zawarte jest w zasadzie praworządności i równości wobec prawa, a także zasadę z art. 9 kpa i art. 11 kpa. Według strony skarżącej działania organu naruszyły wynikającą z art. 32 konstytucji RP zasadę równego traktowania przez władze publiczne. W skardze podniesiono, że decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej jest potwierdzeniem, że organ rozpatrywał odwołanie z zamiarem nieuwzględnienia żądania skarżącego, pomijając przy tym lub powierzchownie odnosząc się do wszelkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Podkreślił ponadto, że w świetle art. 103 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej organ może nie uwzględnić przedawnienia, a zatem jest to jego prawo a nie obowiązek. Organ natomiast nie dostrzegł takich wyjątkowych okoliczności, które usprawiedliwiłyby nieuwzględnienie przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa. W myśl art. 103 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. nr 207, poz. 1761) roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia, a także uznanie roszczenia. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że w dacie przyjęcia do służby decyzją personalną Nr "[...]" z dnia "[...]" Dyrektora Aresztu Śledczego zaliczono skarżącemu do wysługi lat służbę wojskową w wymiarze 1 roku, 2 miesięcy i 15 dni. Bezsporne jest także, iż skarżący pismem z dnia 18 czerwca 2008r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego z wnioskiem o zaliczenie okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu upoważniającego do dodatku za wysługę lat w Służbie Więziennej. Organ rozpoznający wniosek skarżącego uznał, iż czynność ta przerwała bieg przedawnienia roszczeń i ustalił datę, od której funkcjonariuszowi przysługuje wyższy dodatek za wysługę lat, na dzień 18 czerwca 2005r. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Nie sposób zgodzić się z argumentacją strony skarżącej, iż organ powinien przyznać wyższy dodatek za wysługę lat od momentu przyjęcia skarżącego do służby tj. 1 lipca 1997r. oraz nie powinien uwzględniać terminu przedawnienia tego roszczenia, gdyż pozwala na to przepis art. 103 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, który pozwala nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Przepis ten stanowi uprawnienie organu, nie zaś jego obowiązek. Organ prowadzący postępowanie samodzielnie, we własnym zakresie rozstrzyga, czy stan faktyczny danej sprawy pozwala na przyjęcie, iż zaistniałe okoliczności mają charakter wyjątkowy i zasługują na ich uwzględnienie. Nadto wskazać pozostaje, że nie sposób dokonywać wykładni art. 100 ust. 2 ww. ustawy bez odniesienia się do treści art. 100 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. A zatem ustawodawca jako zasadę nadrzędną przyjął trzyletni termin przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia. Ust. 2 wskazanego przepisu stanowi natomiast odstępstwo od tej generalnej zasady, zgodnie z którą organ może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Zatem nie ma racji skarżący, że obowiązek wykazania istnienia nadzwyczajnych okoliczności obciąża organ. To bowiem skarżący winien wykazać okoliczności, które przez organ mogłyby zostać uznane za wyjątkowe, które usprawiedliwiałyby pominięcie przedawnienia w dochodzeniu roszczenia. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, iż nie zachodzą wyjątkowe okoliczności, które usprawiedliwiłyby opóźnienie w dochodzeniu roszczeń przez skarżącego. W ocenie organu za takie okoliczności nie można uznać podnoszonego przez stronę skarżącą faktu przyjęcia błędnej interpretacji przepisów ustawy o Służbie Więziennej w zakresie zaliczania nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do wysługi lat w więziennictwie i sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż w przeszłości organy Służby Więziennej stały na stanowisku, że zaliczeniu w trybie art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej podlega tylko okres zasadniczej służby wojskowej. Z kolei orzecznictwo sądowoadministracyjne pozostawało w tej kwestii niejednolite. Dopiero w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006r. (sygn. akt I OSK 283/06) jednoznacznie stwierdzono, iż nie ma żadnych podstaw, aby nadterminową zasadniczą służbę wojskową traktować odmiennie niż zasadniczą służbę wojskową. Nie sposób zatem uznać, aby w przedmiotowym postępowaniu organy dopuściły się rażącego naruszenia prawa. Skarżącemu należy wskazać, iż nic nie stało na przeszkodzie aby wniosek o uwzględnienie w stażu pracy, od którego uzależniony jest dodatek za wysługę lat okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej złożyć znacznie wcześniej niż miało to miejsce w dniu 18 czerwca 2008r. Nic także nie stało na przeszkodzie aby zakwestionować decyzję personalną z dnia "[...]", w której do stażu pracy nie został zaliczony okres nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności Sąd stwierdził, iż organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wydały decyzje zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na marginesie wyjaśnić pozostaje także, iż Sądowi orzekającemu w tej sprawie znane są orzeczenia sądów administracyjnych, w których stwierdzono, iż brak zaliczenia do stażu pracy okresu nadterminowej służby wojskowej w decyzji personalnej orzekającej o przyjęciu do służby może być ewentualnie zweryfikowany w trybie nadzwyczajnego postępowania w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2008r. sygn. akt IV SA/Gl 322/08, niepubl, wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 października 2008r. sygn. akt III SA/Lu 257/08, niepubl., wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 grudnia 1008r. sygn. akt II SA/Sz 595/08, niepubl.), jednakże nawet taka możliwość retrospektywnego zaliczenia okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej nie oznacza wypłacenia zaległego wynagrodzenia poczynając od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne z uwagi na upływ 3 letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2008r. sygn. II SA/Sz 595/08, niepubl.). Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 103 ust. 3 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, w zakresie jego błędnego zastosowania wyjaśnić należy skarżącemu, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wskazano bowiem wyżej bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej właściwym do rozpatrywania roszczeń podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Z przekazanych akt sprawy wynika, że w tej sprawie taką czynnością przerywającą bieg przedawnienia w zakresie dochodzenia roszczenia z tytułu dodatku za wysługę lat było pismo skarżącego z dnia 18 czerwca 2008r. skierowane do Dyrektora Zakładu Karnego o zaliczenie okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do stażu służby. Zatem prawidłowo organy orzekające w tej sprawie uznały, że ta czynność przerwała bieg przedawnienia w dochodzeniu roszczenia z tytułu dodatku za wysługę lat, wobec czego skarżoną decyzją przyznano wyrównanie z tytułu dodatku za wysługę lat za okres od 18 czerwca 2005r. do 31 października 2008r. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).