II SA/Ol 673/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Burmistrz Miasta orzekł o wymeldowaniu Z. M. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy A w A. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż tytuł prawny do przedmiotowego lokalu przysługuje zarówno K. M., jak i Z. M., z tym że Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 13 grudnia 2007 r. (sygn. akt VI RC 993/07) orzekł wobec małżonków separację oraz eksmisję Z. M. ze spornego lokalu mieszkalnego bez przyznania mu prawa do lokalu socjalnego. Powyższy wyrok został utrzymany przez Sąd Apelacyjny. W ocenie Burmistrza Miasta za wymeldowaniem Z. M. przemawiało ustanie jego pobytu w lokalu przy ulicy A w A. Od powyższej decyzji odwołał się Z. M. podnosząc, iż jego żona K. M. podczas jego nieobecności spowodowanej odbywaniem kary pozbawienia wolności od maja 2005 r. do czerwca 2006 r. wypłaciła pieniądze zgromadzone przez niego na książeczce oszczędnościowej w kwocie 41 tys. zł., dodatkowo wybrała pieniądze z konta, na które wpływała jego renta oraz sprzedała ciągnik fałszując jego podpis na umowie sprzedaży. Z. M. twierdzi, że odbywanie przez niego kolejny raz kary pozbawienia wolności jest spowodowane chęcią ukrycia przez K. M. informacji, co zrobiła z zagarniętymi pieniędzmi, a nie tym, iż znęcał się fizycznie i psychicznie nad rodziną. Odwołujący się podniósł również, że K. M. utrudnia mu kontakt z ich niepełnosprawnym synem, a awantury jakie miały miejsce w ich mieszkaniu były prowokowane przez nią, a nie przez niego. Decyzją z dnia "[...]" Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Urzędu Wojewódzkiego, działający z upoważnienia Wojewody po rozpatrzeniu odwołania Z. M. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek Z. M. opuścił miejsce stałego zameldowania w wyniku aresztowania i pobytu w zakładzie karnym, gdzie obecnie odbywa karę pozbawienia wolności, to oceniając istnienie zamiaru opuszczenia przez niego miejsca pobytu należy też wziąć pod uwagę zachowanie zainteresowanego, wynikające z jego własnej woli, której skutkiem było opuszczenie przedmiotowego lokalu. Organ II instancji zgodził się z organem I instancji, że sprawca przestępstwa umyślnego, nacechowanego wysokim stopniem społecznej szkodliwości, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie w przypadku Z. M., powinien liczyć się ze stosowną reakcją ze strony wymiaru sprawiedliwości, a także z tym, że organy państwa zobligowane zasadami Konstytucji RP do zapewnienia ochrony przed ewentualnymi przestępstwami popełnionymi w stosunku do niepełnosprawnego dziecka oraz pozostałych członków rodziny, podejmą wszelkie dozwolone w granicach prawa środki, aby zapobiec popełnieniu przez sprawcę tego rodzaju czynów w przyszłości. W ocenie organu odwoławczego istotnym jest także, iż K. M. podjęła kroki w celu uniemożliwienia powrotu do spornego lokalu Z. M., czego dowodem jest wykonana w dniu 6 marca 2009 r. eksmisja z udziałem komornika sądowego. Skargę na powyższą decyzję wywiódł Z. M.. Wskazał on, że orzekając o wymeldowaniu organy oparły się na fakcie opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu na dłuższy czas bez poinformowania o tym organu meldunkowego. Skarżący podniósł także, iż doszło w jego sprawie do pogwałcenia art. 14 § 6 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego. Zdaniem Z. M. zgodnie z tym przepisem należy mu się lokal zastępczy lub zakwaterowanie w miejscu wybranym przez niego. Skarżący podniósł, że posiada dowody, z których wynika, że to on był ofiarą przemocy ze strony żony a nie - jak wynika z wyroków - osobą, która stosowała przemoc wobec swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2009r. Z. M. wskazał, że pragnie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 7 maja 2008r. orzekającego jego eksmisję z lokalu położonego przy ulicy A w A, bez przyznania prawa do lokalu zastępczego. Według skarżącego zmienił się przepis umożliwiający wykonanie eksmisji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem prawa. Przesłanki wymeldowania określone zostały w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006r., nr 139, poz. 993, tekst jednolity), w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i trwającego ponad 3 miesiące, a także nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie jest więc potwierdzeniem określonego faktu, a wskazane w art. 15 ust. 2 ww. ustawy przesłanki jedynie umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Okoliczność utraty uprawnień do przebywania w danym lokalu mieszkalnym w powiązaniu z wyprowadzeniem się z tego lokalu jedynie potwierdza fakt opuszczenia mieszkania, co skutkuje wymeldowaniem z danego lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005r., II OSK 322/2005). Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 2 b ww. ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzić fakt pobytu w tym lokalu. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003r., V S.A. 1398/02, LEX nr 159189.) Warto zwrócić uwagę w tym miejscu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01, OTK-A2002/3/34). Z orzeczenia tego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Przepisy meldunkowe nie mogą zatem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać należy czy skarżący opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. Organy I i II instancji uznały, że skarżący opuścił lokal mieszkalny przy ulicy A w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z tego lokalu. Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest, że wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007r. Sądu Okręgowego (sygn. akt VI RC 993/07) orzeczono separację wobec małżonków K. M. i Z. M.. W tym samym orzeczeniu Sąd nakazał eksmisję Z. M. z mieszkania, którego wraz z żoną jest współwłaścicielem, znajdującego się w A przy ulicy A, bez przyznania mu prawa do lokalu socjalnego. Orzeczenie to zostało podtrzymane wyrokiem z dnia 7 maja 2008r. Sądu Apelacyjnego I Wydział Cywilny. Orzeczona eksmisja została wykonana w dniu 6 marca 2009r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym. W tym miejscu należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowany w wyrokach z dnia 6 października 2005r. (II OSK 65/2005) oraz z dnia 4 lipca 2008r. (II OSK 788/07). Potwierdzają one ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, mówiące, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. W przedmiotowej sprawie nie budzi więc wątpliwości kwestia utraty uprawnień skarżącego do przebywania w danym lokalu mieszkalnym, co w powiązaniu z wyprowadzeniem się z tego lokalu potwierdza fakt opuszczenia mieszkania, a to z kolei musiało skutkować wymeldowaniem skarżącego z takiego lokalu. Skarżący opuścił przedmiotowy lokal, nie dopełniając przy tym obowiązku wymeldowania. Tymczasem jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku z dnia 25 kwietnia 2003r. (V SA 3657/2002), dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Zdaniem Sądu więc organy administracji działały zgodnie z prawem i dokonały prawidłowej interpretacji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wymeldowując na jego podstawie Z. M. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ulicy A w A. Wyjaśnić należy skarżącemu, że jego "pragnienie" dotyczące wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 7 maja 2008r. orzekającego jego eksmisję z lokalu położonego przy ulicy A w A, bez przyznania prawa do lokalu zastępczego nie materializuje się w postaci przesłanki, która umożliwiłaby z tego powodu uchylenie decyzji będącej przedmiotem skargi. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego pogwałcenia art. 14 § 6 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego, zgodnie z którym według Z. M. należy mu się lokal zastępczy lub zakwaterowanie w miejscu wybranym przez niego, wskazać trzeba skarżącemu, że Sąd Apelacyjny w swoim wyroku z dnia 7 maja 2008r. oddalającym apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 13 grudnia 2007r. (sygn. akt VI RC 993/07) orzekającym separację wobec p. M. oraz eksmisję Z. M. z przedmiotowego mieszkania, podniósł, że nie przyznał pozwanemu uprawnienia do lokalu socjalnego ponieważ zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. 05, nr 31, poz. 266), uprawnienia tego nie stosuje się do wypadków, w których powodem wydania wyroku nakazującego opróżnienie lokalu jest znęcanie się nad rodziną. Zaznaczyć trzeba skarżącemu, że ograniczenie do otrzymania lokalu socjalnego, wynikające z art. 14 wspomnianej ustawy istnieje także w aktualnym stanie prawnym i nie uległo zmianie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.