II SA/Ol 713/19

Dnia 8 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Służby Więziennej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wydania zaświadczenia oddala skargę. Wnioskiem z dnia 9 lipca 2019 r. M. K. (skarżący) wystąpił o wydanie zaświadczenia, w którym Zakład Karny miałby udzielić informacji, czy postawa i zachowanie pozwala uznać go za osobę roszczeniową z uwagi na zamiar wykorzystania informacji w Sądzie Rejonowym. Postanowieniem z dnia "[...]" Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego (organ I instancji) odmówił skarżącemu wydania takiego zaświadczenia. W uzasadnieniu postanowienia przytoczono treść art. 217 § 2 k.p.a., z którego to przepisu wynika, w jakich przypadkach wydaje się zaświadczenie. Organ I instancji uznał, że nie zachodzi żadna z okoliczności i przesłanek zawartych w art. 217 § 1 k.p.a., żeby można było wydać zaświadczenie zawierające subiektywną ocenę na temat uznania, bądź nie, skarżącego za osobę roszczeniową. Formułowanie takiej oceny wykracza poza definicję potwierdzenia faktu lub stanu prawnego. Zauważono, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Natomiast fakt prowadzenia sporu sądowego może być rozpatrywany wyłącznie jako posiadanie interesu faktycznego, nie zaś prawnego, co eliminuje możliwość wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji, przytaczając tożsamą argumentację jaka została zaprezentowana we wniosku o wydanie zaświadczenia. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej (organ odwoławczy) postanowieniem z dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującym prawem. Podkreślił, że w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń nie jest dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych, jeśli nie wynikają one z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wskazano, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Nie rozstrzyga zatem żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. W przedmiotowej sprawie zaś skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego. Wskazał jedynie, że swoją prośbę motywuje koniecznością przedstawienia zaświadczenia o żądanej treści przed Sądem Rejonowym. Brak właściwości organu administracji jest jedną z przesłanek odmowy wydania zaświadczenia. Dlatego ocenie organu odwoławczego w pełni zasadne jest zastosowanie art. 219 k.p.a i wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego. Skargę na ww. postanowienie wywiódł skarżący. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przepis art. 218 § 1 k.p.a. ogranicza przypadki odmowy wydania zaświadczenia do sytuacji, w których do ustalenia jego treści konieczne są inne dane niż pozostające w dyspozycji organu. Organ administracji nie może zaś odmówić udostępnienia takich danych osobie mającej w tym interes prawny. Jeżeli więc przepis prawa wymaga potwierdzenia pewnego stanu rzeczy zaświadczeniem, to organ ma obowiązek jego wystawienia bez wnikania w prawny interes osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego z "[...]", którym to rozstrzygnięciem utrzymał on w mocy postanowienie organu I instancji z dnia "[...]" o odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia o określonej treści. Zgodnie z art. 217 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), k.p.a., zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Wskazać należy, że wprawdzie organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.), ale w myśl art. 218 § 2 k.p.a. przed wydaniem zaświadczenia może on przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Stosownie do art. 217 k.p.a., mianem zaświadczenia można określić urzędowe poświadczenie określonych faktów lub stanu prawnego. Za jego pomocą organ stwierdza, co mu jest wiadome, nie rozstrzyga jednak żadnej sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 605/12, LEX nr 1369011). Tym samym zaświadczenie jest więc aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. W przypadku, gdy żądanie nie wynika z wyraźnego przepisu prawa, wystawienie zaświadczenia poprzedzone być musi postępowaniem wyjaśniającym, które ma uproszczony charakter i dotyczy oceny interesu prawnego wnioskodawcy oraz ustalenia stanu faktycznego i prawnego wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem. Nie jest jednak dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wydawanie zaświadczeń co do zasady jest oparte na danych posiadanych przez organ. Natomiast dopuszczalność przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. - tylko w koniecznym zakresie, oznacza, że może ono odnosić się do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Postępowanie wyjaśniające spełnia jedynie pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem powinno być ustalenie, jakiego rodzaju ewidencje, rejestry i inne zbiory danych mogą zawierać żądane przez wnioskodawcę okoliczności i ustalenie ich dysponentów. Postępowanie to ma na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub stanu prawnego (zob. wyroki NSA: z dnia: 8 września 2009 r., sygn. akt I OSK 104/09, 26 lutego 2013 r., sygn. I OSK 1778/11, LEX nr 1311429; 28 sierpnia 2013 r., sygn. I OSK 605/12, LEX nr 1369011). Co istotne również, zaświadczenie sprowadza się jedynie do prostego przeniesienia danych znajdujących się w posiadaniu organu uprawnionego do wydania zaświadczenia, zatem nie poprzedza go prowadzenie postępowania administracyjnego, w toku którego organ ustala określony stan faktyczny oraz dokonuje odpowiedniej do tych ustaleń subsumpcji przepisów prawa materialnego. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 377/09). Wniosek skarżącego ewidentnie nie dotyczył urzędowych faktów czy też stanu prawnego, odnosił się on do sfery ocennej. To zaś nie może być przedmiotem wydanego zaświadczenia. W celu wydania zaświadczenia żądanego przez skarżącego w żadnym razie nie wystarczające byłoby sięgniecie przez organ do prowadzonych przez niego rejestrów, ewidencji czy też danych. Musiałby on dokonać subiektywnej oceny postawy i zachowania skarżącego. Nie byłoby to zaś już oświadczenie wiedzy. Nie zmienia tego wskazywany przez skarżącego fakt, że zaświadczenie miałoby być wykorzystane w postępowaniu przed sądem powszechnym. Żaden przepis prawa nie wymaga wydania zaświadczenia, którego żądał skarżący. Takie zaświadczenie co najwyżej leży zatem w sferze jego interesu faktycznego, a nie prawnego. Co najistotniejsze jednak, z całą pewnością nie odnosi się do faktów lub danych będących w posiadaniu organu, a jedynie dotyczy sfery oceny i opinii na temat skarżącego. To zaś nie jest objęte przedmiotem zaświadczenia wydawanego w trybie administracyjnym. Wskazane okoliczności wykluczały zatem wydanie zaświadczenia w określonym we wniosku zakresie. W tej sytuacji prawidłowo zastosowano art. 219 k.p.a. i odmówiono skarżącemu wydania zaświadczenia. Dlatego też, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.