II SA/Ol 659/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Referendarz sądowy Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego postanawia odmówić ustanowienia dla wnioskodawcy adwokata. A.Z. po zapadnięciu wyroku oddalającego jego skargę zwrócił wnioskiem z 17 września 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu stwierdził m.in., iż "jest osoba ubogą (...), gdyż nie posiada dochodów, oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz wspólnie (...) gospodarującej rodziny. (...) "(N)ie jest w stanie pokryć w całości kosztów wnioskowanej pomocy bez uszczerbku w swoim utrzymaniu i bycie, bowiem (...) w zakresie swojego niezbędnego utrzymania prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, w zakresie którego ponosi opłaty za mieszkanie ze wszelkimi jego kosztami eksploatacyjnymi w tym i podatki za mieszkanie i nieruchomość rolną w wysokości łącznej msc. ok. 135,00 zł., wyżywienie 150,00 zł. Innych wydatków (...) nie ponosi, lecz (...) posiada zaległości płatnicze (...) w wysokości 1.465,69 zł, co (...) już wykazał(-) we wcześniejszym (...) wnioskach o pomoc, choćby we wniosku o sygn. akt II SAB/Ol 57/13, która to zaległość (...) powiększa się (...). Dlatego (...) jest zmuszony utrzymywać się sam ponosząc wszelkie (...) koszty i trudności tego utrzymania (...). (Z) posiadanej nieruchomości (...) nie czerpie zarobków a jedynie wykorzystuje ją (...) na" "prowadzenie (...) na niej upraw warzyw na swoje potrzeby żywieniowe". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki 111,54 m2", mieszkanie o powierzchni ok. 36 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,59 ha. Wnioskodawca nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. W celu uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, został on wezwany do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia wskazującego: źródło finansowania wydatków w ostatnich sześciu miesiącach; sposób wykorzystywania nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku (w tym odrębnie każdej z wykazanych pod pozycją "nieruchomość rolna"), a ponadto, wobec tego, że nieruchomości te nie przynoszą dochodu - wskazującego przyczyny braku ich wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu (np. z tytułu dzierżawy, najmu, itp.) lub ostatecznie sprzedaży oraz dokumentów źródłowych: kopii aktów notarialnych nabycia nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku (z ewentualnym usunięciem danych zbywcy); kopii dokumentacji aktualnego zadłużenia; kopii dowodów uiszczenia ostatnich, podliczonych we wniosku, wydatków związanych z mieszkaniem i nieruchomościami rolnymi i wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych - za okres ostatnich sześciu miesięcy. Na wezwanie to, doręczone 13 października 2014 r., wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi. Złożył natomiast wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie od rozpoznania jego sprawy, który został oddalony prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 15 stycznia 2015 r. Wobec powyższego stwierdza się, co następuje: Stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje wyłącznie kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Strona musi bowiem wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez nią informacji dokonywana jest merytoryczna ocena wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy (por. np. postanowienia NSA z 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, wnioskodawca nie przedłożył żądanego dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych. Na marginesie należy odnotować, iż we wspomnianym w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku postępowaniu w sprawie o sygnaturze akt II SAB/Ol 57/13 - w którym to, jak twierdzi wnioskodawca, miał on zilustrować swą sytuację materialną, dostarczając wezwanie z 17 kwietnia 2014 r. do zapłaty 1465,69 zł - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z 9 kwietnia 2015 r., odmówił przyznania mu prawa pomocy. Również i w tym przypadku nie przedłożył on bowiem żądanych dokumentów. Jeśli chodzi zaś o rzeczone wezwanie do zapłaty zaległości w opłacaniu funduszu remontowego za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2014 r. i za remont, nie zostało ono zakwalifikowane jako fakt znaczący, wobec tego, że z treści wniosków PPF z 3 czerwca 2014 r. i 9 lutego 2015 r. wynika, że majątek skarżącego nie został uszczuplony i nadal uiszcza on opłaty za mieszkanie, mimo iż jak twierdzi, nie uzyskuje żadnego dochodu. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak pełnych informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy uniemożliwia uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nieujawnienie przez wnioskodawcę, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie, uniemożliwia stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z ustanowieniem adwokata, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.