II SA/Ol 655/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" (Nr "[...]") Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" przyznał K. B. specjalny zasiłek celowy w kwocie 100 zł z przeznaczeniem "na pomoc w sprawie kosztów związanych z pęknięciem rury w czasie pobytu za granicą". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał m.in., że pomimo tego, iż dochód wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, to ze względu na zaistniałą w jej mieszkaniu awarię, postanowił przyznać zasiłek celowy. Dodał, że do dnia "[...]" do GOPS w "[...]" wpłynęło "[...]" podań o udzielenie pomocy, zaś w analogicznym okresie "[...]" jedynie "[...]" podań. Ze względu na większą ilość podań oraz ograniczone środki którymi dysponuje Ośrodek, w pierwszej kolejności zaspokajane są potrzeby osób, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Nadto wskazano, że z pomocy Ośrodka "korzysta ponad 700 rodzin o gorszych warunkach finansowych." W odwołaniu od powyższej decyzji K. B., opisując skutki zdarzenia związanego z pęknięciem rury, podniosła, że mieszka w bardzo niebezpiecznej okolicy i jest szykanowana przez sąsiadów. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Argumentowało, że odwołująca się ("[...]" lat) jest emerytką, a jej mąż ("[...]" lata) pracownikiem budowlanym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Stałymi opłatami rodziny odwołującej się, w skali miesiąca, są wydatki na energię elektryczną "[...]", gaz "[...]", podatek od nieruchomości "[...]", opał oraz koszty zakupu lekarstw i leczenia. Małżonkowie utrzymują się z emerytury odwołującej w kwocie "[...]" miesięcznie i wynagrodzenia jej męża w kwocie "[...]" miesięcznie, co łącznie daje kwotę "[...]", a w przeliczeniu na osobę w rodzinie "[...]". Zatem w sprawie nie zostało spełnione podstawowe kryterium warunkujące przyznanie zasiłku celowego - tj. kryterium dochodowe, wynoszące 456 zł na osobę w rodzinie. Niemniej jednak, wobec przekroczenia kryterium dochodowego organ rozważył przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Stosownie do art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Pomoc, o jakiej mowa w treści art. 41 pkt 1 ustawy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Kolegium podniosło, że organ pierwszej instancji w motywach rozstrzygnięcia podał dlaczego przyznał pomoc w kwocie 100 zł, czyli na pokrycie części zgłaszanej potrzeby bytowej. Powyższe uzasadnił tym, iż ośrodek pomocy dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi. Podał przy tym, że w pierwszym kwartale "[...]" wpłynęło "[...]" podań o pomoc, czyli znacząco więcej niż w analogicznym kwartale ubiegłego roku ("[...]" podań). Dodał również, że w pierwszej kolejności przyznaje pomoc rodzinom, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium. Istotnym jest zatem, że małżonkowie posiadają stałe dochody w postaci emerytury odwołującej i wynagrodzenia, które jej mąż otrzymuje na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Te okoliczności przemawiają za tym, iż sytuacja rodziny odwołującej, nie jest tak zła aby remont mieszkania, doprowadził ją do upadku finansowego i tym samym zagroził jej egzystencji. W skardze wniesionej do Sądu na powyższą decyzję Kolegium K. B., wskazując na swoją ciężką sytuację bytową, w całości przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Z kolei w świetle z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (dalej jako: u.p.s.). Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż skarżąca otrzymała od organu pierwszej instancji pomoc finansową w kwocie 100 zł na zwrot kosztów związanych z pęknięciem rury. W niniejszej sprawie jest również bezspornym, że skarżąca w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku posiadała dochód w wysokości "[...]" na osobę, tj. przekraczający kryterium dochodowe wynoszące 456 zł na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznaje się go w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. Z kolei w myśl art. 41 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Należy podkreślić, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej przyznawania świadczeń z pomocy społecznej po spełnieniu przesłanki kryterium dochodowego i umożliwia przyznanie specjalnego zasiłku celowego osobom, które to kryterium przekraczają, w szczególnych przypadkach związanych z ich sytuacją życiową. Oznacza to, że organy słusznie rozważyły zasadność ewentualnego przyznania zasiłku celowego w oparciu o art. 41 u.p.s. Szczególne przypadki, o których mowa w powołanym przepisie, muszą być zatem wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego (wyrok WSA w Lublinie z dnia 20.09.2012 r., II SA/Lu 449/12, LEX Nr 1221398 i powołane tam orzeczenia: wyrok NSA z dnia 15.01.2006 r., I OSK 777/05, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4.11.2009 r., IV SA/Po 470/09). Jednocześnie rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6.11.2009 r., II SA/Po 307/09, LEX Nr 531606). Jak wynika z treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie granice tego uznania nie zostały przekroczone. Niewątpliwie organ uwzględnił szczególną sytuację skarżącej - skutki zdarzenia związanego z pęknięciem rury, która znalazła się w trudnej sytuacji materialnej, zdana na własne możliwości. Nie można jednak pominąć faktu, że skarżąca uzyskuje stałe dochody w postaci emerytury, a jej małżonek z tytułu wynagrodzenia, które otrzymuje na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Mając zatem na uwadze ten fakt oraz to, że rolą pomocy społecznej jest pomoc i wsparcie w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, a nie wyręczanie beneficjentów w rozwiązywaniu takich sytuacji, uznać należy, że przyznając skarżącej specjalny zasiłek celowy w kwocie 100 zł organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do uchylenia rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Z przedstawionych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.