II SA/Ol 667/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", Nr "[...]". We wniosku z dnia 15 stycznia 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu podniosła, iż broni nie tylko interesu własnego, ale również interesu Skarbu Państwa. Podnosząc, iż nie posiada wystarczających środków na zatrudnienie zawodowego pełnomocnika, wskazała, iż utrzymuje się z emerytury i systematycznie ponosi wydatki na leczenie z powodu choroby "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jej majątku należy dom o pow. "[...]" ("do kapitalnego remontu") oraz mieszkanie o pow. "[...]" ("w trakcie remontu"). Źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości "[...]" brutto, która po potrąceniach wynosi "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Nie wystarczy zatem wykazanie przez stronę, że poniesienie kosztów postępowania pogorszy jej sytuację materialną. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna bowiem poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie oraz rodziny i dopiero gdy oszczędności poczynione w ten sposób okażą się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa. Wskazać należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek skarżącej jest kolejnym wnioskiem złożonym przez nią w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 667/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu, na skutek sprzeciwu, wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika, odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, a postanowieniem z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I OZ 965/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jej zażalenie na przedmiotowe postanowienie. Biorąc pod uwagę wysokość dochodu skarżącej oraz posiadany przez nią majątek Sąd ten uznał, iż nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej nie uległa zasadniczej zmianie w stosunku do ocenianej uprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie i Naczelny Sąd Administracyjny. Skarżąca dysponuje nadal stałym miesięcznym dochodem w wysokości "[...]" brutto (po potrąceniach - "[...]") oraz posiada majątek, w skład którego wchodzi dom o pow. "[...]" oraz mieszkanie o pow. "[...]" (skarżąca nie wykazała obecnie wykazanej uprzednio nieruchomości rolnej o pow. "[...]"). Wysokość dochodu skarżącej - "[...]" - przekracza wysokość najniższych świadczeń emerytalno-rentowych, a to jak przyjąć należy umożliwia, przy rozsądnym gospodarowaniu, nie tylko zabezpieczenie środków na niezbędne koszty utrzymania, ale również poczynienie oszczędności, które można byłoby przeznaczyć na partycypowanie w kosztach postępowania, czego potwierdzeniem jest uiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi w kwocie 200 zł oraz opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, po wydaniu wskazanych wyżej postanowień w przedmiocie prawa pomocy. Dodatkowo zauważyć należy, iż skarżąca posiada również majątek w postaci dwóch nieruchomości mieszkalnych. W przypadku posiadania majątku nieruchomego istotne jest natomiast to, iż może on przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 586/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak też wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I OZ 965/13, zgodnie ze stanowiskiem wielokrotnie wyrażanym zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania) wyklucza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez nią środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, iż sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Skarżąca, będąc świadoma oceny jej sytuacji materialnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie i Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na nią powtórnie, nie wskazała powodów, dla których mimo wykazanego dochodu i posiadanego majątku nie jest jednak w stanie ponieść - bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania - dalszych kosztów postępowania, które sprowadzają się obecnie do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz kosztów jej sporządzenia przez zawodowego pełnomocnika. Nie wykazała tym samym, że w warunkach niniejszej sprawy przyznanie jej prawa pomocy byłoby uzasadnione. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.