II SA/Ol 720/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D.L. i J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie opłaty planistycznej postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 13 listopada 2009 r. w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2009 r. (k. 63 akt) referendarz sądowy negatywnie rozpatrzył wnioski D. i J. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wobec nieudzielania przez nich wymaganych informacji. Niejasne pozostało mianowicie, dlaczego osoby określone w pierwotnie złożonych oświadczeniach jako pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym nie zostały ujęte w rubryce 6 formularza wniosku; czy osoby te mieszkają w domu stanowiącym ich własność, a jeśli tak, to w jakim zakresie partycypują w ponoszeniu kosztów jego utrzymania; jaka jest miesięczna wysokość dochodów ich dzieci; jakiej umowy dotyczy zlecenie stałe na kwotę 220 zł; z jakiego tytułu w dniu 9 września 2009 r. dokonana została na konto skarżących wpłata 322,39 zł; w jakim celu zaciągnięte zostały kredyty, których raty we wrześniu 2009 r. wyniosły łącznie 369,68 zł. W sprzeciwie od tego postanowienia (k. 72 akt) skarżący stwierdzili, iż: "syn z małżonką posiada własne mieszkanie w osobnym budynku, natomiast adres jest X. Córka z zięciem posiadają swój dom i w nim mieszkają z trójką dzieci adres również jest X. Każde z naszych dzieci B. i A. mają swoje rodziny i budżety i nie partycypują w naszym budżecie. Natomiast zlecenie stałe na kwotę 220 zł wynika z pożyczki hipotecznej zaciągniętej na kupno domu wraz z budynkami toważyszącymi oraz ok. 3 h. ziemi uprawnej. Aby wyjaśnić drugi kredyt na kwocie 10000 tys. złotych został zaciągnięty dla syna B. ponieważ zalegał w innym banku, to trzeba było pomódz, natomiast teraz syn co miesiąc przesyła na obsługę tego kredytu na nasze konto w banku, który to automatycznie przelewa gotówkę pod wskazany bank." Po prawomocnym odrzuceniu sprzeciwu, w odpowiedzi na wezwanie do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego skarżący ponownie zwrócili się o przyznanie im prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku z 12 maja 2010 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego J.L. ograniczył się do wyrażenia dezaprobaty wobec rzeczonego zarządzenia. Z oświadczenia zawartego w kolejnych rubrykach formularza wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z żoną; jego renta w miesięcznej wysokości 760 zł brutto jest ich jedynym dochodem, a "dom poniemiecki 130 m2" stanowi jedyny wartościowy majątek. Skarżący został zobowiązany do przedłożenia: (1) oświadczenia wyjaśniającego, z jakiej przyczyny we wniosku zadeklarowany został dom bez "budynków towarzyszących oraz ok. 3 h. ziemi uprawnej"; czy w skład tejże nieruchomości wchodzą mieszkanie syna i dom córki i czy stanowią one ich własność; jak kształtuje się sytuacja finansowa jego dzieci; czy, a jeśli tak, to jakie pożytki przynoszą "3 h. ziemi uprawnej", (2) umowy "pożyczki hipotecznej zaciągniętej na kupno domu wraz z budynkami towarzyszącymi oraz ok. 3 h. ziemi uprawnej" z harmonogramem jej spłaty, (3) aktu notarialnego kupna tejże nieruchomości, (4) umowy "kredyt(u) w kwocie 10000 tys. złotych (który) został zaciągnięty dla syna" z harmonogramem jego spłaty, (5) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz (6) dowodów opłacenia należności mieszkaniowych za kwiecień 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył: "Deklaracja do punktu 1 została złożona dlatego, że grunty zostały przekształcone z rolnych na działki budowlane i kilka została zbyta by uzyskać środki na remont nabytych budynków mieszkalnych i gospodarczych. Dzieci mają swoje rodziny i swoje dochody na utrzymanie" (k. 145). Do pisma dołączone zostały, w formie kopii: dwie umowy kredytu mieszkaniowego, z 29 października 2002 r. i 21 lutego 2007 r. (k. 146-162), umowa pożyczki gotówkowej z 16 października 2008 r. (k. 163-167), dwie umowy sprzedaży nieruchomości, z 27 maja 2002 r. i 26 lutego 2007 r. (168-172), zestawienie transakcji dokonanych za pośrednictwem rachunku bankowego D.L. w okresie od 1 lutego do 16 maja 2010 r. (k.173-175), dowody wpłat należności z tytułu zużycia energii elektrycznej (k. 180), "Zob.pien.M." (k. 181), "Czynsze" (k. 182) i "Podat.nieruch.W" (k. 183) oraz oświadczenia stron umowy kredytowej (k. 184-185). Wobec powyższego stwierdza się, co następuje: W konsekwencji odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2009 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, ma ono skutki prawomocnego orzeczenia sądu [art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie: "p.p.s.a.")]. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże m.in. strony i sąd, który je wydał. Możliwość jego zmiany bądź uchylenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Wynik aktualnie przeprowadzonego postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy prowadzi natomiast do takiego samego wniosku, jak ten, który stał się przyczyną pierwotnego rozstrzygnięcia. Otóż skarżący nie zadośćuczynił obowiązkowi dostarczenia wszystkich żądanych danych potrzebnych do oceny jego sytuacji. Tożsama w skutkach jest niespójność przedstawianych przez niego informacji. W spóźnionym sprzeciwie skarżący stwierdził, iż kupił dom wraz z budynkami towarzyszącymi oraz ok. 5 ha ziemi uprawnej (k. 72 verte). Wcześniej, we wniosku z 11 sierpnia 2009 r., podał, iż posiada dom (125 m2), budynek gospodarczy oraz ok. 1 ha gruntów rolnych (k. 20). Z dokumentów tych wynika, iż miejscem zamieszkania skarżącego jest nieruchomość położona w X, oznaczona numerem X, oraz to, że pod adresem tym znajduje się także dom jego córki i osobny budynek, w którym mieści się mieszkanie jego syna. Zapytany o przyczynę zadeklarowania w obecnie rozpatrywanym wniosku samego domu, nie tylko bez przynależnych budynków ale i jakiegokolwiek gruntu oraz o to, czy w skład nieruchomości wchodzą mieszkanie syna i dom córki i czy stanowią one ich własność - stwierdził jedynie, iż "grunty zostały przekształcone z rolnych na działki budowlane i kilka została zbyta by uzyskać środki na remont nabytych budynków mieszkalnych i gospodarczych". Ze stwierdzenia tego wynika więc tylko tyle, że owe budynki oraz niektóre działki budowlane nie zostały sprzedane. Być może mogłoby to znajdować wytłumaczenie w informacjach o stanie majątkowym dzieci skarżącego. Również jednak i w tym zakresie wezwanie nie odniosło należytego skutku, co w obliczu obowiązku wzajemnego wspierania się rodziców i dzieci (art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) - szczególnie w kontekście okoliczności wyłaniających się na gruncie rozpoznawanej sprawy - już samo przez się niweczyłoby możliwość ustalenia wszystkich czynników kształtujących faktyczne możliwości płatnicze skarżącego. Objaśnienie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 listopada 2009 r., jak istotne znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go stosownymi informacjami, usprawiedliwia zaniechanie kolejnego wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 255 p.p.s.a. i poprzestanie na stwierdzeniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy, nie wykazał on, że została w niej spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym (czyli we wnioskowanym przez niego zakresie), czy też nawet w zakresie częściowym. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarówno przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść odpowiednio jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe oznacza, iż przedstawiane przez nią informacje muszą pozwalać na przyjęcie takiego ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości. Ciężaru wykazania, że zaistniała przesłanka do przyznania prawa pomocy, poprzez wielokrotne wyjaśnianie wątpliwości powstałych na tle składanych przez stronę oświadczeń, nie można przerzucać na Sąd. Reasumując, nie stwierdzono podstaw do uznania, by nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia. Umiejscawiając rozstrzygnięcie kwestii zmiany postanowienia w sprawie prawa pomocy w kategorii postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, które na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. mogą być wydawane na posiedzeniu niejawnym przez referendarza sądowego, stosownie do unormowania wynikającego z owego przepisu oraz art. 165 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.