II SA/Ol 73/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Kierownika Urzędu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III zasądza od Kierownika Urzędu na rzecz skarżącego S. H. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 29 października 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S.H. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ podał, że we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich wnioskodawca wskazał jako okoliczność uprawniającą do przyznania przedmiotowych uprawnień wysiedlenie z rodzinnego gospodarstwa na Ż. w 1940 r. Zgodnie jednak z art. 1 - 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami zbrodni wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.), okoliczność wysiedlenia w ramach akcji "Wisła" nie jest represją ani działalnością kombatancką w związku z czym odmowa przyznania stronie wnioskowanych uprawnień jest uzasadniona. W złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy S.H. podniósł, że nie został wywieziony w 1940 r. z Ż., gdyż urodził się w 1944 r. w U. Podał ponadto, że Sąd Okręgowy w O. ustalił, że był bezprawnie deportowany w 1947 r. z L. do G., zaś Biuro Analiz Sekcji Ekspertyz Edukacji Publicznej fakt deportacji w ramach akcji "Wisła" oraz tę akcję uznało za represję. Wnioskodawca wskazał ponadto, że w archiwach IPN i Archiwum w O. odnalezione zostały listy wywozowe, których kopie znajdują się w aktach sprawy. Zwrócił też uwagę na odmienne oznaczenie decyzji i koperty, w której ją nadano. Decyzją z dnia 2 grudnia 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 29 października 2010 r. Podniósł w uzasadnieniu, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji. Stwierdził ponadto, że decyzja musi mieć oparcie w treści przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Ten akt prawny enumeratywnie wylicza tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność z nią równoważną, uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich a wskazane przez stronę wysiedlenie w ramach akcji "Wisła", nie zostało przewidziane w tej ustawie jako okoliczność legitymująca do przyznania uprawnień kombatanckich. Organ podkreślił też, że nie może zaś samodzielnie ustalać tytułów do przyznania uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach. W złożonej skardze S.H. podał, że dnia 12 lutego 1947 r. w punkcie przyjęć repatriantów otrzymał z rodzicami przepustkę, w której podano miejsce, z którego przybyli i do którego mieli się udać. Dnia 17 lutego 1947 r. dotarli do L., ponieważ jednak dom rodzinny matki zajęły obce osoby, rodzina musiała zamieszkać u znajomych. Skarżący podkreślił, że rodzice nie otrzymali pomocy ze strony urzędników państwowych. Następnie, w kwietniu 1947 r. jego rodzina została bezprawnie przesiedlona w ramach akcji "Wisła", gdyż zostali uznani za zagrożenie dla ustroju PRL. Podkreślił, że nie ma znaczenia, w ramach jakiej akcji jego rodzinę wywieziono, skoro niewątpliwie były to działania bezprawne. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że w swojej decyzji szczegółowo wyjaśnił, jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach oparł się i dlaczego nie dał wiary oświadczeniom strony. Kierownik zaznaczył, że podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a jego oceny dokonał z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy, w szczególności wiadomości historycznych oraz doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono także jej podstawy prawne wraz z przytoczeniem przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z uwagi na argumentację w niej zawartą. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wynikająca z art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.) dalej zwanej K.p.a., zasada przekonywania. Ma ona na celu wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi organ administracji kierował się przy załatwieniu sprawy. Organ administracji powinien zatem wytłumaczyć stronie, dlaczego do konkretnych ustaleń faktycznych dany przepis zastosował lub go nie zastosował. Rozwinięcie tej zasady znajduje się w art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z powyższych przepisów wypływa nakaz odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy działań organu. Dysponując zebranymi w sprawie dowodami organ powinien więc przeprowadzić ich szczegółową analizę, wskazując jednoznacznie, dlaczego określony fakt został przez niego przyjęty i jaki konkretnie środek dowodowy stanowił podstawę uzasadniającą takie stanowisko. Proces dojścia organu do wniosków końcowych decyzji, zawartych w jej rozstrzygnięciu, powinien odzwierciedlać okoliczności sprawy, wynikające z poczynionych na podstawie zgromadzonych dowodów ustaleń. Proces ten musi być klarowny i kompletny, tj. musi odpowiadać regule, że dany fakt znajduje potwierdzenie w zgromadzonych i należycie omówionych dowodach. Z decyzji administracyjnej, zwłaszcza negatywnie załatwiającej wniosek strony, musi jasno wynikać, dlaczego i na jakiej podstawie faktycznej i prawnej organ zajął określone stanowisko (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 461/07). Motywy decyzji powinny być więc tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W piśmiennictwie podkreśla się ponadto, że uzasadnienie decyzji spełnia nie tylko prawny obowiązek wykazania, na jakiej podstawie decyzja została podjęta i przedstawienia procesu podjęcia decyzji przez orzekający w sprawie organ, ale również daje podstawę kontroli poprawności decyzji (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 648). Treść uzasadnienia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie pozwala na stwierdzenie, że organ ten przeprowadził jakąkolwiek analizę zgromadzonych w sprawie dowodów i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 29 października 2010 r., odmawiając przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich, uzasadnił zajęte w sprawie stanowisko tym, że wysiedlenie w 1940 r. z rodzinnego gospodarstwa na Ż. nie jest okolicznością uprawniającą skarżącego do przyznania wnioskowanych uprawnień. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że skarżący ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich, urodził się 6 maja 1944 r. w osiedlu K. w U. W 1946 r. jego rodzice zdecydowali się wrócić do L., gdzie dotarli 17 lutego 1947 r. Następnie, w ramach akcji "Wisła", w marcu 1947 r. rodzina została bezprawnie deportowana z L. do G. Powyższe fakty potwierdzone zostały złożonymi przez skarżącego do akt sprawy dokumentami. Żadna ze wskazanych okoliczności faktycznych nie została jednak uwzględniona przez organ pierwszej instancji, który w uzasadnieniu decyzji odnosi się do innej osoby (data urodzenia), zamieszkałej na innym terenie niż skarżący. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego, podając, że nie był wywieziony z Ż. w 1940 r., skoro urodził się w 1944 r., jednakże, w zaskarżonej decyzji z dnia 2 grudnia 2010 r. brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów zawartych we wniosku. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności faktycznych i prawnych, a wysiedlenie w ramach akcji "Wisła" nie jest okolicznością uprawniającą do przyznania uprawnień kombatanckich. W decyzji tej również nie przedstawiono prawidłowo stanu faktycznego sprawy, a ponadto, wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, nie wyjaśniono podstawy prawnej w odniesieniu do stanu faktycznego. W tej sytuacji należy uznać, że organ administracji nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku takiego uzasadnienia decyzji, które odpowiadałoby normie prawnej wynikającej z art. 107 § 3 K.p.a. i stanowiłoby realizację zasady przekonywania strony o prawidłowości podjętego w danym stanie faktycznym rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 powołanej ustawy. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.