II SA/Ol 681/13

Dnia 26 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 roku sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi S. O. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) netto powiększoną o należy podatek VAT, tytułem niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" (dalej zwaną: decyzją zasiłkową), Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta A, po rozpoznaniu wniosku T. P., przyznał jej zasiłek celowy na opłacenie energii elektrycznej w kwocie 223,18 zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie potrzeb bieżących (zakup opału, żywności, środków czystości oraz leków) w kwocie 223,18 zł na lipiec 2012r.. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 31 października 2012r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że organ I instancji został wyznaczony do załatwienia sprawy w związku z wyłączeniem pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B, jak też Kierownika tego Ośrodka od załatwienia wniosku skarżącej. Wskazano, że z zebranych w toku postępowania dokumentów oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia w formie zasiłku celowego. Jednakże wnioskowana kwota znacznie przekracza możliwości finansowe Ośrodka. Wnioskiem z dnia 15 listopada 2012r. T. P. - powołując na art. 147 i 148 Kodeksu postępowania administracyjnego - zażądała wszczęcia postępowania "co do przyczyn i okoliczności prawnych wznowienia postępowania". Podała, że wyżej wskazana decyzja zasiłkowa została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działająca z upoważnienia Prezydenta A, odmówiła wznowienia postępowania zakończonego decyzją zasiłkową tego organu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia dokonano oceny wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania zawartych w wymienionych przez skarżącą przepisach i stwierdzono, że żadna z tych przesłanek nie wystąpiła w tej sprawie. Podano, że postępowanie zakończone decyzją zasiłkową zostało przeprowadzone prawidłowo, z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych i wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]" uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia organowi. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ nie jest uprawniony do oceny, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły. Stwierdzono, że w tej fazie postępowania organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki oraz czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Do oceny tych elementów został też zobowiązany organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Kontynuując postępowanie organ I instancji wezwał skarżącą do podania okoliczności (dzień, zdarzenie), w których dowiedziała się o powodach wznowienia postępowania zakończonego decyzją zasiłkową. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca podała, że o tych powodach dowiedziała się w dniu 15 listopada 2012r. podczas przeglądania akt sprawy. Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działająca z upoważnienia Prezydenta A, ponownie odmówiła wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją zasiłkową tego organu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia uznano, że wobec wyjaśnień skarżącej, zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Stwierdzono jednak, że podanie to nie zostało oparte o przesłanki wznowienia postępowania, określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż takie w tej sprawie nie wystąpiły. Natomiast powoływana przez stronę okoliczność braku rozpoznania wniosków dowodowych nie zawiera się w katalogu podstaw wznowienia postępowania. Strona nie przytoczyła żadnych nowych okoliczności, ani nie wskazała orzeczeń sądu lub innego uprawnionego organu stwierdzającego fałszywość któregokolwiek z dowodów. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 149 § 1-3 Kodeksu postępowania administracyjnego i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o spowodowanie wyznaczenia innego organu, jak również wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. Zgłosiła także zastrzeżenia co do rzetelności przeprowadzonych w jej sprawach wywiadów środowiskowych. Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stwierdzono, że wniosek o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie został złożony przez osobę uprawnioną i dotyczy ostatecznej decyzji zasiłkowej. Uznano, że skarżąca zachowała miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, gdyż decyzję zasiłkową odebrała w dniu 31 października 2012r. Przy czym wskazano, że skoro strona przeglądała akta, to powinna zgłosić swoje zastrzeżenia w odwołaniu wniesionym do organu wyższej instancji. Tylko nieskorzystanie z tego środka odwoławczego pozwala na uznanie, ze termin do złożenia podania o wznowienie otwiera się z chwila, gdy decyzja stała się ostateczna. Jednakże w ocenie organu odwoławczego wnioskodawczyni nie wskazała na istnienie jakichkolwiek przesłanek wznowienia postępowania. Jako niewystarczające w tym zakresie oceniono bowiem powołanie się przez skarżącą na art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez przytoczenia konkretnych okoliczności i bez przedłożenia stosownych dokumentów w sprawie. Uznano więc, że powoływanie się na wymienione przepisy jest oczywiście bezzasadne, co pozwala na przyjęcie za organem I instancji, że podanie o wznowienie nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek przesłanek do wznowienia postępowania. