II SA/Ol 728/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 22 listopada 2008 r. J.T. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi, która została oddalona wyrokiem z 28 października 2008 r. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, iż od ponad czterech miesięcy nie osiągnął znacznego dochodu. W firmie, którą prowadzi ostatni znaczący dochód - 8895 zł brutto - osiągnął ponad cztery miesiące temu. Od połowy roku na rynku surowców "[...]" notuje się stały spadek zapotrzebowania, a tym samym i cen. Na chwilę obecną ceny surowców spadły o 2/3 ceny z czerwca/lipca bieżącego roku, a w dodatku w obecnym kryzysie światowym i recesji odczuwa się dotkliwą trudność w ich sprzedaży. Sytuacja taka doprowadziła do tego, że ma zaległości płatnicze w stosunku do ZUS za 2,5 miesiąca na sumę 1729,63 zł + odsetki oraz 250 zł płatności alimentacyjnej za jeden miesiąc. W miarę swoich możliwości i napływu gotówki stara się regulować zaległe płatności. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; jest współwłaścicielem domu o powierzchni 120 m2; posiada kilkadziesiąt ton zapasu towarów i surowców, "na które jest obecnie bardzo niska cena i nie ma ich gdzie sprzedać"; w ciągu ostatnich 10 miesięcy uzyskał z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej 2241 zł dochodu. W rubryce 11 formularza skarżący nadmienił, iż w związku z opisaną, bardzo trudną sytuacją finansową nie jest w stanie "bez uszczerbku dla minimalnego funkcjonowania oraz płatności alimentacyjnych" uiścić nawet tak niewielkiej kwoty, jaką jest 100 zł. Pismem, które zostało doręczone J.T. w dniu 1 grudnia 2008 r., został on wezwany do uzupełnienia rubryki 7.2.2. formularza oraz przedłożenia: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia wyszczególniającego miesięczne wydatki i zaświadczenia z ZUS o wysokości zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Przed upływem wyznaczonego terminu skarżący złożył pismo, w którym podał, iż "składa(-) dokumenty uzupełnione i uzupełniające zgodnie z pismem z/d 28.11.2008 r. 1. Uzupełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. 2. Zaświadczenie z Z.U.S. 3. Wydruk bankowy." W załączeniu znalazły się: oryginał wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełniony wpisem w rubryce 7.2.2. ("nie posiadam"); zaświadczenie ZUS z 5 grudnia 2008 r. o zadłużeniu J.T. na łączną kwotę 1809,84 zł; historia jego rachunku bankowego za okres od 29 sierpnia do 14 listopada 2008 r. W tym stanie rzeczy zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika - stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej w skrócie p.p.s.a.]. Jeśli natomiast wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zakreślonym przez sąd należy ocenić jako niewykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie (por.: m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 września 2008 r., sygn. akt II OZ 891/08, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Skoro zatem J.T., pouczony o tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, zaniechał przedłożenia wymaganego od niego oświadczenia wyszczególniającego miesięczne wydatki, należało, stwierdzając niemożność dokonania właściwej oceny jego sytuacji, orzec jak w sentencji. Formalnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.