II SA/Ol 66/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego - oddala skargę WSA/wyr.1 - sentencja wyroku W dniu 22 sierpnia 2005r. C. D. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego obejmującego m.in. zgłoszenie przyznania do zasiłku rodzinnego dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka; A. D. i N. D. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza wydał w dniu "[...]" decyzję Nr "[...]", w której odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci – N. i A. D. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, iż wnioskodawca nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, gdyż wychowuje je wspólnie z matką dzieci. C. D. wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, iż Kierownik M.O.P.S. cały czas utrudnia mu otrzymywanie świadczeń z pomocy społecznej, nie wypłaca ich na czas. Nie przyznaje świadczenia pielęgnacyjnego dla matki dzieci, gdyż matka nie posiada statusu prawnego pobytu w Polsce. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przepisy prawa regulujące przyznawanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wyjaśniono, iż dodatek ten przysługuje, na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.), samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców nie żyje, 2) ojciec dziecka jest nieznany. Podano, iż stosownie do art. 3 pkt 17 tej ustawy, osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa lub wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że C. D. wychowuje dwoje dzieci wspólnie z ich matką S. D. Okoliczność tę potwierdza złożone w dniu 30 września 2005r. w organie I instancji przez S. D. oświadczenie. Skoro dzieci wychowywane są wspólnie z ich matką, to wnioskodawca nie może być uznany za osobę samotnie wychowującą dzieci. W skardze na tę decyzję C. D. zarzucił, iż organ II instancji nie wziął pod uwagę sytuacji jego rodzinnej, gdyż od 8 lat rozlicza się z urzędem skarbowym jako samotny ojciec wychowujący dwójkę dzieci, zaś matka dzieci nie ma ograniczonych praw rodzicielskich, jak również nie została ich pozbawiona. Podał, iż nigdy nie ukrywał faktu, iż matka dzieci od ich urodzenia w 1997r. wspólnie z nim je wychowuje i z tego tytułu rodzina nie uzyskiwała żadnej pomocy. Zarzucił, że Kierownik M.O.P.S. "dostarczyła" fałszywych dowodów i matka dzieci straciła zameldowanie, jak również zmniejszyła wysokość otrzymywanych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą p.p.s.a. Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził aby wydana została z naruszeniem przepisów prawa, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 12 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji w tej sprawie. Art. 12 ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005r.) ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ : 1) drugi z rodziców nie żyje, 2) ojciec dziecka jest nieznany. Natomiast pojęcie "osoby samotnie wychowującej dziecko" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 17 tej ustawy, zgodnie z którym oznacza ono pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Tryb postępowania w sprawie przyznawania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych reguluje art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje m.in. odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców (...), przy czym wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. Art. 23 ust. 4a przewiduje natomiast, iż w przypadku, gdy w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne wystąpią wątpliwości dotyczące okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 17 , organ właściwy może przeprowadzić wywiad. Z akt sprawy administracyjnej wynika, iż w dniu 22 sierpnia 2005r. C. D. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. We wniosku tym wskazał, iż ubiega się m. in. o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci; A. i N. D. Na wezwanie organu I instancji odnośnie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych z dnia 26 sierpnia 2005r. oraz 19 września 2005r. C. D. oświadczył, iż złoży pozew o alimenty od matki dzieci, gdyż do chwili obecnej nie ma zasądzonych alimentów, natomiast w dniu 30 września 2005r. S. D. złożyła na druku oświadczenia członka rodziny o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, oświadczenie, iż w roku kalendarzowym 2004 nie uzyskała dochodu. Z adnotacji umieszczonej na wniosku o przyznanie zasiłków rodzinnych wynika, iż w dniu 14 września 2005r. C. D. w części I pkt 3 wniosku do składu rodziny dopisał: S. D. