II SA/Ol 736/09

WyrokWSA w Olsztynie2009-09-25

Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Beata Jezielska, Katarzyna Matczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza o ustaleniu warunków zabudowy z powodu rażącego naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w sytuacji gdy kwestia dostępu do drogi publicznej jest przedmiotem toczącego się postępowania cywilnego?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło stwierdzić nieważności decyzji o warunkach zabudowy z powodu rażącego naruszenia prawa, gdyż kwestia dostępu do drogi publicznej, stanowiąca podstawę do stwierdzenia nieważności, była sporna i wymagała rozstrzygnięcia przez sąd cywilny. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu cywilnego mogło definitywnie ustalić istnienie lub brak dostępu do drogi publicznej w dacie wydania decyzji o warunkach zabudowy, co pozwoliłoby na ocenę, czy doszło do rażącego naruszenia prawa.
Stan faktyczny
Skarżący S. W. uzyskał decyzję Burmistrza o warunkach zabudowy dla budowy budynku rekreacyjnego. M. i A. A. wnieśli o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając brak dostępu do drogi publicznej przez działkę nr "[...]", której są właścicielami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, jednak po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchyliło własną decyzję i stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza, uznając, że brak dostępu do drogi publicznej stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący S. W. zaskarżył decyzję Kolegium, zarzucając błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 KPA i niezastosowanie przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zasądził zwrot kosztów postępowania i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2009 roku sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz O. po rozpatrzeniu wniosku S. W. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji budowlanej polegającej na budowie budynku rekreacyjnego, zlokalizowanego na działce oznaczonej nr "[...]", obręb geod. K., gmina O. na rzecz wnioskodawcy. Pismem z dnia "[...]" M. i A. A. wnieśli o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji. Podali, iż w decyzji tej ustalono, iż dojazd na działkę nr "[...]" z drogi będzie następował z działki nr "[...]", której właścicielami są wnioskodawcy. W związku z tym przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem działka nr "[...]" nie posiada, ani też nie posiadała w dacie wydania decyzji o warunkach zabudowy dostępu do drogi publicznej. Podkreślono, iż zgodnie z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia wymienionych w tym przepisie warunków, zaś jednym z nich jest dostęp do drogi publicznej. Zaznaczono także, iż właściciel działki nr "[...]" wskazał, że media zostaną doprowadzone poprzez działkę nr "[...]", przy czym wnioskodawcy nigdy nie wyrażali zgody na doprowadzenie w ich nieruchomości mediów do działki nr "[...]", jak również nie ma ustanowionej odpowiedniej służebności, na podstawie której media te miałyby być doprowadzone. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza O. z dnia "[...]" w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji budowlanej polegającej na budowie budynku rekreacyjnego, zlokalizowanego na działce oznaczonej nr "[...]", obręb geod. K., gmina O. na rzecz S. W. W uzasadnieniu podkreślono, iż wnioskodawcy nie skorzystali z możliwości wniesienia odwołania zgodnie z zasadą dwuinstancyjności i tym samym doprowadzenia do ponownego rozpatrzenia niniejszej sprawy co do istoty. Wskazano, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym i dotyczy jedynie wad kwalifikowanych decyzji w zakresie określonym w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie Kolegium uznało, iż decyzja będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z załączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów jednoznacznie wynika bowiem, że działka nr "[...]" stanowi drogę na gruntach rolnych o szerokości 3m. Podano, iż działka nr "[...]" (poprzednio "[...]") przylega bezpośrednio do działek nr "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", a ze względu na kształt (na mapie podwójna linia), wielkość (szerokość 3m, pow. 0,7ha) "już na pierwszy rzut oka widać", że została wydzielona jako droga dojazdowa do drogi publicznej (gminnej – dz. nr "[...]"), bez wydzielenia której nie doszłoby do podziału na działki przedmiotowego