II SA/Ol 647/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia – uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku, zawartym w skardze, skarżący – E. S. wniósł o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych "ze względu na trudną sytuację finansową". Dodał, iż jest osobą niepełnosprawną. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący przedłożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W jego uzasadnieniu nawiązał do przedmiotu sprawy, której dotyczy skarga. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Zgodnie z rubryką nr 10, źródłami dochodu 2-osobowej rodziny jest wyłącznie renta skarżącego w kwocie "[...]". Do przedmiotowego wniosku skarżący załączył kserokopię decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości renty (do wypłaty: "[...]") oraz informację o operacjach na jego rachunku bankowym "[...]". Na wstępie zauważyć należy, iż skarżący złożył urzędowy formularz PPF z jednodniowym opóźnieniem. Kierując się jednak stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1015/11, orzeczenia.nsa.gov.pl, zgodnie z którym pozostawienie wniosku bez rozpoznania, mimo iż uzupełniono jego braki formalne, jest stanowiskiem zbytnio formalistycznym, uznano, że również w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest merytoryczne rozpoznanie, przekazanego Starszemu referendarzowi sądowemu, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Unikając nadmiernego formalizmu procesowego, kierując się względami ekonomiki procesowej, przyjęto tym samym, że w niniejszej sprawie mamy doczynienia z jednym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który złożony został na urzędowym formularzu (por. art. 257 ppsa) i który powinien być objęty jednym rozstrzygnięciem. Wskazać również należy, iż we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący nie wypełnił rubryki nr 4, jednakże mając na uwadze zakres żądania określony przez niego we wniosku, zawartym w skardze, przyjąć należy, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego jej wniosek, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W warunkach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wprawdzie w złożonym wniosku skarżący jako jedyne źródło dochodu 2-osobowej rodziny wykazał rentę w kwocie "[...]" (do wypłaty: "[...]"), lecz z załączonej informacji o operacjach na jego rachunku bankowym wynika, że okresowo zasila on ten rachunek wpłatami własnymi ("[...]"), których źródła nie wyjawił. Skarżący nie wykazał tym samym, że nie jest w stanie z tych źródeł sfinansować kosztów postępowania w niniejszej sprawie, szczególnie że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem postępowania, do którego poniesienia zobowiązany jest skarżący jest w istocie wpis od skargi w kwocie 100 zł. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko sporządzenie skargi kasacyjnej - stosownie do art. 175 ppsa - objęte jest bowiem szczególnym wymogiem dokonania tej czynności przez profesjonalnie działającego prawnika, pozostałych czynności procesowych strona może dokonywać samodzielnie (zob. postanowienie NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 163/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Etap postępowania, na jakim strona zdecyduje się na ustanowienie zawodowego pełnomocnika zależy jednak wyłącznie od jej woli. Pozostałe koszty sądowe, mogą natomiast, ale nie muszą, pojawić się na dalszym etapie postępowania. Dodatkowo zauważyć należy, iż z załączonej informacji o operacjach na rachunku bankowym skarżącego wynika również, iż ze środków z tego rachunku opłaca on nieciążące na nim zobowiązania [np. "[...]"], a to przeczy twierdzeniu o jego trudnej sytuacji finansowej. Na marginesie, wskazać również należy, że wprawdzie skarżący nie posiada obecnie żadnego majątku, lecz z materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach administracyjnych niniejszej sprawy (zażalenie skarżącego z dnia "[...]") wynika, że w dniu "[...]" darował "[...]" Skarżący wyzbył się zatem majątku pod tytułem darmym. W tych okolicznościach można zatem przypuszczać, że obecnie w razie ewentualnych własnych trudności finansowych będzie mógł je przezwyciężyć dzięki pomocy "[...]", na rzecz którego dokonał przysporzenia majątkowego. Pomimo wykazanego we wniosku niskiego dochodu, stwierdzić zatem należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.