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, niekwestionowana przez stronę skarżącą, iż matka dzieci – S. D. zamieszkuje wspólnie z dziećmi A. i N. D., gdyż jak podniósł C. D. w skardze nikt nie ograniczył matce dzieci praw rodzicielskich, jak również nikt jej nie pozbawił takich praw. Istota sporu sprowadza się natomiast do wykładni pojęcia samotnego wychowywania dzieci. Skarżący wywodzi, iż skoro w przepisach podatkowych rozlicza się jako samotny ojciec, to nie widzi podstaw do odmiennego traktowania tej okoliczności dla celów przyznania świadczeń rodzinnych. Podkreślił również, że nigdy nie ukrywał faktu, że matka dzieci od ich urodzenia wspólnie z nim zamieszkuje i uczestniczy w ich wychowaniu. Podniósł, iż ta okoliczność nie przeszkadzała organowi pomocy społecznej w okresie wcześniejszym traktować go jako osoby samotnie wychowującej dzieci, zaś obecnie już za taką osobę nie można go uznać. Prawidłowo poczynione, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przed wydaniem decyzji w sprawie stosownie do zasad postępowania administracyjnego, ustalenie przez organ odwoławczy, iż w wychowaniu dzieci współuczestniczy ich matka – S. D., wspólnie z nimi zamieszkująca, co podkreślał na każdym etapie postępowania skarżący, obligowało organy orzekające w tej sprawie do stwierdzenia, iż C. D. nie jest osobą samotnie wychowującą dwójkę swoich dzieci. Niezależnie od tego, czy matka dzieci będąca obywatelką R. posiada w Polsce prawo stałego pobytu, czy zameldowania, czy ma możliwość podjęcia legalnej pracy, to nie może budzić żadnych wątpliwości to, że wspólnie z C. D. wychowuje swoich dwoje małoletnich dzieci, a przekonuje o tym zarówno uwzględnienie jej w składzie rodziny (we wniosku o przyznanie zasiłków rodzinnych), jak również oświadczenie jej samej o braku dochodu za 2004r. Wspólne wychowywanie dzieci przez rodziców skutkuje brakiem możliwości przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wbrew zarzutowi skargi dla merytorycznego rozpatrzenia tej sprawy nie ma znaczenia okoliczność, iż na gruncie przepisów podatkowych skarżący traktowany jest jako osoba samotnie wychowująca dzieci - art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r., Nr 14, poz. 176, ze zm.) Zgodnie z tym przepisem za osobę samotnie wychowująca dzieci uważa się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Wprawdzie ustawodawca winien dążyć do przejrzystości pojęć prawnych, tak aby we wszystkich gałęziach prawa funkcjonowały normy prawa zawierające jednorodny zakres znaczeniowy, jednakże jest to jedynie postulat de lege ferenda, natomiast obecnie ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 17 zawiera definicję pojęcia osoby samotnie wychowującej dzieci na potrzeby tej ustawy w brzmieniu odmiennym od funkcjonującego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to jednakże, iż organy stosujące ustawę o świadczeniach rodzinnych – przyznające zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłków rodzinnych mają obowiązek stosować przepisy prawa uregulowane w tej właśnie ustawie. Bez znaczenia dla rozpatrzenia tej sprawy pozostaje także okoliczność, czy pracownicy M.O.P.S. faktycznie posiadali w okresie wcześniejszym wiedzę co do wspólnego wychowywania dzieci z ich matką, gdyż ta okoliczność nie jest przedmiotem postępowania w tej sprawie. Sądowi wiadomym jest z urzędu, iż w sprawie zwrotu, nienależnie pobranego świadczenia toczyło się postępowanie przed organami administracji publicznej i postępowanie sądowoadministracyjne (sygn. akt "[...]"). Na marginesie należy jedynie wyjaśnić, iż skoro wcześniej przyznany został skarżącemu dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci, a skarżący nie spełniał wymogów do jego otrzymania, to organowi służą środki w tym nadzwyczajne tryby postępowania do zweryfikowania tego stanu. Jednakże okoliczność nieprawidłowego przyznania świadczenia w okresie wcześniejszym nie oznacza, iż organ zobligowany jest do dalszego utrzymywania tego niezgodnego z prawem stanu rzeczy tj. przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci osobie, które nie może być uznana za samotnie wychowującego dzieci rodzica. Kontrolowana w obecnym postępowaniu decyzja organu II instancji jest zgodna z prawem, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, iż skarżący nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.