II SA/Ol 689/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia "[...]" Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Teologii Uniwersytetu "[...]", na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 179 i art. 182 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm., dalej jako: P.s.w.) w związku z art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 6 – 10 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu "[...]" stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr "[...]" Rektora Uniwersytetu "[...]" z dnia "[...]" nie przyznała stypendium socjalno–mieszkaniowego. W uzasadnieniu wskazano, iż A. P. złożył w dniu 10 listopada 2016r. wniosek o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości na rok akademicki 2016/2017. Decyzją z dnia "[...]" Wydziałowa Komisja Stypendialna odmówiła przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości ze względu na przekroczenie wysokości dochodu uprawniającego do otrzymania stypendium socjalnego, tj. kwoty 900 zł. Jednakże po rozpoznaniu odwołania studenta Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzją z dnia "[...]" uchyliła w całości przedmiotową decyzję i przekazała wniosek do ponownego rozpatrzenia przez Komisję Wydziałową, wskazując że w dokumentacji brak jest zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiągniętym w roku 2015 przez A. P. dochodzie, podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym wezwano wnioskodawcę do usunięcia braków i dostarczenie wskazanego zaświadczenia. Podano, że wezwanie organu zostało odebrane w dniu 20 lutego 2017r., natomiast dopiero w dniu 2 marca 2017r., tj. 3 dni po terminie, do organu wpłynęło żądane zaświadczenie. Po ponownym rozpoznaniu wniosku wymienionego o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania ustalono, iż przedmiotowe zaświadczenie nie wniosło żadnych zmian w kwocie wyliczonego dochodu. Miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł bowiem 1080 zł i został wyliczony na podstawie dokumentów załączonych do wniosku złożonego w dniu 10 listopada 2016 r. W związku z tym stwierdzono, że nastąpiło przekroczenie wysokości dochodu uprawniającego studenta do otrzymania przedmiotowego stypendium. A. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem i przyznanie należnego mu stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości od dnia 1 października 2016r., tj. od początku do końca roku akademickiego 2016/2017 z powodu "tragicznej sytuacji materialnej odwołującego się i jego rodziny". W uzasadnieniu podniósł, iż w roku akademickim 2014/2015 studiował na Uniwersytecie "[...]", mieszkał w akademiku i otrzymywał stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z powodu trudnej sytuacji materialnej. Natomiast w roku akademickim 2015/2016, tj. od dnia 2 października 2015r. Rektor "[...]", w ocenie odwołującego, bezprawnie pozbawił go prawa do nauki i zawodu, mimo że zgodnie z planem studiów i programem nauczania obowiązującym na "[...]" zaliczył wszystkie przedmioty pierwszego semestru pierwszego roku studiów na kierunku Prawo i Administracja, a ponadto był i jest w tragicznej sytuacji materialnej. Odwołujący podał, iż w roku akademickim 2015/2016 najpierw mieszkał w akademiku "[...]", a później na stancji, gdzie dalej mieszka. W roku akademickim 2016/2017 podjął studia na Wydziale Teologii "[...]". Jest również studentem "[...]". Wskazał, iż nigdzie nie pracuje i z tego powodu otrzymał od swojego ojca w 2015 roku 6 000 zł, tj. 500 zł miesięcznie, zaś od matki – 1700 zł. Zaznaczył, iż pomoc pieniężną od rodziców otrzymuje cały czas, bowiem w przeciwnym wypadku nie byłby w stanie utrzymać się na studiach. Dodał, iż jego matka jest osobą niepełnosprawną, całkowicie i trwale niezdolną do pracy, a jego ojciec poważnie choruje na serce, jest pod stałą opieką kardiologa i innych specjalistów i często przebywa na zwolnieniu lekarskim, zaś w 2011r. wyprowadził się z domu. Wskazał, że w związku z tym rodzice odwołującego dysponują środkami, które nie wystarczają na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb bytowych, a mimo to utrzymują go finansowo. Jednocześnie odwołujący podał, iż po otrzymaniu pieniędzy od rodziców samodzielnie utrzymuje się i gospodaruje pieniędzmi, nie korzystając z pomocy pozostałych członków rodziny, w tym przede wszystkim samodzielnie wynajmuje stancję i studiuje na dwóch uczelniach: "[...]" i "[...]". Jednakże gdyby nie pomoc od rodziców, nie mógłby studiować na wybranych kierunkach. Decyzją z dnia "[...]" Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu "[...]" uchyliła w całości decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Teologii "[...]" z dnia "[...]" w sprawie nieprzyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości i umorzyła postępowania w tej sprawie. Organ odwoławczy uznał, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Teologii "[...]" w świetle obowiązujących przepisów było niewłaściwe. Wskazano bowiem, iż wezwanie do usunięcia braków we wniosku o stypendium socjalne odebrane zostało przez matkę odwołującego w dniu 20 lutego 2017r. W wezwaniu zaznaczono, że zaświadczenie z Urzędu Skarbowego odwołujący winien dostarczyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czyli do dnia 27 lutego 2017r. Tymczasem zainteresowany dostarczył przedmiotowe zaświadczenie w dniu 2 marca 2017r., tj. 3 dni po wymaganym terminie. Zgodnie zaś z § 6 ust. 5-7 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów "[...]" student ubiegający się o przyznanie stypendium socjalnego składa we właściwym dziekanacie wniosek z wymaganymi dokumentami w terminach: do 10 października - w semestrze zimowym, do 10 marca - w semestrze letnim, jeżeli studia rozpoczynają się od semestru letniego danego roku akademickiego, a w przypadku złożenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego po terminie, o którym mowa w ust. 5 § 6, prawo do stypendium ustala się w sposób następujący: od miesiąca, w którym złożono kompletny wniosek, gdy wpłynął on do dziekanatu wydziału do 10 dnia miesiąca lub od następnego miesiąca, gdy kompletny wniosek wpłynął do dziekanatu wydziału po 10 dniu miesiąca. Podano, że w przypadku złożenia niekompletnego wniosku pracownik wzywa studenta do dostarczenia brakujących dokumentów w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Nieuzupełnienie wniosku w wyznaczonym terminie skutkuje pozostawieniem go bez rozpatrzenia, natomiast dostarczenie dokumentów po wyznaczonym terminie wymaga złożenia nowego wniosku i powoduje, że wypłata stypendium nastąpi od następnego miesiąca. W wezwaniu do uzupełnienia braków z dnia 6 lutego 2017r. organ I instancji wskazał, że nieusunięcie braków w wymaganym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Zatem organ I instancji nie powinien rozstrzygać sprawy merytorycznie, lecz pozostawić wniosek bez rozpoznania i poinformować o tym fakcie wnioskodawcę. W związku z tym wydając decyzję odmawiającą przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości ze względu na przekroczenie dochodu uprawniającego do jego przyznania organ naruszył art. 64 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na powyższa decyzję skargę do tut. Sądu wniósł A.P., domagając się jej uchylenia, aby mógł otrzymać należne stypendium socjalne w zwiększonej kwocie w związku z trudną sytuacją materialną skarżącego i jego rodziny. Jednocześnie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów I, jak i II instancji, które zostały w jego ocenie wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, iż od października 2016r. jest niezgodnie z prawem pozbawiony prawa do należnego stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z powodu bardzo trudnej sytuacji materialnej. Wskazał, iż przedmiotowe stypendium ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej i właśnie on jest w takiej sytuacji materialnej, jednakże organ od października 2015r. nie przyznano mu stypendium. Dodał, iż w jeszcze gorszej sytuacji materialnej są jego rodzice. Skarżący dokładnie opisał sytuację finansową i osobistą swojej rodziny, podkreślając ciężki stan zdrowia swojej matki i ojca. Podniósł, iż studiuje na "[...]" i "[...]", zaś od października 2015 roku mieszka na stałe w O., gdzie wynajmuje pokój. Podkreślił, iż gdyby nie otrzymywał wsparcia finansowego od swoich rodziców musiałby zrezygnować wbrew własnej woli ze studiów. Dodał, iż chce skończyć studia magisterskie, zdobyć wymarzony zawód prawnika i nauczyciela, a następnie usamodzielnić się i pomóc rodzicom. Zaznaczył, iż nie jest w stanie samodzielnie utrzymać się, bo studiuje stacjonarnie, a jego rodzice odmawiają sobie wszystkiego, żeby mógł studiować. Podkreślił, iż gdyby otrzymywał należne stypendium socjalne w zwiększonej wysokości wówczas jego rodzice nie byliby narażani na niebezpieczeństwo utraty życia tylko dlatego, że chcą wykształcić swoje dzieci. Dodał, iż po zapłaceniu rachunków i innych należności jest nadal w bardzo trudnej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaznaczono przy tym, iż organ odwoławczy nie ograniczył się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale również przeanalizował całokształt okoliczności faktycznych w odniesieniu do indywidualnej sytuacji skarżącego oraz uzasadnił w sposób bardzo szczegółowy powód uchylenia decyzji. Jednocześnie wskazano, iż w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania nie zaistniały żadne przesłanki do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podniesione w skardze. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż tryb udzielania pomocy materialnej studentom w formie stypendiów regulują przepisy ustawy P.s.w. Stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 1 i art. 179 ust. 1 P.s.w. student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego w przypadku, gdy znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Ponadto student studiów stacjonarnych znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie (art. 182 ust. 1 P.s.w.). Szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego (art. 186 ust.1 P.s.w.). Takim aktem prawnym regulującym zasady przyznawania pomocy materialnej na "[...]" jest Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu "[...]" stanowiący załącznik do Zarządzenia nr "[...]" Rektora Uniwersytetu "[...]" z dnia "[...]". (dalej jako: Regulamin). Podnieść należy, że zaskarżoną decyzją organ uchylił decyzję organu instancji i umorzył postępowanie wyjaśniając, że skarżący uzupełnił brakujący dokument po wyznaczonym przez organ terminie 7 dni, a tym samym – zdaniem organu odwoławczego – jego wniosek winien pozostać bez rozpoznania. Przede wszystkim należy wskazać, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się żądane przez organ zaświadczenie z urzędu skarbowego z adnotacją, że wpłynęło ono w dniu 2 marca 2017r., czyli po upływie 7-dniowego terminu określonego w wezwaniu. Nie wiadomo jednak, czy pismo to było osobiście dostarczone do organu, czy też może nadesłane pocztą, co ma znaczenie ze względu na treść art. 57 § 5 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Wyjaśnić ponadto należy, że organ skierował do skarżącego wezwanie do usunięcia braków wniosku o przyznanie stypendium, poprzez nadesłanie zaświadczenia z urzędu skarbowego, powołując się na art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten w dacie skierowania wezwania stanowił, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rygor, o którym mowa w przepisie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odnosi się tylko do nieusunięcia braków pisma, nie zaś do usunięcia braków wskazanych w wezwaniu po wyznaczonym terminie. Tak więc w sytuacji gdy strona usunęła brak po terminie określonym art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przed wysłaniem do strony pisma informującego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania, stosowanie przepisu nie jest dozwolone. Uzupełnienie braków pisma po terminie wyznaczonym wezwaniem, skutkuje przyjęciem, że podanie wniesiono w dacie uzupełnienia braków. Za termin wniesienia żądania uznać należy zatem termin uzupełnienia jego braków w trybie określonym art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2015r., sygn. akt II GSK 2184/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011r. sygn. akt II GSK 337/10, dostępne w Internecie). Skoro zatem skarżący nie dotrzymał 7-dniowego terminu do uzupełnienia żądanego dokumentu, ale uzupełnił go przed pozostawieniem pisma bez rozpoznania, to należało uznać że jego wniosek został wniesiony w dacie złożenia żądanego zaświadczenia, tj. w dniu 2 marca 2017r. Jak sam zaś wskazał organ odwoławczy, powołując się na § 6 ust. 5 i 6 Regulaminu, student ubiegający się o przyznanie stypendium socjalnego składa we właściwym dziekanacie wniosek z wymaganymi dokumentami w terminach: do 10 października - w semestrze zimowym, do 10 marca - w semestrze letnim, jeżeli studia rozpoczynają się od semestru letniego danego roku akademickiego, a w przypadku złożenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego po terminie, o którym mowa w ust. 5 § 6, prawo do stypendium ustala się w sposób następujący: od miesiąca, w którym złożono kompletny wniosek, gdy wpłynął on do dziekanatu wydziału do 10 dnia miesiąca lub od następnego miesiąca, gdy kompletny wniosek wpłynął do dziekanatu wydziału po 10 dniu miesiąca. Zatem brak było podstaw do umorzenia postępowania, gdyż złożony wniosek po jego uzupełnieniu skutecznie wszczął postępowanie w przedmiocie stypendium. Organowi odwoławczemu należy przy tym wyjaśnić, że powoływanie się w tym zakresie na treść § 6 ust. 7 Regulaminu, który stanowi że w przypadku złożenia niekompletnego wniosku pracownik wzywa studenta do dostarczenia brakujących dokumentów w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, a nieuzupełnienie wniosku w wyznaczonym terminie skutkuje pozostawieniem go bez rozpatrzenia, natomiast dostarczenie dokumentów po wyznaczonym terminie wymaga złożenia nowego wniosku i powoduje, że wypłata stypendium nastąpi od następnego miesiąca, jest nieskuteczne. Pomijając kwestię wątpliwości co do zgodności powołanego przepisu Regulaminu z aktem wyższego rzędu, jakim jest Kodeks postępowania administracyjnego, wskazać należy, że to nie ten przepis, lecz art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowił podstawę do wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, co wyraźnie wynika z pisma organu I instancji z dnia 6 lutego 2017r. W związku z tym brak jest jakichkolwiek podstaw, aby organ mógł zastosować powołany przepis Regulaminu w odniesieniu do skarżącego. Skarżącemu należy natomiast wyjaśnić, że w tym stanie sprawy Sąd nie mógł oceniać zasadności odmowy przyznania mu stypendium, skoro w tym zakresie nie podjął jeszcze rozstrzygnięcia merytorycznego organ odwoławczy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.