terenu. Jednocześnie wskazano, iż kwestia wpisanych w aktach notarialnych służebności przejazdu i przechodzenia przez działki stanowi sprawę cywilną i wykracza poza zakres sprawy administracyjnej. Podkreślono, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy pojęcie dostępu do drogi publicznej należy rozumieć możliwie jak najszerzej. Jednocześnie ustawodawca nie stawia przy tym wymagań co do rodzaju tego dostępu, czy to ma być droga, ścieżka, itp. Nie jest więc trafny zarzut skarżących, iż na dzień wydania decyzji ostatecznej warunek, o którym stanowi art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie został spełniony. Nie może być także podstawą stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji naruszenie warunków art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z tego względu, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie rozpatruje sprawy co do istoty jak w postępowaniu zwykłym. Z zaskarżonej decyzji nie wynika wprost, przez jakie nieruchomości gruntowe prowadzone będą urządzenia infrastruktury technicznej. Poza tym uzgodnienia w zakresie sieci uzbrojenia terenu dotyczą projektu budowlanego, a tego rodzaju dokument wymagany jest w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Pismem z dnia "[...]" M. i A. A. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]" wydanej przez Burmistrza O., zarzucając tej decyzji naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podnieśli, iż decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji została oparta na błędnych ustaleniach faktycznych. W związku z tym skarżący przedstawili dokładnie sposób nabycia należących do nich nieruchomości oraz ustanowione w księgach wieczystych służebności, a także kwestie własności sąsiadujących z ich terenem działek. Podkreślono, iż działka nr "[...]" została nabyta w celu połączenia wszystkich należących do nich działek, tj. działki nr "[...]", nr "[...]" oraz nr "[...]" w jedną całość tworzącą siedlisko. Wnioski, które wyciągnęło Kolegium z analizy zgromadzonego materiału dowodowego nie są poparte żadnymi zasadnymi argumentami, co prowadzi do wniosku, iż decyzja organu odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest wadliwa. Wnioskodawcy podnieśli, iż S.W. nie posiada i nigdy nie posiadał żadnego tytułu prawnego, który wynikałby z przepisu prawa, czynności prawnej, orzeczenia sądowego lub administracyjnego, na mocy którego jako właściciel działki nr "[...]" posiadałby jakiekolwiek prawo do działki nr "[...]", a tym samym, iż działka ta zapewniałaby mu dostęp do drogi publicznej. Wskazali, iż w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych dostęp do drogi publicznej musi być zgodny z prawem. Tymczasem działka o nr "[...]" jedynie fizycznie łączy się z działką o nr "[...]", jednak rzeczywiste korzystanie z niej jest utrudnione wskutek ogrodzenia tej działki przez skarżących w 1998r. Okoliczności tej Kolegium nie uwzględniło przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. Jednakże nawet w sytuacji, gdyby istniała fizyczna możliwość przejścia i przejazdu przez działkę "[...]" nie oznacza to, iż działka nr "[...]" ma dostęp do drogi publicznej przez działkę nr "[...]" w sensie prawnym. W związku z powyższym, skarżący wskazali, iż działka nr "[...]" stanowiąca obecnie własność S. W. nigdy nie miała i nie ma dostępu do drogi publicznej. Zatem decyzja ustalająca warunki zabudowy dla tej działki została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem nie zostały spełnione wszystkie określone w tym przepisie wymogi. Ponadto nie został spełniony warunek wskazany w art. 61 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy dotyczący uzbrojenia terenu. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło własną decyzję z dnia "[...]" i stwierdziło nieważność decyzji z dnia "[...]" Burmistrza O. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku rekreacyjnego zlokalizowanego na działce nr "[...]", obręb K., gm. O. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ doszedł do przekonania, iż przedmiotowa decyzja Burmistrza O. z dnia "[...]" obarczona jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na naruszenie wymogu art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podniesiono, iż dostęp działki do drogi publicznej jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji o warunkach zabudowy. Przy czym dostęp do drogi publicznej należy rozumieć możliwie jak najszerzej, a zatem zarówno jako bezpośredni dostęp do tej drogi, jak i dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Warunek dostępu do drogi publicznej jest spełniony zawsze wtedy, kiedy na przedmiotową działkę można dostać się zgodnie z prawem z drogi publicznej. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazano, iż pojęcie dostępu do drogi publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy wykładać jako dostęp faktyczny i prawny, zapewniający kumulatywne spełnienie obu tych przesłanek. Wskazano także, iż w świetle przepisów ustawy o drogach publicznych działka nr "[...]" nie ma statusu drogi publicznej, jako że prawo jej własności nie przysługuje podmiotowi publicznoprawnemu. Jednocześnie nie ustanowiono na niej służebności gruntowej na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr "[...]". Powyższy stan prawny potwierdzają zapisy aktów notarialnych i odpis z księgi wieczystej, której stan prawny zgodnie z ustawą o księgach wieczystych i hipotece korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zatem stwierdzono, iż w dniu wydania decyzji przez Burmistrza O. działka nr "[...]" nie miała dostępu do drogi publicznej za pośrednictwem działki nr "[...]", a tym samym nie została spełniona przesłanka określona w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednocześnie wskazany sposób ustalenia dla działki nr "[...]" dostępu do drogi publicznej naruszał interes prawny M. i A. A. skoro nie wyrazili oni na to zgody. Wskazane wyżej okoliczności pozwalają w ocenie organu na stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja narusza art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i jest to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie organ nie podzielił poglądu wnioskodawców, iż doszło również do rażącego naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podniesiono bowiem, iż warunek odnośnie uzbrojenia terenu uznaje się za spełniony, jeżeli wykonanie uzbrojenia terenu zostanie zagwarantowane w drodze umowy zawartej między właściwą jednostką organizacyjną a inwestorem, a ustalenia zawarte w decyzji nie potwierdzają twierdzenia wnioskodawców o naruszeniu ich interesu prawnego w tym zakresie. Skargę na powyższą decyzję wniósł S. W., zarzucając naruszenie art. 61 ust.1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż należąca do niego nieruchomość nr "[...]", położona w miejscowości K., gm. O. w dniu wydania decyzji Burmistrza O. nie posiadała wymaganego przepisami dostępu do drogi publicznej. Nadto skarżący zarzucił naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie, tj. nierozważenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż decyzja Burmistrza O. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy organ w niniejszej sprawie dokonał innej niż Burmistrz O. oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania. Skarżący podniósł, iż nigdy nie wywodził swojego uprawnienia do służebności drogi koniecznej poprzez nieruchomość o nr "[...]", położoną w obrębie K., gmina O., a stanowiącą współwłasność małżonków A., z tzw. przejazdu grzecznościowego, lecz wskazywał, iż posiada dostęp zagwarantowany zgodnie z przepisami prawa. Stanowisko skarżącego zostało przy tym w pełni podzielone przez Burmistrza O., a także przez Starostę O.o i Wojewodę w toku sprawy administracyjnej w przedmiocie pozwolenia na budowę. Podobne stanowisko zajęło również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w decyzji z dnia "[...]". Skarżący zaznaczył, iż decyzja Starosty O. z dnia "[...]" nie była przedmiotem odwołania państwa A., a zatem można uznać, iż podzielali oni stanowisko organu. Podkreślił jednocześnie, iż kwestia istnienia służebności stała się sporna dopiero od kwietnia 2007r., gdy pomiędzy stronami powstał konflikt. W ocenie skarżącego nie jest zrozumiałe stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, wykluczające przysługiwanie skarżącemu w dniu wydania przedmiotowej decyzji objętej postępowaniem o stwierdzenie nieważności, służebności przechodu i przejazdu po działce nr "[...]", zwłaszcza iż sposób wytyczenia tej nieruchomości oraz wypis z rejestru gruntów jednoznacznie wskazują, że jest to droga, której celem jest połączenie nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę z drogą publiczną. Mapa sytuacyjna wskazuje także w sposób jednoznaczny, którym działkom budowlanym droga ta miałaby służyć. Organ nie dokonał także wnikliwej analizy treści aktów notarialnych