II SA/Ol 673/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 13 października 2009 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Z.M. po oddaleniu jego skargi złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego. Skarżący - odbywający karę pozbawienia wolności, której koniec, jak wynika z jego pisma z 23 marca 2009 r., przypada na dzień 7 marca 2011 r. - podał, iż, otrzymując rentę rolniczą, płaci składki KRUS w wysokości 300 zł na kwartał, alimenty na rzecz żony i syna ("820 zł z przesyłkami"), spłaca "części zadłużenia" (50 zł) oraz kupuje leki, których nie zapewnia mu zakład karny, gdyż są zbyt drogie. Jak podał w oświadczeniu, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z nim żona (są w separacji) i syn; jest właścicielem mieszkania o pow. 49 m2 i działki o pow. 2,5 ara; miesięczna wartość brutto jego renty wynosi 1950 zł, emerytury żony - 600 zł, otrzymywanego przez nią zasiłku pielęgnacyjnego - 150 zł, płaconych na jej rzecz alimentów - 250 zł, zasiłku chorobowego syna - 480 zł, płaconych na jego rzecz alimentów - 500 zł. W niniejszej sprawie istotne jest to, że jest to kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W wyniku rozpatrzenia pierwszego wniosku w dniu 13 października 2009 r. wydane zostało przez referendarza sądowego postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. W związku z tym, iż nie został od niego wniesiony sprzeciw, ma ono skutki prawomocnego orzeczenia sądu [art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie: "p.p.s.a.")]. Nie wyklucza to jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub na każdym jego etapie. Zgodnie jednak z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Owa moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania wpadkowego należy stwierdzić, że rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie można odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym postanowieniu z dnia 13 października 2009 r. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1161/09, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ze względu na zasadniczą zbieżność informacji ujętych w obydwu wnioskach, skarżący został, podobnie jak uprzednio, zobowiązany do złożenia w terminie 7 dni: 1) dokumentacji wszystkich wydatków wskazanych we wniosku, 2) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, 3) zaświadczenia zakładu karnego o środkach pozostających do jego dyspozycji na koncie depozytowym. W odpowiedzi na wezwania stwierdził on, iż: "nie jest(-) w stanie w ciągu 7(...) dni powybierać zaświadczeń tak jak podane w wezwaniu punkt 1-2-3. Obecnie znajduje się w zakładzie zamkniętym, nie ma(-) dojścia do telefonu. Nie jest(-) w stanie w ciągu 7 dni zawiadomić Bank a także otrzymać wyciągów obrotowych (...) konta." "(J)est w podeszłym wieku posiada(-) wykształcenie podstawowe ma(-) uszkodzony wzrok i nie mo(że) sam sobie poradzić w dokumentacji." O ile nie można całkowicie wykluczyć istnienia pewnych przeszkód w terminowym wykonaniu przez skarżącego pkt. 1 i 2 wezwania (poprzednim razem zapowiedział opóźnienie w złożeniu wyciągów z konta bankowego), o tyle już przyjęcie ich jako usprawiedliwienia całkowitego zaniechania w tym zakresie, czy też niedostarczenia zaświadczenia z zakładu karnego, nie jest możliwe. W konsekwencji nieuzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zakreślonym w wezwaniu wystosowanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., brak jest podstaw do uznania, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia, stwierdzającego niewskazanie przez skarżącego, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani też pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czyli niespełnienie warunku przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Umiejscawiając rozstrzygnięcie kwestii zmiany postanowienia w sprawie prawa pomocy w kategorii postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, które na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. mogą być wydawane na posiedzeniu niejawnym przez referendarza sądowego, stosownie do unormowania wynikającego z owego przepisu oraz art. 165 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.