II SA/Ol 657/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant starszy referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat J. B. N. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści zł), powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...] r., Kierownik Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta (dalej: organ I instancji), na podstawie art. 8 ust. 1, ust. 3, 4 4a, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.), odmówił przyznania J. S. (dalej: skarżący) specjalnego zasiłku celowego na zakup baterii do aparatu słuchowego i żywności w miesiącu kwietniu 2021 r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Oboje są osobami w wieku poprodukcyjnym, uprawnionymi do świadczeń emerytalnych z ZUS. Dochód rodziny stanowią emerytury w łącznej kwocie 2.504,09 zł, z których dokonywane są potrącenia niealimentacyjne w kwocie 622,07 zł. Rodzina posiada także zobowiązania bankowe w kwocie ok. 600,00 zł. Na życie pozostaje kwota ok. 1.280,00 zł (tj. ok. 640,00 zł na osobę). Skarżący wraz z żoną zajmują lokal z zasobów [...] (1 pokój, kuchnia, WC znajduje się na korytarzu, brak łazienki). Lokal jest zagrzybiony. Brak w środowisku przyznanego dodatku mieszkaniowego oraz zryczałtowanego dodatku energetycznego. Skarżący nie reguluje bieżących opłat mieszkaniowych, z tego tytułu są potrącenia komornicze. Skarżący choruje przewlekle, zaliczony jest do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, wymaga stałego leczenia farmakologicznego. Choruje m.in. na cukrzycę typu II, co wymaga przestrzegania ścisłej diety dla utrzymania zdrowia oraz ma niedosłuch (niepełnosprawność słuchowa III stopnia), co uzasadnia zakup baterii do aparatu słuchowego (skarżący podał, że jest to koszt 60,00 zł miesięcznie). Żona również choruje przewlekle - cukrzyca typu II oraz inne schorzenia (nadciśnienie, stan po usunięciu nerki, nietrzymanie moczu, wrzody żołądka i dwunastnicy, schorzenia kręgosłupa), wymaga przyjmowania leków. W dniu 15 kwietnia 2021 skarżący zwrócił się z prośbą o pomoc w zrealizowaniu recept oraz o pomoc finansową na zakup baterii do aparatu słuchowego i żywność z uwagi na dietę cukrzycową. Przyznano skarżącemu w miesiącu kwietniu 2021 r. specjalny zasiłek celowy na leki w wysokości 287,50 zł z realizacją na konto apteki. Uwzględniono też, że w kwietniu 2021 r. skarżący w raz z żoną otrzymają dochód w postaci dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego, tj. "13 emeryturę" w kwocie ok. 2000 zł, co stanowi dodatkowy zasób finansowy wspomagający budżet domowy rodziny. W związku z tym rodzina będzie posiadała środki finansowe na życie oraz zakup niezbędnych baterii do aparatu słuchowego oraz będzie mogła przeznaczyć te środki finansowe również na żywność, w tym dietę cukrzycową. Organ I instancji uznał, że w analizowanym przypadku brak jest wyjątkowych okoliczności uzasadniających przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup baterii do aparatu słuchowego i na żywność w miesiącu kwietniu 2021. Podkreślono, że skarżący systematycznie korzysta z pomocy finansowej Ośrodka i posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury. Podniesiono, że zasiłek celowy specjalny jest pomocą doraźną i ma charakter świadczenia nieobowiązkowego, świadczenia wyjątkowego. Pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego nie można traktować jako stałego źródła dochodu i utrzymania. W ocenie organu I instancji sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa. Wiele osób zgłaszających się do Ośrodka znajduje się w znacznie gorszej sytuacji od skarżącego. Są to osoby nieposiadające żadnego źródła dochodu, opiekujące się dziećmi niepełnosprawnymi, rodziny wielodzietne. Zauważono, że udzielenie skarżącemu kolejnej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego przyczyni się do pozbawienia innych osób lub rodzin, które ubiegają się po raz pierwszy o pomoc, przyznania pomocy z uwagi na ograniczone środki finansowe. Organ I instancji podał, że w miesiącu marcu 2021 na realizację specjalnych zasiłków celowych Ośrodek rozdysponował kwotę 37.149,06 zł, pomocą objęto 138 środowisk, średnia zasiłku wynosiła 269,20 zł. W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił pozbawienie jego rodziny praw konstytucyjnych, naruszenie praw człowieka, w tym prawa do życia i Konwencji o ochronie osób niepełnosprawnych. