II SA/Ol 742/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi J.R. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego lub adwokata. Podał, iż od 4 grudnia 2007 r. jest bezdomny a 1 stycznia 2008 r. komornik zajął jego emeryturę w celu wyegzekwowania kosztów eksmisji, więc "nie ma zasobów". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, jedyny jego wartościowy majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 38 m2, miesięczny dochód z emerytury wynosi zaś 984,99 zł brutto. Pismem z dnia 21 października 2008 r. skarżący został zobowiązany do przedłożenia: 1) dowodu ostatniej wypłaty emerytury, 2) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) dowodu nabycia mieszkania wskazanego w oświadczeniu majątkowym oraz 4) oświadczenia wyszczególniającego jego miesięczne wydatki i uzasadniającego stwierdzenie, iż jest "od dnia 04.12.2007 bezdomny", w sytuacji gdy z pisma komornika wynika, że należące do niego rzeczy zostały przeniesione do jego "własnego" lokalu. W odpowiedzi na pkt. 1 wezwania skarżący dostarczył kopie pocztowych przekazów emerytury za sierpień, wrzesień i październik 2008 r. oraz kopię zaświadczenia KRUS o tym, iż wysokość netto emerytury rolniczej pobranej w 2008 r. wyniosła: w styczniu i lutym - 642,56 zł, w marcu - 691,49 zł, w kwietniu - 765,03 zł, w maju - 984,99 zł, w czerwcu, lipcu i sierpniu - 691,49 zł, we wrześniu - 884,09 zł, w październiku - 984,99 zł. Odnosząc się do pkt. 2 wezwania, skarżący stwierdził, że "wyciągów posiadanych rachunków bankowych nie dokonywał żadnych od początku roku bo nie ma zasobów żadnych i z bankami nie ma nic do przedłożenia". Przyczynę niedostarczenia dowodu nabycia mieszkania (ad 3) wyjaśnił tym, iż wszystkie jego dokumenty zniszczył komornik, wyrzucając je na podwórze. W kwestii, o której mowa w pkt. 4 a wezwania, stwierdził, że "pomimo tego, że ma mieszkanie, to nie ma gdzie mieszkać, bo on to sprzedał i to jest płatne w ustalonych ratach i dopiero w 2009 roku będzie miał ratę. A usunąć nie może, bo - po pierwsze - kupujący jest zameldowany, a po drugie, to na tym straci, jak go usunie." Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika - stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.]. Jeśli natomiast wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z regulacji tej wynika jednoznacznie, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, tj. udowodnienia, przedstawienia w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Innymi słowy, winien on należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jej rzecz wyjątku od zasady samodzielnego poniesienia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Wezwanie wystosowane na tej podstawie w niniejszej sprawie miało na celu uzyskanie danych o środkach, jakimi dysponuje skarżący i ponoszonych przez niego wydatkach oraz - wobec jego twierdzenia o bezdomności - wszelkich informacji związanych z nieruchomością zadeklarowaną we wniosku, jak i tą, o której mowa w piśmie komornika sądowego (k. 54 akt administracyjnych). Stworzona przez to wezwanie dodatkowa możliwość wykazania przez skarżącego, że zasługuje on na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy nie została przez niego wykorzystana. Mimo, iż został pouczony o skutkach niezastosowania się do wezwania, przedłożył jedynie dowody pobierania świadczeń emerytalnych, które jednak nie potwierdzają zajęcia komorniczego. Udzielona odpowiedź nie zawiera wyszczególnienia jego wydatków, w pozostałym natomiast zakresie jest zupełnie niezrozumiała. Na jej podstawie nie sposób nawet jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący posiada rachunki bankowe, ani czy jest jeszcze właścicielem mieszkania. Trudno też dać wiarę, iż nie jest on w stanie przedstawić jakiegokolwiek dokumentu obrazującego obecny status własnościowy lokalu, choćby tego, w którym jest mowa o "ustalonych ratach". Brak wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia jego pozytywne rozpoznanie. Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego skarżącego uniemożliwia dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądza o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 830/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tej przyczyny - w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy - orzeczono jak w sentencji.