II SA/Ol 671/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 28 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 100 zł tytułem wpisu od skargi L.S. zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż: wychowuje 12-letniego syna; jej wypłata netto to ok. 1200 zł; po dokonaniu opłat nie wystarcza jej nawet na zaspokojenie najpotrzebniejszych potrzeb dziecka; dziecko przyjmuje stale leki; często brakuje jej na bilet, aby dojechać do pracy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe tylko z synem; jedynym jej majątkiem jest dom o powierzchni 60 m2 ("do remontu"); dochód w wysokości 1800 zł brutto miesięcznie uzyskuje z tytułu umowy o pracę; ma "długi w bankach, które są nieregularnie spłacone" - "wzięte na remonty, których nie dokończyła(-)"; dziecko choruje na astmę oskrzelową i jest pod stałą kontrolą lekarską. W oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") do wnioskodawczyni wystosowano wezwanie do przedłożenia w terminie 7 dni oświadczenia podającego przeciętną miesięczną wysokość poszczególnych wydatków oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za lipiec i sierpień 2009 r. Wezwanie to, po dwukrotnym awizowaniu - 28 sierpnia i 7 września 2009 r., zostało zwrócone przez urząd pocztowy z adnotacją, iż nie podjęto go w terminie. Wobec powyższego stwierdza się, co następuje: Stosownie do art. 73 p.p.s.a., w sytuacji, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, ani też niemożliwe jest pozostawienie przesyłki dorosłemu domownikowi, administracji domu lub dozorcy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu doręczenie uważa się za dokonane. Biorąc zatem pod uwagę, iż skarżąca była w toku niniejszego postępowania pouczona o obowiązku zawiadamiania sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania lub adresu dla doręczeń i skutkach jego niedopełnienia (art. 70 § 2 p.p.s.a.) należy stwierdzić, iż procesowy skutek prawny doręczenia wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz materiałów źródłowych powstał z upływem 11 września 2009 r. Bezskuteczny upływ terminu realizacji tego wezwania (18 września 2009 r.) ma doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego postulatu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwolnienie osoby fizycznej od całości kosztów sądowych bądź też od ich poszczególnych składników lub ich części - stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.) - następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada wyłącznie na stronę ubiegającą się o uzyskanie dofinansowania z budżetu państwa - bowiem tym jest w istocie przyznanie stronie postępowania sądowego prawa pomocy - obowiązek uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podaje we wniosku. Jeśli więc oświadczenie strony okaże się niewystarczające do ustalenia jej stanu majątkowego lub wzbudzi wątpliwości, strona, w myśl art. 255 p.p.s.a., ma obowiązek złożyć na wezwanie sądu, w szczególności dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego. Nieuzupełnienie natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zakreślonym przez sąd należy ocenić jako niewykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie (z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 września 2008 r., sygn. akt II OZ 891/08 - publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Uznając, iż brak żądanych dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej skarżącej, postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.