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji. Podkreślono, że skarżący regularnie korzysta z pomocy społecznej, posiada stały dochód, a w miesiącu kwietniu 2021 r. otrzyma wraz z żoną tzw. trzynastą emeryturę, przez co rodzina będzie dysponowała dodatkowymi środkami finansowymi m.in. na zakup baterii do aparatu słuchowego, czy też żywność dla diabetyków. W ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie odmówił stronie udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej, bowiem w niniejszej sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Kolegium powtórzyło, że udzielenie stronie wnioskowanego świadczenia pozbawiłoby pomocy innych potrzebujących, z uwagi na ograniczone możliwości Ośrodka. Zaznaczono, że decyzją z [...] r. organ I instancji przyznał skarżącemu specjalny zasiłek celowy na leki w kwocie 287,50 zł. Średnia wysokość zasiłku wypłacanego w marcu wynosiła zaś 269,20 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podczas zdalnej rozprawy w dniu 10 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu podtrzymał skargę w całości. Wniósł o jej uwzględnienie i przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały opłacone w całości ani w części. W ocenie adwokata, organ nie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego, lecz w sposób dowolny. Podniósł, że według oświadczenia skarżącego po potrąceniach na życie zostaje mu 200 zł. Skarżący i jego żona są bardzo schorowani. Zamieszkują lokal przypominający komórkę. Lokal jest zagrzybiony. Skarżący jest po operacji kręgosłupa i musi chodzić po wodę do dalej usytuowanego pomieszczenia. Ma wadę słuchu. Potrzebuje aparatu słuchowego, a jest to koszt 60 zł. Ma cukrzycę. Musi przestrzegać diety, której koszt to 1200 złotych miesięcznie. Rodzina skarżącego nie ma możliwości ponoszenia takich kosztów. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ naruszył też przepisy ustawy o pomocy społecznej. Skarżący dodatkowo wskazał, że lokal powinien być sprawdzony pod względem wilgoci i zagrzybienia. Wniósł o przeprowadzenie kontroli sanitarnej, ponieważ warunki sanitarne mieszkania są niebezpieczne dla zdrowia. Ostatnia opinia dotycząca zagrzybienia pochodzi z roku 2016. Skarżącego nie stać na sporządzenie takiej opinii, bo koszt takiego dokumentu to około 900 złotych. MOPS, mimo licznych wniosków nie zajmuje się tą sprawą. Skarżący powołał się na Konwencję praw osób niepełnosprawnych i na wyjątkowo złe traktowanie niepełnosprawnego. Podał, że swoje pieniądze przekazuje na opłaty za mieszkanie. Nie ma dzieci i wnuków i nie ma pomocy od kogokolwiek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się co do zasady do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2021 r. poz. 137) i art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym (art. 133 p.p.s.a.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że to rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom prawa. Badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie przyznaje uprawnień ani nie nakłada obowiązków, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, mających wpływ na wynik sprawy, uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Dodatkowo Sąd może także umorzyć postępowanie administracyjne, gdy stwierdzi podstawy ku temu (art. 145 § 3 p.p.s.a.), a także jest władny wskazać sposób rozstrzygnięcia w przypadku, o którym mowa w art. 145a § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na zasadzie tego przepisu Sąd analizuje całokształt sprawy objętej zaskarżonym aktem i ma obowiązek z urzędu uwzględnić wszelkie naruszenie prawa, które mogłoby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Z drugiej strony, będąc związany granicami skargi, Sąd nie może wypowiadać się w sprawie, która może podlegać odrębnemu rozstrzygnięciu i zaskarżeniu do Sądu. W związku z tym, jeżeli skarżący prócz wymienionych potrzeb składał jeszcze inne wnioski pomocowe, które dotychczas nie zostały rozpatrzone, to w tym zakresie może wnieść odrębną skargę na bezczynność organu, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Stosownie do art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej organ pomocy społecznej ma obowiązek orzec w decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia. Z unormowania tego wynika, że każda zgłoszona organowi pomocy społecznej potrzeba powinna być rozpatrzona w procesowej formie decyzji administracyjnej. Żaden przepis nie wymaga jednak, aby zgłoszone przez stronę w zbieżnym czasie różne potrzeby musiały zostać rozpatrzone łącznie jedną decyzją. Każda potrzeba może podlegać odrębnej analizie co do jej celowości oraz możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej w jej zaspokojeniu. Organ może więc zdecydować czy rozstrzygnie wnioski strony łącznie czy odrębnie. Sądowa kontrola w rozpoznawanej sprawie dotyczy wyłącznie legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] r. odmawiającej uwzględnienia wniosku skarżącego o udzielenie pomocy finansowej w miesiącu kwietniu 2021 r. na zakup baterii do aparatu słuchowego i żywności. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził w rozpatrywanym przypadku naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Kwestionowana decyzja w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego wydana została zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, z poszanowaniem zasad unormowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie i swoje stanowisko przekonywująco uzasadniły. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i został rozważony w całokształcie, na co wskazuje szczególnie treść uzasadnienia organu I instancji, w którym wymieniono wszystkie okoliczności akcentowane przez skarżącego. Dokonanej przez organy orzekające ocenie poczynionych ustaleń faktycznych nie można też przypisać dowolności, gdyż jest ona zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i obowiązującymi przepisami. Żaden z organów orzekających nie negował bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej, bytowej i finansowej rodziny skarżącego. Wbrew jednak stanowisku skarżącego okoliczności te nie mogły stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Nie ma racji skarżący, że przepisy Konstytucji RP gwarantują mu prawo do zaspakajania ze środków publicznych wszystkich zgłaszanych potrzeb w żądanej wysokości. Przepisy Konstytucji RP określają jedynie ogólnie prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego i ochrony zdrowia. Jednak konkretyzacja zasad, trybu i sposobu przyznawania świadczeń jest określona w ustawach, w tym w ustawie o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483), obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. W myśl ust. 2, obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Art. 69 Konstytucji stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Stosownie zaś do art. 71 ust. 1 Konstytucji, Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Powyższe unormowania wskazują wyraźnie, że to ustawy określają przesłanki i zasady przyznawania świadczeń ze środków publicznych. Rozdział środków musi uwzględniać priorytety wynikające z przytoczonych przepisów Konstytucji, ale też wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę sprawiedliwości społecznej i wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę, że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Ustawa o pomocy społecznej waży i uwzględnia wszystkie te wartości. W świetle tej ustawy organy orzekające prawidłowo rozpoznały wniosek skarżącego o dofinansowanie zakupu baterii do aparatu słuchowego i żywności w kontekście zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Prawo do zasiłku celowego jest jednak warunkowane spełnieniem kryterium dochodowego, o czym stanowi art. 8 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o pomocy społecznej. W dacie orzekania przez organy kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło 528 zł, zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358). W przypadku skarżącego niekwestionowanym jest, że uzyskiwany przez niego i jego żonę dochód w tytułu emerytury w łącznej kwocie 2.504,09 zł przekraczał kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny. Nie było zatem podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego. W takiej sytuacji organy prawidłowo rozważyły wniosek skarżącego w kontekście art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który nie wymaga spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 ustawy o pomocy społecznej ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym jednak czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej będą decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. Dla oceny spełnienia omawianej przesłanki niezbędne jest rozważenie celu, na sfinansowanie którego przeznaczone mają być przyznane środki w kontekście całokształtu sytuacji dochodowej, materialnej, rodzinnej, czy zdrowotnej wnioskodawcy. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być sytuacja osoby lub rodziny, w której dochód minimalnie przekracza kryterium dochodowe, a brak jest możliwości jakiegokolwiek dochodu z powodu takich okoliczności występujących jednocześnie jak niepełnosprawność, bezrobocie, niezaradność niezawiniona przez stronę, brak wsparcia ze strony środowiska (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 253/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2014r., sygn. akt IV Sa/Gl 47/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 386/17, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku skarżącego posiadany przez niego dochód przekraczał znacząco kryterium dochodowe, gdyż dochód na osobę w rodzinie wynosił dwukrotność kryterium dochodowego (1252,05 zł na osobę). Art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wyjaśnia co należy rozumieć przez dochód i jakie składniki mogą podlegać odliczeniu od dochodu. Zgodnie z tym unormowaniem dla ustalenia uprawnień z pomocy społecznej nie można pomniejszać dochodu o zobowiązania cywilnoprawne z innego tytułu niż alimenty świadczone na rzecz innych osób. Nie można więc uznać, że dochód jest niższy, bo skarżący z żoną mają zajęcia komornicze, czy zobowiązania kredytowe. W sprawie istotnym jest, że skarżący i jego żona posiadają stałe źródło dochodu w postaci emerytury, mogą więc wydatki zaplanować. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji bytowej i zdrowotnej skarżącego. Jednak jest ona stabilna. Dodatkowo w miesiącu złożenia wniosku małżonkowie otrzymali trzynaste emerytury w łącznej wysokości około 2.000 zł, czego skarżący nie neguje, a są to dodatkowe środki, które mogą zostać wykorzystane na zgłoszone potrzeby. Nie bez znaczenia pozostaje również, że skarżący regularnie korzysta z pomocy społecznej. W miesiącu kwietniu 2021 r. rodzinie udzielana już została pomoc na zakup leków w kwocie przekraczającej średnią wsparcia udzielonego innym beneficjentom. W takiej sytuacji, uwzględniając całokształt możliwości finansowych skarżącego w miesiącu kwietniu 2021 r., w tym udzieloną mu już pomoc na zakup leków, należy zgodzić się z organami orzekającymi, że kolejny wniosek o dofinansowanie zakupu baterii do aparatu słuchowego i żywności, chociaż dotyczy niezbędnej potrzeby bytowej, to nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku". Należy mieć również na uwadze, że z brzmienia art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że specjalny zasiłek celowy "może" być przyznany. Przepis ten nie obliguje organu do przyznania tego świadczenia. Nawet jeżeli można byłoby uznać, że skarżący spełnia przesłanki z art. 41 pkt 1, to nie oznacza, że posiada roszczenie o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Przepis ten zezwala organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. Prawidłowo organy orzekające argumentowały, że rozpoznając wniosek o specjalny zasiłek celowy Ośrodek Pomocy Społecznej musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W art. 2 ust. 1 u.p.s. zawarta została też jedna z fundamentalnych zasad pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości (subsydiarności). Zgodnie z tą zasadą Państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. W doktrynie wskazuje się, iż zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień (I. Sierpowska, Komentarz do ustawy dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, Wydawnictwo ABC 2009 r.). Z treścią powyższych przepisów koresponduje art. 7 k.p.a., w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57, wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W związku z tym organ miał obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale musiał także uwzględnić ilość i rodzaj skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. W związku z tym, organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu organy rozpoznając sprawę w pełni zastosowały się do wskazanych wyżej wymogów i dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniła odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Organ I instancji wskazał jakimi środkami finansowymi dysponuje, jak liczni są potrzebujący oraz jaka jest średnia przyznawanych świadczeń. Skarżącemu przyznano zaś w kwietniu 2021 r. świadczenie na zakup leków wykraczające powyżej tej średniej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach zastępstwa procesowego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono postanowieniem z 10 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 657/21.