II SA/Ol 655/22
WyrokWSA w Olsztynie2022-11-03
Skład orzekający: Adam Matuszak, Marzenna Glabas, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdy zakres tej opieki nie uniemożliwia podjęcia pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wtedy, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest stała lub długotrwała i w takim wymiarze, że uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W przypadku, gdy zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia pracy, a rezygnacja z zatrudnienia nie jest bezpośrednio związana z koniecznością sprawowania opieki, świadczenie nie przysługuje.Stan faktyczny
Skarżący P.M. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu rezygnacji z pracy w celu opieki nad niepełnosprawną matką, która ma znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga pomocy w codziennych czynnościach. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że zakres opieki nie uniemożliwia podjęcia pracy, a brak zatrudnienia skarżącego nie jest spowodowany koniecznością opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący złożył skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z 25 kwietnia 2022 r. Burmistrz [...] (dalej: "organ pierwszej instancji") odmówił P.M. (dalej: "skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.
Organ pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu, że matka skarżącego ma [...] lata, jest rozwiedziona, przebyła operację wymiany stawu biodrowego, ma zawroty głowy,
a samodzielne poruszanie się sprawia jej trudność. Ustalono, że wymaga ona pomocy
w codziennej higienie osobistej, zakupach, utrzymaniu porządku w domu, rehabilitacji
w warunkach domowych i rozpalaniu w piecu. W ocenie pracownika socjalnego skarżący mógłby te czynności wykonywać przed lub po pracy, gdyż nie wymagają one rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ pierwszej instancji zaznaczył również, że rodzeństwo skarżącego nie sprawuje stałej opieki nad matką, gdyż jego brat pracuje, a siostra uczy się w szkole w innej miejscowości i do domu przyjeżdża jedynie w weekendy. Siostra niepełnosprawnej matki skarżącego mieszka w drugiej części domu i pomaga jej (przygotowuje posiłki i pomaga w utrzymaniu higieny osobistej) głównie w weekendy. Organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia (ostatni okres zatrudnienia to 2021 r.), lecz nie zostało uprawdopodobnione, że jego bierność zawodowa podyktowana jest np. pogorszeniem się stanu zdrowia matki. W ocenie organu nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zakres czynności wykazanych przez skarżącego w toku postępowania nie zajmują takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby skarżący przy należytej organizacji tej opieki nie mógł podjąć pracy zarobkowej.
Nie zaistniała przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że niepełnosprawność matki skarżącego istnieje od urodzenia, zatem spełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), dalej: "u.ś.r.".
W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie:
- art. 17 ust. 1b u.ś.r. przez pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie
art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;
- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez uznanie, że stan zdrowia niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie uniemożliwia zatrudnienia przez wnioskodawcę.
Skarżący zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny nie zakwestionował sprawowania opieki i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez skarżącego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej: "Kolegium") decyzją
z 16 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż z podstawy prawnej decyzji i jej uzasadnienia wynika wprost, że ta przesłanka została spełniona.
Kolegium wyjaśniło ponadto, że przedmiotowe świadczenie nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Zakres i wymiar tej opieki powinien być taki, który wyklucza wykonywanie zatrudnienia/ pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Kolegium wskazało, że jako codzienne czynności dotyczące opieki nad matką skarżący podał: palenie w piecu, organizowanie opału, pomoc w wstaniu z łóżka, poranna toaleta, przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu, przygotowanie i podawanie posiłków, podanie leków, sprzątanie, robienie zakupów, "zaprowadzanie do toalety", w ramach rehabilitacji spacer lub ćwiczenia, pranie, prasowanie, rozmowa i dotrzymywanie matce towarzystwa, kąpiel, ścielenie łóżka, "doglądanie mamy przed pójściem spać, w razie potrzeby wstawanie w nocy", załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków, odśnieżanie, czynności ogrodnicze. W toku rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący ma [...] lata, nie pracuje zawodowo, także dorywczo, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Jego matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe. W sierpniu 2016 r. miała operację wymiany stawu biodrowego, ma wstawioną endoprotezę. Ma trudności w poruszaniu się i ma zawroty głowy. Jest w stanie samodzielnie poruszać się po mieszkaniu, lecz stwarza jej to wiele trudności. Podała, że potrzebuje pomocy przy ścieleniu łóżka, sprzątaniu mieszkania, rozpalaniu w piecu, robieniu zakupów, a także w czynnościach związanych z pielęgnacją i higieną osobistą (kąpiel, czesanie, prowadzenie do toalety). Niepełnosprawna mieszka ze skarżącym oraz z synem, który w ostatnim czasie podjął zatrudnienie i córką, która uczy się w [...] i w tygodniu przebywa w internacie, a tylko w weekendy jest w domu rodzinnym. W drugiej części domu mieszka siostra niepełnoprawnej z rodziną. Matka skarżącego może liczyć na jej pomoc m.in. w przygotowywaniu posiłków, pomoc w pielęgnacji i zadbaniu o higienę osobistą, głównie w weekendy.
Matka skarżącego jest rozwiedziona, zatem skarżący należy do kręgu osób uprawnionych do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ obciąża go obowiązek alimentacyjny względem matki.
W ocenie Kolegium z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby czynności wskazane przez skarżącego, tj. sprzątanie, robienie zakupów, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowywanie posiłków i ich podawanie, pomoc w ćwiczeniach rehabilitacyjnych. ścielenie łóżka, rozmowy i dotrzymywanie matce towarzystwa, pranie, prasowanie, załatwianie spraw urzędowych i opłacanie rachunków - były czynnościami pochłaniającymi tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie przez skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zauważyło, że do obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takich jak: odśnieżanie, rozpalanie w piecu, organizowanie opału, czynności ogrodnicze, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, powinni poczuwać się wszyscy członkowie rodziny, wspólnie zamieszkujący jeden lokal mieszkalny. Trudno zatem uznać za wiarygodne wyjaśnienia skarżącego, że powodem jego rezygnacji z potencjalnego zatrudnienia jest konieczność wykonywania wskazanych powyżej czynności.
Kolegium podzieliło także pogląd organu pierwszej instancji, że w sprawie nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jak słusznie bowiem zauważył organ pierwszej instancji zakres czynności wykazanych przez skarżącego nie zajmuje takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby skarżący przy należytej organizacji czasu potrzebnego na opiekę, nie mógł podjąć pracy zarobkowej.
Kolegium nie zanegowało faktu, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną i wymaga pomocy oraz wsparcia innej osoby, jednakże oceniło, że jej stan zdrowia nie uniemożliwia jej funkcjonowanie w ciągu dnia bez stałej opieki i nadzoru innej osoby (skarżącego), zwłaszcza, że może ona również liczyć na pomoc i wsparcie ze strony siostry, która zamieszkuje w tym samym budynku.
Kolegium stwierdziło, że choć w świetle przepisów u.ś.r. nie jest wymagane sprawowanie opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny przez 24 godziny na dobę, jednakże opieka ta winna być stała, w sensie rozciągłości w czasie, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością niepełnosprawnej osoby, a więc koniecznością wykonywania określonych czynności opiekuńczo-pielęgnacyjnych, które uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia. Można mówić o rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) tylko wtedy, gdy istnieje przynajmniej potencjalna możliwość wykonywania pracy. Jeśli więc sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji gdy rezygnacja z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy w ogóle lub ofert spełniających oczekiwania strony, brak możliwości zatrudnienia z uwagi na własny stan zdrowia - to świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy stanowi podstawę do przyznania świadczenia.
W złożonej na ww. decyzję Kolegium skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 17
ust. 1 u.ś.r. przez uznanie, że stan zdrowia jego matki i zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji przez niego z zatrudnienia. W uzasadnieniu potrzymał argumentację zawartą w odwołaniu, dotyczącą pominięcia ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny nie zakwestionował sprawowania opieki i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez skarżącego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Kolegiom wniosło o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z pożną. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), dalej: "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z treści ww. przepisu wynika, że osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że
w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo- skutkowy.
Prawidłowe rozumienie art. 17 ust. 1 musi uwzględniać cel świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest pomoc finansowa państwa rodzinom dotkniętym niepełnosprawnością, stanowiąca stanowi rekompensatę za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującą w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna. Z oczywistych względów opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostająca z tą opieką w związku przyczynowo-skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki. Zaznaczyć należy, że żaden przepis ustawy nie wyklucza korzystania przez opiekuna z okazjonalnej pomocy, lecz zakres czynności rzeczywiście świadczonych przez opiekuna na rzecz osoby niepełnosprawnej musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.
