II SA/Ol 647/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie del. sędzia SO Beata Grzybek sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant referent Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia – uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat M. T. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 134, art. 141 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2013 r., poz.1409 ze zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez E. S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nakładające na niego grzywnę w kwocie 29.162,90 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym znak: "[...]" z dnia "[...]". Zakwestionowane postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Tytułem wykonawczym z dnia "[...]" wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w ‘[...]" (po bezskutecznym upomnieniu z dnia 25 listopada 2014 r.) wszczęto postępowanie egzekucyjne przeciwko E. S. mające na celu wyegzekwowanie obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającym z ostatecznej decyzji PINB w "[...]" z dnia "[...]". Przedmiotowa decyzja nakazywała E. S. rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego, podpiwniczonej, parterowej z poddaszem użytkowym o wymiarach zewnętrznych 6,0m x 6,10m, powierzchnia zabudowy 36,60 m2, powierzchnia użytkowa 44,68 m2 , kubatura 293 m3, wykonanej na działce nr "[...]" w miejscowości "[...]", bez wymaganego prawem pozwolenia od Starosty "[...]’. Postanowieniem z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na E. S. grzywnę w kwocie 29.162,90 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w w/w tytule wykonawczym. Postanowienie to zostało doręczone E. S. w dniu 12 marca 2015 r. W dniu 25 marca 2015 r. E. S. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia "[...]", w którym zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że termin do wniesienia zażalenia zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., jak i z pouczeniem zawartym w postanowieniu organu pierwszej instancji, wynosił siedem dni od dnia doręczenia i upłynął w dniu 19 marca 2015 r. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie zażalenie E. S. zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 24 marca 2015 r., a więc po upływie w/w terminu. Dodatkowo WINB wskazał, że zgodnie z art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ w takiej sytuacji nie ma możliwości merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych w postanowieniu. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" E. S. wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia spowodowane było omyłkowym zrozumieniem treści postanowienia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie zażalenia, jest zachowanie ustawowego terminu. Artykuł 141 § 2 k.p.a. stanowi, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Niedotrzymanie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia i rodzi po stronie organu odwoławczego obowiązek stwierdzenia, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie zaś do art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Organ odwoławczy jest zatem obowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Uchybienie terminu jest przy tym okolicznością obiektywną i niezależną od uznania organu odwoławczego. W razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu przewidziane w art. 134 k.p.a. Przeszkodą do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia jest jedynie wniesienie przez stronę, która uchybiła terminowi, wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności przewidzianego w art. 58 k.p.a. W pierwszej kolejności zatem organ powinien rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie jest bowiem dopuszczalne w przypadku uprzedniego przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, gdyż w takim przypadku ustają okoliczności obligujące organ do wydania postanowienia zgodnie z art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 3170/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zaś złożenia zażalenia po upływie ustawowego terminu bez jednoczesnego złożenia wniosku o przywrócenia terminu organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydać postanowienie o uchybieniu terminu przewidziane w art. 134 k.p.a. Zdaniem Sądu prawidłowo Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]’. Niesporne w sprawie bowiem jest, że skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" po upływie terminu określonego w art. 141 § 2 k.p.a. Postanowienie z dnia "[...]" organ I instancji doręczył skarżącemu w dniu 12 marca 2015 r. (data i podpis skarżącego na potwierdzeniu odbioru pisma). Doręczenie to jest prawnie skuteczne. Z uwagi na powyższe prawidłowo organ odwoławczy uznał, że termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji upłynął dla z dniem 19 marca 2015 r., stąd też wniesienie zażalenia dopiero w dniu 24 marca 2015 r. nastąpiło z oczywistym uchybieniem terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a. Dodatkowo należy stwierdzić, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wniosku takiego nie zawarto we wniesionym zażaleniu na to postanowienie. W przedmiocie przywrócenia terminu organ orzeka zaś wyłącznie na podstawie wniosku strony, a nie z urzędu. Ewentualne przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić wyłącznie na wyraźną prośbę strony. W razie stwierdzenia uchybienia terminu, organ z urzędu nie może analizować przyczyn takiego stanu rzeczy. Nie ma on zatem obowiązku, a nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to bez winy strony i czy ma ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07, Lex nr 497633). Ponadto, zasadnie wskazuje organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że organ pierwszej instancji w swoim postanowieniu prawidłowo pouczył skarżącego o terminie wniesienia zażalenia. Z akt sprawy wynika, że skarżący na etapie postępowania administracyjnego skutecznie, tj. w terminie składał środki zaskarżenia, co przeczy jego nieporadności. Z przedstawionych okoliczności wynika, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.