II SA/Ol 690/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. sprawy ze skargi G. W. i W. W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Starosta, powołując art. 124 ust. 1, 2-7 w zw. z art. 6 pkt 2, art. 9a, art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej jako: u.g.n.) – 1) ograniczył sposób korzystania z niezbędnej części nieruchomości gruntowych, oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków w obrębie Ł., gmina I. jako działki nr 46/2, nr 48/1, nr 48/2 i nr 49/1, stanowiące własność G. i W. małżonków W. (dalej zwanych skarżącymi), w ten sposób, że udzielił zezwolenia Spółce A. (dalej zwanej inwestorem) na założenie i przeprowadzenie przez te działki gazociągu wysokiego ciśnienia DN 100, PN 6,3 MPa zasilającego stację gazową redukcyjno-pomiarową wysokiego ciśnienia w miejscowości D., a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z gazociągu; 2) wskazał, że ograniczenie to ma okres czasowy i wynosi 3 lata od daty wydania niniejszej decyzji, natomiast czas prac związanych z budową gazociągu na tych nieruchomościach wynosi 4 miesiące od dnia rozpoczęcia prac; 3) zobowiązał inwestora do przywrócenia nieruchomości opisanych w pkt 1 do stanu poprzedniego niezwłocznie po przeprowadzeniu gazociągu, względnie zapłaty stosownego odszkodowania; 4) zobowiązał skarżących do udostępnienia części nieruchomości wymienionych w pkt 1 decyzji w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii urządzeń; 5) wskazał, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że została ona wydana zgodnie z wnioskiem poprzednika prawnego inwestora, a do wniosku tego zostały załączone wszystkie niezbędne dokumenty określone w art. 116 u.g.n. Zauważono, że z przedmiotowego wniosku wynika, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego i jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Iława zatwierdzonego uchwałą nr XIII/108/2003 Rady Gminy w Iławie z dnia 3 grudnia 2003r. (Dz. Urz. Woj. Warm. 2004, nr 11, poz. 196) oraz decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o środowiskowych uwarunkowaniach. Oceniono, że z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że pełnomocnik inwestora przeprowadził próby polubownego ustalenia warunków w sprawie udostępnienia nieruchomości i uzyskania zgody na budowę gazociągu, które zostały zakończone wynikiem negatywnym. Wskazano ponadto, że podczas rozprawy administracyjnej G. W. (skarżąca) poinformowała, że wyraża zgodę na przeprowadzenie inwestycji ale nie za wynagrodzenie zaproponowane przez pełnomocnika inwestora. Dodano, że pomimo podjętych prób polubownego załatwienia sprawy, do dnia wydania decyzji, strony nie doszły do porozumienia ze względu na rozbieżności dotyczące wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. W tych okolicznościach uznano, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 124 u.g.n. Podkreślono także, że inwestycja budowy gazociągu wysokiego ciśnienia relacji Brodnica-Nowe Miasto Lubawskie-Iława jest przedsięwzięciem celu publicznego, istotnym dla prawidłowego funkcjonowania sieci gazowej oraz jest niezbędna do utrzymania bezpieczeństwa energetycznego północno-wschodniej Polski. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozpoznanie sprawy z pominięciem słusznego interesu skarżących, w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, czego wyrazem było wyznaczenie przebiegu gazociągu niezgodnie z sugestiami skarżących. Z tych też powodów wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie treści żądań skarżących, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda: 1) uchylił pkt 2 decyzji organu I instancji i w tej części zobowiązał inwestora do wybudowania na nieruchomościach skarżących gazociągu wysokiego ciśnienia DN 100, PN 6,3 MPa w terminie 3 lat od dnia wydania niniejszej decyzji; czas trwania prac związanych z budową gazociągu określił na okres 4 miesięcy od dnia rozpoczęcia prac na nieruchomościach oraz zobowiązał inwestora do poinformowania skarżących oraz organ I instancji o dniu rozpoczęcia prac nie później niż 7 dni przed wejściem na działkę; 2) utrzymał w mocy pozostałą część zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przyjęto, że nie da się ustalić okresu eksploatacji budowanego gazociągu, co zasadnym czyni zmianę decyzji organu I instancji w części określającej ten okres przy jednoczesnym określeniu ram czasowych dla zajęcia nieruchomości w celu wykonania prac związanych z założeniem i przeprowadzeniem gazociągu. Oceniono, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 124 u.g.n. Opisano przy tym przebieg negocjacji inwestora ze skarżącymi wskazując, że brak konsensusu między stronami był wystarczający do stwierdzenia, że złożenie wniosku o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości było poprzedzone etapem nieskutecznych negocjacji. Odnosząc się do uwag zgłoszonych przez skarżących w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyjaśniono, że organ, wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, nie miał podstaw do weryfikowania wniosku inwestora pod względem planowanych zamierzeń, czy ich celowości. Podniesiono przy tym, że wyznacznikiem przebiegu spornego gazociągu jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Iława, co bezcelowym czyni rozważanie w niniejszym postępowaniu kwestii zmiany przebiegu gazociągu. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez pominięcie wyrażonej przez skarżących zgody na przeprowadzenie inwestycji oraz uznanie, że wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości zostało poprzedzone rokowaniami, jak również art. 6, 7, 8, 9, k.p.a., poprzez ich niezastosowanie. Wskazali także na naruszenie przez ten organ przepisów prawa materialnego, to jest art. 124 u.g.n., poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Z tych też powodów wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zażądali ponadto wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi zauważono, że skoro skarżący na rozprawie administracyjnej złożyli oświadczenie o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie inwestycji, to odpadła zasadnicza przesłanka umożliwiająca ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. Ponadto oceniono, że wymiany zdań między skarżącymi a inwestorem nie można uznać za rokowania, czy negocjacje. Wskazano przy tym na zbyt niskie wynagrodzenie zaproponowane skarżącym przez inwestora, które zostało oszacowane z pominięciem uwag skarżących i na podstawie operatu szacunkowego, którego nie okazano skarżącym do wglądu. Uznano, że takie działanie inwestora zinstrumentalizowało rokowania, jako swego rodzaju przesłankę formalną, która musi być spełniona, aby wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 u.g.n. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie z powodu wniesienia z uchybieniem ustawowego terminu, względnie o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Natomiast w piśmie z dnia 1 września 2014r. inwestor wniósł o oddalenie skargi wskazując, że mimo negocjacji między stronami, trwających przeszło 1,5 roku przed złożeniem wniosku o wszczęcie niniejszego postępowania, uzyskano rzeczywisty brak zgody skarżących na posadowienie sieci przesyłowej. Wskazano także, że skarżący mieli możliwość wglądu do sporządzonych na zlecenie inwestora operatów szacunkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: W pierwszej kolejności odnieść należy się do wniosku organu odwoławczego o odrzucenie skargi z powodu wniesienia jej z uchybieniem ustawowego terminu. Wniosek ten nie ma jednak usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie bowiem z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie zaś do art. 83 § 1 i 2 p.p.s.a., terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona skarżącym w dniu 8 maja 2014r. Ustawowy termin 30 dni, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., upływał zatem z dniem 7 czerwca 2014r., który przypadał na sobotę. Wobec tego, z zastosowaniem art. 83 § 2 p.p.s.a., wniesienie skargi w dniu 9 czerwca 2014r. (poniedziałek) uznać należało za dokonane z zachowaniem terminu. Ponadto wyjaśnić należy, że z uwagi na niezwłoczne wyznaczenie w sprawie terminu rozprawy nie zachodziła konieczność odrębnego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z art. 61 § 6 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Przechodząc zaś do oceny zasadności skargi wskazać przede wszystkim należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia "[...]" w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowych. Z tego też powodu skarga nie mogła być uznana za zasadną. W kontrolowanej sprawie podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przede wszystkim art. 124 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie zaś do art. 124 ust. 2 i 3 u.g.n., udzielenie powyższego zezwolenia następuje z urzędu lub na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej i powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac inwestycyjnych. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Z treści przywołanych przepisów wynika, że ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowych uzależnione zostało od łącznego spełnienia trzech przesłanek, to jest: 1) wszczęcia postępowania z urzędu lub na żądanie uprawnionego podmiotu; 2) zgodności ograniczenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz 3) przeprowadzenia - przed wystąpieniem z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. - z właścicielem nieruchomości lub użytkownikiem wieczystym rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie wystąpiły wszystkie z wymienionych powyżej przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Z wnioskiem o wydanie tej decyzji wystąpiła bowiem Spółka, która będzie realizowała inwestycję. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżących jest zgodne z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Iława, co wynika między innymi z zaświadczenia Wójta Gminy z dnia 7 listopada 2013r. (k. 109-110). Przed wydaniem kontrolowanych decyzji z właścicielami nieruchomości podlegających ograniczeniu w sposobie korzystania przeprowadzono także rokowania, które zakończyły się wynikiem negatywnym, na co inwestor przedłożył stosowne dokumenty. W okolicznościach niniejszej sprawy nie mogą odnieść zamierzonego skutku podnoszone przez skarżących argumenty dotyczące sposobu przeprowadzenia tych rokowań. Przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie określa bowiem żadnych reguł w zakresie przeprowadzania rokowań statuując jedynie obowiązek ich zainicjowania co następuje wraz z przedstawieniem przez jedną ze stron propozycji rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok NSA z 22 lutego 2012r., sygn. akt I OSK 357/11, Lex nr 1136695). Nadto, wbrew twierdzeniom skarżących, przeprowadzone w niniejszej sprawie rokowania nie dały oczekiwanego rezultatu. Skoro bowiem, mimo prowadzonych rokowań, nie doszło do zawarcia między stronami umowy regulującej warunki wejścia na teren nieruchomości skarżących, to przyjąć należy, że właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na wykonanie prac inwestycyjnych (zob. wyrok NSA z 5 października 2006r., sygn. akt I OSK 1307/05, Lex nr 281429). Zauważyć przy tym należy, że skarżąca podczas rozprawy administracyjnej co prawda oświadczyła, że "wyraża zgodę na przeprowadzenie inwestycji" jednak dodała, że "nie za odszkodowanie przedstawione w propozycji przez inwestora" (k. 107 akt administracyjnych). Treść tego oświadczenia potwierdza zatem brak możliwości osiągnięcia konsensusu przez strony uzasadniającą wydanie kontrolowanych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.