Zauważyć również należy, że przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki, jednakże z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że musi to być opieka stała lub długoterminowa. Opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, gdyż sposób jej sprawowania jest uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki. Przepis ten nie uzależnia też otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą nad którą jest sprawowana opieka. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia
o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała (zob. wyroki NSA z 12.02.2020 r., I OSK 516/19 i 7.05.2019 r., I OSK 3946/18).
Należy podkreślić, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Tym samym, jeżeli osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki, to rozważeniu przez organy może podlegać tylko to, czy wnioskodawca tę opiekę zapewnia w wymiarze uniemożliwiającym mu podjęcie zatrudnienia (zob. wyrok NSA z 29.05.2020 r., I OSK 1854/19).
W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r.) ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przywołany wyżej przepis odsyła do definicji określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573, ze zm.). W art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji określono, iż do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857) określone zostały standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące, m.in. konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (pkt 2) i konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (pkt 3).
Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych.
Rolą organów administracyjnych w takiej sytuacji jest ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Samo posiadanie orzeczenia nie przesądza bowiem, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, sprawuje opiekę w sposób wykluczający go z jakiejkolwiek aktywności zawodowej.
W niniejszej sprawie organy administracji zasadnie uznały, że zakres obowiązków skarżącego w ramach sprawowanej nad matką opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez niego pracy.
Jak ustalono bezspornie, matka skarżącego, choć z trudnością, lecz porusza się samodzielnie. Potrzebuje pomocy w wykonywaniu codziennych czynności takich jak: ścielenie łóżka, sprzątanie mieszkania, rozpalanie w piecu, robienie zakupów oraz w czynnościach związanych z pielęgnacją i higieną osobistą: kąpiel, czesanie, prowadzenie do toalety (zob. wywiad środowiskowy z 3 marca 2022 r.). Pomoc skarżącego świadczona matce polega na: ścieleniu łóżka, rozpalaniu w piecu, sprzątaniu mieszkania, pracach ogrodowych, robieniu zakupów, kąpieli, wykonywaniu ćwiczeń (np. na rozruszanie stawów), masażach. Ani w odwołaniu, ani w skardze nie wskazano, aby czynności opiekuńcze świadczone były przez skarżącego w szerszym zakresie, niż to wynika z wywiadu środowiskowego. Skarżący zakwestionował bowiem wyłącznie ocenę faktów ustalonych w trakcie wywiadu środowiskowego.
Nie kwestionując i nie deprecjonując pomocy świadczonej matce przez skarżącego, za uzasadnione należało uznać ocenę, że zakres tej opieki nie usprawiedliwia bierności zawodowej skarżącego. Skarżący nie wykonuje bowiem przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby go w takim stopniu i wymagały na tyle stałej obecności przy niej w domu, że byłoby nie do pogodzenia z równoczesnym podjęciem jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez skarżącego. Zdecydowana większość wskazanych przez skarżącego i jego matkę czynności (palenie w piecu, zapewnienie opału, odśnieżanie, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, prace ogrodowe, sprzątanie mieszkania, pranie, prasowanie, robienie zakupów, ścielenie łóżka) może być wykonana przed lub po godzinach pracy przez skarżącego – czy jak zasadnie wskazało Kolegium – przez pozostałych członków rodziny (mieszkającego wspólnie ze skarżącym i matką), to jest pracującego brata czy w weekendy – uczącą się córkę. Są to bowiem zwykłe czynności wykonywane w każdej rodzinie bez względu na to, czy jej członkiem jest osoba niepełnosprawna. Ponadto, matka skarżącego może liczyć na pomoc siostry, która mieszka w drugiej części domu. Pomoc ta polega na m.in. przygotowywaniu posiłków, pielęgnacji i higienie osobistej, choć głównie w weekendy.
W niespornych okolicznościach sprawy zasadne jest stanowisko organów obu instancji, że czynności pielęgnacyjne i pomoc w codziennym życiu, jakich udziela skarżący swojej matce nie są tak absorbujące, że rzeczywiście uniemożliwiają mu podjęcie aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie zachodzi zatem bezpośredni związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką, który przemawiałby za przyznaniem skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Niewątpliwie, opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie, przez całą dobę, lecz zakres sprawowanej stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi obiektywnie uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia (powodować rezygnację z zatrudnienia). Taka sytuacja w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiła.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca w złożonej skardze, a organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, złożyli wnioski o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło