II SA/Ol 67/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. i Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi R.K., S.K. i Z.K. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wniesienia odrębnych podań do właściwych organów postanawia odmówić skarżącym - S.K. i Z.K. przyznania prawa pomocy. S. i Z. K., których zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszym postępowaniu zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2008 r. (k. 141-145 akt), w związku z faktem odrzucenia skargi (k. 212-213 akt) ponowili wniosek o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie na ich rzecz profesjonalnego pełnomocnika (k. 223-224 akt). Podali, iż pobierają renty w łącznej wysokości 3070 zł miesięcznie. Utrzymują studiującą córkę. "Z pozostałej renty 1050 zł miesięcznie" spłacają kredyty i zadłużenie wobec KRUS. "Pozostaje niespełna 150 zł miesięcznie na utrzymanie, opłaty za media i (tu tekst nieczytelny), na leki na 2 osoby". Z tego powodu muszą zaciągać kredyty. Nie posiadają żadnych oszczędności ani majątku. Skarżący zostali wezwani do przedłożenia w terminie 14 dni: (1) oświadczenia wyjaśniającego, czy po 3 lipca 2008 r. ich sytuacja materialna uległa zmianie, a jeśli tak, to wskutek jakich zdarzeń (W sporządzonym w tym dniu zażaleniu skarżący poinformowali, iż dotychczas bezrobotne córki podjęły pracę, co nie zmienia faktu, iż nadal pomagają finansowo zarówno córkom jak i synowi); (2) zaświadczenia banku o wysokości uzyskanych kredytów, warunkach ich spłaty, dacie wypłaty pochodzących z nich środków pieniężnych oraz aktualnym stanie zadłużenia; (3) wyciągów z rachunków bankowych, posiadanych przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, z okresu ostatnich trzech miesięcy; (4) dowodów pokrycia ostatnich opłat związanych z mieszkaniem oraz studiami córki. Wezwania, po dwukrotnym awizowaniu - 1 i 9 lipca 2009 r., zostały zwrócone przez urząd pocztowy z adnotacjami o ich niepodjęciu w terminie (k. 298, 302 akt). W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie: "p.p.s.a."), w sytuacji, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, ani też niemożliwe jest pozostawienie przesyłki dorosłemu domownikowi, administracji domu lub dozorcy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu doręczenie uważa się za dokonane. Biorąc zatem pod uwagę, iż skarżący byli w toku niniejszego postępowania pouczani o obowiązku zawiadamiania sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania lub adresu dla doręczeń i skutkach jego niedopełnienia (art. 70 § 2 p.p.s.a.) należy stwierdzić, iż procesowy skutek prawny doręczenia wezwań do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz materiałów źródłowych powstał z upływem 15 lipca 2007 r. Stąd też termin realizacji każdego z tych wezwań upłynął bezskutecznie 29 lipca 2009 r. W przekonaniu referendarza, konsekwencja tego faktu ma w rozpatrywanym przypadku decydujące znaczenie. Jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II FZ 176/09, publ. w internecie - http://orzeczenia.nsa. gov.pl/). W konkluzji uzasadnienia postanowienia wydanego w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż żądanie skarżących nie może być uwzględnione, bowiem wysokość osiąganych przez nich dochodów (ok. 3 tys. netto), nawet przy uwzględnieniu stałych wydatków na ich utrzymanie oraz utrzymanie studiującej córki, nie daje podstaw do przyjęcia, że nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skutkiem nieuzyskania odpowiedzi na opisane na wstępie wezwania jest brak podstawy do stwierdzenia istotnej zmiany sytuacji materialnej skarżących. Należy zauważyć, że art. 246 § 1 i § 2 p.p.s.a. nakłada wyłącznie na stronę ubiegającą się o uzyskanie dofinansowania z budżetu państwa - bowiem tym jest w istocie przyznanie stronie postępowania sądowego prawa pomocy - obowiązek uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podaje we wniosku. Nie jest zatem rolą Sądu poszukiwanie informacji o stanie majątkowym strony, czy to w dokumentacji zgromadzonej przez organy administracji w toku prowadzonych postępowań administracyjnych zainicjonowanych wnioskami tej strony, czy w aktach sądowych innych spraw ze skarg strony. Obowiązkiem skarżącego jest bowiem uzupełnianie dokumentacji gromadzonej w aktach na żądanie i zgodnie z zarządzeniami sądu. Jeśli więc w przypadku wniesienia o przyznanie prawa pomocy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do ustalenia jej stanu majątkowego lub wzbudzi wątpliwości strona, w myśl art. 255 p.p.s.a., ma obowiązek złożyć na wezwanie sądu, w szczególności dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego. Nieuzupełnienie natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zakreślonym przez sąd należy ocenić jako niewykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 września 2008 r., sygn. akt II OZ 891/08, k. 133 - - 137 akt). Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.