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T. P. zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych też powodów wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o spowodowanie wydania postanowienia co do żądania wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sformułowała także szereg zarzutów względem Wójta Gminy oraz pracowników organów administracji publicznej, którzy - w ocenie skarżącej - przyczynili się do ubóstwa jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Instytucja wznowienia postępowania uregulowana jest w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 – dalej jako: k.p.a.) i jak słusznie zauważył organ odwoławczy, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszym etapie tego postępowania organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a., a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które rozpoczyna drugi etap postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przede wszystkim należy podkreślić, że wprawdzie organy przyjęły, że skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a., a więc w terminie jednego miesiąca od dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, lecz nie z powodu dowolnie wskazanej przez skarżącą daty 15 listopada 2012r., lecz z uwagi na fakt, że w dacie wniesienia podania (data wpływu do organu 20 listopada 2012r.) nie upłynął jeszcze termin miesięczny od doręczenia decyzji zasiłkowej skarżącej (31 października 2012r.). Skoro jednak skarżąca - jak wynika z treści wniosku o wznowienie postępowania - łączy istnienie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 k.p.a., z nieprawidłowościami w ustaleniach stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją zasiłkową, to powinna dać temu wyraz w odwołaniu od decyzji zasiłkowej. W uzasadnieniu tej decyzji opisano bowiem, jaki materiał dowodowy został zebrany w sprawie i jakie czynności przeprowadził organ I instancji przed wydaniem decyzji. Skoro zaś decyzja zasiłkowa została doręczona skarżącej w dniu 31 października 2012r., to termin do wniesienia odwołania upłynął w 14 listopada 2012r. Niezrozumiałe jest zatem z jakich względów skarżąca nie mogła wnieść odwołania najpóźniej w dniu 14 listopada 2012r., skoro już w dniu następnym sporządziła wniosek o wznowienie postepowania. Należy zaś wskazać, że strony postępowania winny w pierwszej kolejności korzystać ze zwykłych środków zaskarżenia, a nie od razu ze środków nadzwyczajnych. Natomiast odnosząc się do wskazywanych przez skarżącą podstaw wznowieniowych należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że mają one charakter pozorny. Poza bowiem przytoczeniem stosownych przepisów strona nie wskazała żadnych okoliczności, które wypełniałaby wskazane w tych przepisach przesłanki. Ogólne zaś powołanie się na nieustalenie stanu faktycznego, czy prawnego nie stanowi żadnej podstawy wznowieniowej. Takiej podstawy wznowieniowej nie stanowi także formułowanie różnych zarzutów, w tym zarzutów korupcji, pod adresem organów, prokuratury i sądów. Należy przy tym zauważyć, że podnoszona przez organ okoliczność braku uzasadnienia przytoczonych podstaw wznowienia postępowania w kontekście dopuszczalności, bądź niedopuszczalności uruchomienia tego trybu nadzwyczajnego była przedmiotem analizy w orzecznictwie sądowym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 12 lipca 2011r., sygn. akt II OSK 2598/10 (dostępnym pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym przyjęto, że "jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów k.p.a., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien w drodze decyzji (a od 11 kwietnia 2011r. postanowienia) odmówić wznowienia postępowania przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym. Czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty, czy też zarzuty, mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanki wznowienia postępowania w ogóle nie zostały wskazane (przeszkoda formalna)". Sądowi wprawdzie znany jest także odmienny pogląd w tej kwestii sformułowany między innymi w wyroku NSA z 23 lutego 2011r. (sygn. akt I OSK 625/10, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), ale wyrok ten został wydany na tle innego stanu faktycznego i nie może wpływać na ocenę prawną sformułowaną w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461).