dotyczących nabycia przez skarżącego działki nr "[...]" oraz nabycia przez państwo A. działek nr "[...]" i "[...]" (dawniej "[...]"), jak też treści dokumentów dotyczących podziałów geodezyjnych nieruchomości, z której następnie wyodrębniono pas drogi, włączony do nieruchomości o nr "[...]". Zarzucił, iż Kolegium pominęło w ten sposób treść przepisu art. 290 § 2 Kodeksu cywilnego, który rozstrzyga wprost kwestię wykonywania prawa służebności w razie podziału nieruchomości obciążonej. W ocenie skarżącego okoliczności te świadczą, iż był on uprawniony do wskazania w treści wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji, że jego nieruchomość posiada prawnie zagwarantowany dostęp do drogi publicznej. Organ błędnie przyznał rolę priorytetową, w kwestii dowodzenia istnienia służebności drogi koniecznej, wpisowi do księgi wieczystej. Działanie zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść osoby wymienionej we wpisie, rozciąga się jednak tylko na prawa ujawnione w księdze wieczystej, nie dotyczy więc istnienia lub nieistnienia praw w księdze wieczystej nie ujawnionych. Ponadto ustanowienie prawa służebności, w tym drogi koniecznej nie wymaga tzw. konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, lecz jedynie umowy stron, z tym że wyłącznie oświadczenie właściciela ustanawiającego to prawo wymaga formy aktu notarialnego (art. 245 § 2 Kodeksu cywilnego). Żaden też przepis nie przyznaje wpisowi w księdze wieczystej charakteru wyłącznego środka dowodowego w zakresie wykazywania istnienia służebności. W niniejszej sprawie oczywiste jest, iż przysługujące skarżącemu ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności drogi koniecznej jest skuteczne wobec państwa A., chociaż nie zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości o nr "[...]". Stanowisko Kolegium w tej kwestii nie znajduje żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Z uwagi na fakt, iż skarżącemu przysługuje prawo do drogi publicznej, co do której dopiero po jej ustanowieniu powstał spór prawny, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaznaczył również, iż stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy nie jest bezsporny i budzi kontrowersje, do rozstrzygnięcia których kompetentny jest tylko sąd powszechny, zaś organ dokonał ponownej merytorycznej kontroli rozstrzygnięcia w oparciu o te same przesłanki faktyczne i prawne, wydając odmienną ocenę, a jako podstawę podał nadzwyczajny tryb kontroli w ramach postępowania nieważnościowego. Zdaniem skarżącego takie stanowisko organu jest błędne z uwagi na brak przesłanki oczywistego naruszenia przepisów prawa przez organ I instancji, to zaś dyskwalifikuje zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, wskazując iż skarżący uzasadniając postawione zarzuty w istocie zaprezentował własną, odmienną od organu ocenę materiału dowodowego pod kątem adekwatnych przepisów prawa materialnego. W ocenie organu nie budzi wątpliwości fakt, iż działka nr "[...]" w K. nie miała ustanowionej służebności drogi koniecznej poprzez działkę nr "[...]". Organ zgodził się, iż służebność jako ograniczone prawo rzeczowe winna być ustanowiona w trybie oświadczenia złożonego w formie aktu notarialnego, ale tego rodzaju sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. W tej sytuacji twierdzenie, iż takowe prawo przysługiwało skarżącemu stanowi obejście art. 246 Kodeksu postępowania cywilnego. Organ podkreślił, iż skarżący dochodził przed sądem powszechnym w oparciu o art. 145 kodeksu cywilnego ustanowienia służebności drogi koniecznej, a nie jak podnosi tylko odpowiedniejszego dostępu do niej. Organ zaznaczył również, iż brak wpisu służebności drogi koniecznej w księdze wieczystej w powiązaniu z innymi szczegółowo zidentyfikowanymi dowodami przeczy istnieniu owego ograniczonego prawa rzeczowego, którego nie można domniemywać. Pismem z dnia "[...]", które wpłynęło do tut. Sądu w dniu "[...]", uczestnicy postępowania – M. i A. A. wnieśli o oddalenie skargi S. W., podnosząc iż argumentacja skarżącego jest chybiona i nie zasługuje na uwzględnienie. Na rozprawie w dniu "[...]" uczestnik postępowania – A.A. podał, iż postępowanie przed sądem cywilnym w sprawie o ustanowienie drogi koniecznej nie zostało jeszcze zakończone, bowiem Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna. Przede wszystkim należy podnieść, iż stwierdzenie nieważności decyzji należy do jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Przepisy go dotyczące mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia decyzji organu administracji. Przy czym mając na względzie zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 Kodeku postępowania administracyjnego) należy uznać, iż jedynie ciężkie wady, jakimi obarczona jest decyzja ostateczna, ściśle określone w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego mogą skutkować stwierdzeniem jej nieważności - na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium w swojej decyzji z dnia "[...]". Do takich wad powodujących stwierdzenie nieważności decyzji należy rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym w orzecznictwie sądowadministracyjnym ugruntowany został pogląd, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2007r. Sygn. akt II OSKA 1032/06, LEX nr 368207 oraz orzeczenia przywołane przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia 7 kwietnia 2009r.). Zatem dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędne jest ustalenie, iż przepis prawa nie budzi wątpliwości, a rozstrzygnięcie organu jest z tym przepisem oczywiście sprzeczne. W niniejszej sprawie Kolegium stwierdziło nieważność decyzji ustalającej warunki zabudowy z powodu rażącego – w ocenie Kolegium – naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.), gdyż działka na której planowana jest inwestycja nie posiada dostępu do drogi publicznej. Przy czym organ w zaskarżonej decyzji w sposób kategoryczny i jednoznaczny stwierdził, iż okoliczność braku dostępu do drogi publicznej jest bezsporna, podczas gdy przy rozpoznawaniu sprawy po raz pierwszy, dokonując oceny tego samego materiału dowodowego zajął zupełnie odmienne stanowisko. W tej sytuacji wątpliwość budzi fakt, czy w niniejszej sprawie rzeczywiście ma miejsce oczywista sprzeczność podjętego rozstrzygnięcia z prawem. Należy bowiem wskazać, iż kwestia dostępu działki skarżącego do drogi publicznej budzi spore zastrzeżenia. Z jednej strony bowiem - jak słusznie wskazano w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia "[...]" - działka nr "[...]" przez którą ma następować dojazd do drogi publicznej z działki inwestora jest zapisana w ewidencji gruntów jako droga, z drugiej strony jednak stanowi ona własność M. i A.A., a w związku z tym droga ta może być udostępniona wyłącznie w formie służebności. Kwestia, czy taka służebność istnieje, skoro zapisy w aktach notarialnych w związku z podziałami geodezyjnymi działek nie odpowiadają aktualnemu ich oznaczeniu jest kwestią cywilnoprawną i może być rozstrzygnięta wyłącznie przez sąd cywilny. Z akt sprawy wynika, iż takie postępowanie przed sądem się toczy, gdyż w aktach sprawy znajduje się nieprawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia "[...]" (Sygn. akt "[...]") o ustanowieniu drogi koniecznej. Z informacji uczestnika postępowania A. A. złożonego na rozprawie przed tut. Sądem wynika, iż postanowienie to zostało uchylone przez sąd II instancji, a sprawa nie jest jeszcze zakończona. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu nie sposób jednoznacznie stwierdzić, czy zaistniały warunki do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Dopiero bowiem orzeczenie sądu cywilnego w sprawie o ustanowienie drogi koniecznej pozwoli na ustalenie, czy w dacie wydania decyzji istniała służebność przechodu i przejazdu dla działki inwestora. Przy czym nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, iż sam fakt że skarżący wystąpił o ustanowienie drogi koniecznej, a nie o ustalenie istnienia prawa świadczy o tym, iż nie kwestionował on faktu braku takiej drogi. Organ administracji nie może bowiem na podstawie trybu, w jakim inwestor wystąpił do sądu powszechnego, oceniać istnienia służebności drogowej. Zwłaszcza, iż każde powództwo (wniosek) o konkretne roszczenie zawiera w sobie powództwo o ustalenie. Organ administracji winien natomiast respektować orzeczenia sądów, jeżeli przedłożone przez strony dokumenty nie pozwalają na jednoznaczną ocenę stanu prawnego, a kwestie wymagające wyjaśnienia mają charakter cywilnoprawny. Należy przy tym podnieść, iż w niniejszej sprawie postępowanie prowadzone jest w trybie nieważnościowym, a w związku z tym tylko jednoznaczne ustalenie istnienia, bądź braku dostępu działki inwestora do drogi publicznej przez sąd cywilny (na dzień wydania decyzji o warunkach zabudowy) pozwoli na wyjaśnienie, czy przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło