II SA/Ol 719/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2026 r. sprawy ze skargi P. S. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odebrania zaświadczenia do nabycia broni oddala skargę. Pismem z 30 czerwca 2025 r. Centralne Biuro Śledcze w Białymstoku poinformowało Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie (dalej też jako: "organ"), że w Prokuraturze Okręgowej w Bydgoszczy P.S. (dalej też jako: "skarżący"), zostały przedstawione zarzuty w ramach prowadzonego śledztwa. Do akt administracyjnych 9 lipca 2025 r. dołączona została kopia postanowienia o przedstawieniu skarżącemu szeregu zarzutów m.in. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. Wszystkie zarzuty zostały sformułowane na 107 stronach postanowienia. W dniu 23 lipca 2025 r. skarżący zawiadomił organ o sprzedaży 22 lipca 2025 r. dziewięciu sztuk broni palnej sportowej. Natomiast 30 września 2025 r. zwrócił się do organu o wydanie jednego zaświadczenia uprawniającego go do nabycia 9 sztuk broni palnej w celu sportowym. Czynnością z 3 października 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie wydał jedno zaświadczenie uprawniające do nabycia dziewięciu jednostek broni, jednakże z uwagi na toczące się przeciwko skarżącemu postępowanie karne na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji zostało ono zabezpieczone. Organ wskazał, że policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Na powyższą czynność skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł P.S. Skarżący zarzucił, że czynność polegająca na odmowie wydania wystawionej promesy na zakup broni palnej dokonana została wbrew wynikom indywidualnej oceny okoliczności sprawy i braku wykazania realnego zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego wynikającego z dalszego posiadania broni przez niego. W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonej czynności; - zobowiązanie organu do wydania skarżącemu promesy na zakup broni palnej w zakresie, w jakim została ona wystawiona; - zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ policji błędnie przyjął, że art.19 ust. 1a u.b.a. stanowi podstawę do automatycznej odmowy wydania promesy wyłącznie na podstawie faktu przedstawienia zarzutów. Przepis ten ma charakter fakultatywny, zaś organ ma obowiązek indywidualnego zbadania, czy dalsze posiadanie broni przez osobę, której postawiono zarzuty, stwarza niebezpieczeństwo dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art.19 ust. 1a u.b.a. wymaga uwzględnienia okoliczności sprawy i realnej obawy zagrożenia, przepis ten musi być stosowany proporcjonalnie z poszanowaniem prawa własności oraz zasad prawidłowej legislacji. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w sprawie zaistniały podstawy do przyjęcia wobec skarżącego istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w sposób sprzeczny z prawem z uwagi na charakter postawionych jemu zarzutów w postępowaniu karnym. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w przypadku przedstawienia zarzutów dotyczących popełnienia przestępstwa, organ każdorazowo daje prymat ochronie tej wartości, którą jest porządek prawny. Skarżącemu przedstawiono zarzuty na łącznie 107 stronicowym postanowieniu, opis czynów w pełni uzasadnia podjętą przez organ czynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2026 r. poz. 935 ) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg m.in. na inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponieważ odebranie broni, amunicji oraz dokumentu potwierdzającego legalność posiadania broni, na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji ( Dz. U. z 2024 r., poz. 485, dalej również jako: u.b.a. ) dotyczy uprawnień wynikających bezpośrednio z przepisów prawa, a przepisy ustawy o broni i amunicji nie zastrzegają obowiązku wydania rozstrzygnięcia w procesowej formie decyzji lub zaskarżalnego postanowienia, to przedmiotowe zabezpieczenie stanowi czynność materialno-techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W takim przypadku, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżania przed organem, czynność można zaskarżyć do sądu administracyjnego. Na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Na kanwie tego przepisu bezspornie przyjmuje się, że fakt prawomocnego skazania jest wystarczającą podstawą faktyczną odmowy wydania pozwolenia na broń oraz cofnięcia pozwolenia na broń (art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji). W judykaturze przyjmuje się, że w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ustawodawca wprowadził niewzruszalne domniemanie prawne, w którym przesłanką domniemania jest skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za określone przestępstwo, a wnioskiem domniemania uznanie, że osoba skazana stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Zaakcentował to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2530/18 ( wszystkie powołane orzeczenia opublikowane są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl,). Jednocześnie NSA w wyroku tym podkreślił, że art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji nie dotyczy osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za określone przestępstwa, lecz osób, wobec których toczy się postępowanie karne o te przestępstwa. Stosownie do art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Przepis ten do uznania organów Policji pozostawia kwestię odebrania broni, czynność ta nie ma zatem charakteru związanego, a z drugiej strony nie może cechować się dowolnością. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób uwzględniający słuszny interes obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57, wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). NSA słusznie w cytowanym wyroku skonstatował, że sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. NSA uzasadnił, że odebranie broni, amunicji i stosownych dokumentów może nastąpić pod warunkiem występowania zagrożenia bezpieczeństwa publicznego. Wniosek taki NSA zasadnie wywiódł z wykładni systemowej, tj. na podstawie treści art. 19 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, w którym ustawodawca zastrzegł, że w przypadku ujawnienia podstaw do cofnięcia pozwolenia na broń, a więc ustalenia prawomocnego skazania uzasadniającego wydanie decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń, można odebrać broń, gdy "zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu". Zgodzić należy się z NSA, że skoro osobie posiadającej pozwolenie na broń, która została skazana prawomocnym orzeczeniem za określone przestępstwo, można odebrać broń, amunicję i dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni, pod warunkiem, że zwłoka zagraża bezpieczeństwu publicznemu, to tym bardziej taki warunek powinien występować, gdy wobec osoby posiadającej pozwolenie na broń postępowanie karne dotyczące takiego przestępstwa dopiero się toczy. Podkreślić można dodatkowo, że zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Sytuacji prawnej osoby podejrzanej (oskarżonej) o popełnienie przestępstwa nie powinno się więc utożsamiać ze skazaniem, co należy uwzględniać, przy wyważeniu obawy użycia niezgodnego z prawem, legalnie posiadanej broni. Wskazana wykładnia art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, jak wyjaśnił NSA, jest zbieżna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12 (powoływanym również w skardze). W uzasadnieniu tego wyroku TK stwierdził bowiem, że użycie przez ustawodawcę słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Przytoczone stanowiska skład orzekający w całości podziela. Zauważyć można, że na prawidłowość przedstawionej interpretacji przepisu art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach z 16 listopada 2021 r., w sprawie II GSK 2108/21 oraz z 14 maja 2025 r., w sprawie II GSK 2105/24. Mając na uwadze przedstawioną wykładnię art. 19 ust. 1a u.b.a. sąd podkreśla, że w sprawie bezsporne jest, że przyczyną zabezpieczenia skarżącemu zaświadczenia do nabycia broni w trybie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji był fakt przedstawienia jemu w Prokuraturze Okręgowej w Bydgoszczy zarzutów w ramach prowadzonego śledztwa. Do akt administracyjnych dołączona została kopia postanowienia o przedstawieniu skarżącemu szeregu zarzutów m.in. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. Wszystkie zarzuty zostały sformułowane na 107 stronach postanowienia. Na rozprawie w sądzie, 10 marca 2026 r., skarżący potwierdził, że zarzuty te nie zostały zmienione. Bardzo poważna i istotna waga czynów zarzucanych skarżącemu wynika już z samej ich kwalifikacji prawnej dokonanej przez prokuratora. Dlatego też wzgląd na bezpieczeństwo publiczne musi mieć pierwszeństwo nad interesem skarżącego polegającym na posiadaniu przez niego zaświadczenia uprawniającego go do nabycia broni. Zabezpieczenie zaświadczenia, w ocenie sądu, było wyrazem powziętej przez organ Policji obawy o bezpieczeństwo i porządek publiczny ze względu na ciężar gatunkowy, społeczną szkodliwość i okoliczności popełniania zarzucanych skarżącemu przestępstw. Miało to zatem na celu wyeliminowanie ewentualnego zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Skoro przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne, w którym przedstawiono jemu zarzuty popełnienia wręcz ogromnej liczby przestępstw to daje to wystarczającą podstawę do potwierdzenia słuszności założenia, że stwarza on zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Postawienie zarzutów popełnienia tak poważnych przestępstw osobie posiadającej broń palną uzasadnia obawę użycia jej niezgodnie z obowiązującymi przepisami, zatem zastosowanie wobec skarżącego prewencyjnego zabezpieczenia zaświadczenia do nabycia broni znajduje oparcie w regulacji zawartej w art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji. Ponadto, uznać należy, że wzgląd na bezpieczeństwo publiczne ma w tym przypadku pierwszeństwo nad interesem skarżącego polegającym na uzyskaniu przez niego zaświadczenia potwierdzającego legalność posiadania (nabycia) broni. W ocenie sądu żadnych wątpliwości nie budzi to, że organ Policji uprawniony był do zabezpieczenia wydanego zaświadczenia uprawniającego do nabycia broni w trybie art. 19 ust. 1a u.b.a. ponieważ w myśl tego przepisu odebrać osobie podejrzanej w postępowaniu karnym można nie tylko broń i amunicję, ale również dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni. Bez zabezpieczonego dokumentu skarżący nie będzie mógł w sposób legalny nabyć broni. O słuszności tego stanowiska przekonuje postępowanie skarżącego, który już po przedstawieniu mu zarzutów i zawiadomieniu o tym fakcie K.W.P. w Olsztynie zawiadomił 23 lipca 2025 r. organ o fakcie sprzedaży 9 sztuk broni palnej. Po upływie dwóch miesięcy (30 września 2025 r.) skarżący ponownie zwrócił się do K.W.P. w Olsztynie, ale tym razem o wydanie zaświadczenia uprawniającego go nabycia 9 sztuk broni. Tak więc zabezpieczenie wydanego zaświadczenia było nie tylko zgodne z przepisem prawa, ale pozwoliło również na zniweczenie działań skarżącego, co których uczciwości można mieć uzasadnione wątpliwości. Żadnego znaczenia w sprawie nie miała pozytywna opinia o skarżącym z miejscowego komisariatu, choćby z tego powodu, że to nie funkcjonariusze policji z miejsca zamieszkania skarżącego przedstawili jemu zarzuty, a Prokurator Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy. Posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest w polskim porządku prawnym ściśle reglamentowane i podlega restrykcyjnej ocenie. Należy je traktować jako rodzaj przywileju, a nie jako prawo podmiotowe. Od osoby posiadającej takie pozwolenie, wymaga się zatem kwalifikowanych cech charakteru oraz zachowania niebudzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego. Posiadacz broni powinien być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Osoba, która wchodzi w konflikt z prawem takiej rękojmi nie zapewnia, co więcej - jest ona niewiarygodna co do posiadania, używania broni, zgodnie z celami porządku i bezpieczeństwa publicznego, wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Raz jeszcze podkreślić należy, że zastosowanie wobec skarżącego prewencyjnego zabezpieczenia zaświadczenia do nabycia broni znajduje oparcie w regulacji zawartej w art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, gdyż pozwoli na wyeliminowanie ewentualnego zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Dlatego też , sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.