II SA/Ol 701/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 5 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. K.F., wnosząc skargę na decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wystąpił o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, iż: "Trudna sytuacja finansowa, w tym izolacja penitencjarna, brak środków na koncie depozytowym uniemożliwia skorzystanie z odpłatnej profesjonalnej pomocy prawnej, a sprawa jest zawiła". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący nie ma dochodów, prócz mieszkania o pow. 38 m2 nie posiada majątku, a na jego zobowiązania i stałe wydatki (rubryka 11 formularza PPF) składają się: "zobowiązania alimentacyjne + media". W aktach administracyjnych sprawy (k. 123) znajduje się zaświadczenie zakładu karnego z 25 lutego 2016 r. o tym, iż skarżący nie jest w nim zatrudniony odpłatnie; początek odbywania przez niego kary pozbawienia wolności to "[...]" 2015 r., a ustalony jej koniec przypada na "[...]" 2017 r. 10 sierpnia 2016 r. skarżącemu doręczone zostało wezwanie do przedłożenia w terminie 14 dni: (1) oświadczenia wskazującego wszystkie stałe należności związane z mieszkaniem (rodzaj i wysokość) oraz podmiot, który je za niego pokrywa (wskazano, iż wymagane jest przy tym wszechstronne objaśnienie takiego stanu rzeczy); (2) kopii dowodów uiszczenia ww. należności za maj, czerwiec i lipiec br., a w razie ich niepłacenia, (3) dokumentów określających aktualne zadłużenie z tytułu każdej z nich. Mimo, iż skarżący został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, nie dostarczył żadnego z żądanych dokumentów. Wobec powyższego stwierdza się, co następuje: Ponieważ z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 w skrócie: p.p.s.a.), skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosując odpowiednio art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., profesjonalnego pełnomocnika ustanawia się dla osoby fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 1106/14; orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się na marginesie do podniesionego w uzasadnieniu wniosku argumentu o potrzebie uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej ze względu na zawiłość sprawy, należy wyjaśnić, iż udział zawodowego pełnomocnika jest konieczny dopiero w razie potrzeby sporządzenia środka odwoławczego od orzeczenia kończącego postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Do tego czasu udzielanie stronie pomocy prawnej nie warunkuje realizacji prawa do sądu. Wynika to z tego, iż sąd pierwszej instancji nie jest w niniejszym postępowaniu związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, że dokona całościowej oceny legalności postępowania administracyjnego. W razie uzasadnionej potrzeby jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.). Postanowienie niniejsze wydane zostało w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.