II SA/Ol 742/08

PostanowienieWSA w Olsztynie2010-08-10

Skład orzekający: Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został uzupełniony o wymagane dokumenty mimo wezwania sądu, podlega oddaleniu?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu, jeżeli strona mimo wezwania sądu nie przedłożyła wymaganych dokumentów potwierdzających jej sytuację materialną. Brak aktywności strony w wykazaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej uniemożliwia ocenę jej możliwości płatniczych i stwierdzenie spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i powinno być stosowane tylko wobec osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały spełnienie przesłanek do jego otrzymania.
Stan faktyczny
Skarżący J. R. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie wymeldowania. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a skarżący wniósł sprzeciw. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty dotyczące jego sytuacji materialnej, jednak wezwanie to zostało zwrócone do sądu z powodu niepodjęcia go przez adresata. Skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek J. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2010r. wniosku J. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]") Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w O. odmówił J. R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania, zakończonej wyrokiem z dnia "[...]". Na powyższe postanowienie J. R. skarżący wniósł sprzeciw, w którym wnosił o ustanowienie adwokata. Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów na okoliczność jego sytuacji materialnej tj. aktualnej decyzji o wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego lub dowodu ostatniej wypłaty emerytury, oświadczenia potwierdzającego własność lokalu mieszkalnego bądź aktu notarialnego potwierdzającego zbycie nieruchomości, oświadczenia popartego w miarę możliwości dowodami (faktury, dowody wpłat, wezwania do zapłaty, itp.) potwierdzającego aktualny stan majątkowy wnioskodawcy. Termin uzupełnienia wniosku został zakreślony na 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została zwrócona przez urząd pocztowy do sądu, po dwukrotnym awizowaniu przez doręczającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie wobec skutecznego wniesienia przez skarżącego sprzeciwu, postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 26 kwietnia utraciło moc, dlatego sąd zobowiązany był rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, który był kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie. Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Tymczasem, złożone przez skarżącego oświadczenie nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej oraz, czy zmieniła się ona w stosunku do poprzedniego stanu faktycznego. Dlatego też został on wezwany do nadesłania określonych dokumentów źródłowych ze stosownym pouczeniem, że niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Przesyłka zawierająca to wezwanie została jednak zwrócona do Sądu po dwukrotnym awizowaniu, na skutek nie podjęcia jej przez skarżącego. Zgodnie z dyspozycją art. 73 p.p.s.a., wezwanie do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, na skutek niemożności doręczenia adresatowi, złożono w placówce pocztowej na okres siedmiu dni, przy czym powtórne awizowanie miało miejsce w dniu 22 czerwca 2010r. Dopełnienie powyższej czynności pozwala na uznanie, że zastępcze doręczenie wezwania nastąpiło 28 czerwca 2010r. Zatem 7 dniowy termin na złożenie żądanych przez sąd informacji i dokumentów upłynął 5 lipca 2010r., żądane dokumenty nie zostały zaś przedłożone sądowi. Brak aktywności strony w wykazaniu jej rzeczywistej sytuacji materialnej i niepodjęcie przez wnioskodawcę współpracy z Sądem, uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego oraz stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia on przesłankę, uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Podkreślić jednocześnie należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Niezależnie od tego, należy zwrócić uwagę, że obecnie rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewódzki Sad Administracyjny w O., po rozpoznaniu wniosku J. R. o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata, zwolnił skarżącego od wpisu od skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowienie to jest prawomocne albowiem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia "[...]" oddalił zażalenie na postanowienie sądu I instancji. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest dopuszczalny. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż po wydaniu postanowienia niekończącego postępowania w sprawie zgłoszony ponownie wniosek dotyczący tej samej kwestii, podlega rozpoznaniu, jednak w razie niestwierdzenia zmiany okoliczności - podlega oddaleniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2006r. sygn. akt I OZ 1492/05, niepublikowane, z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt I OZ 416/05, niepublikowane, z dnia 10 lipca 2007r. sygn. akt II OZ 579/07, niepublikowane). Pomimo tego, iż strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, wskazujących na pogorszenie w sytuacji materialnej w stosunku do stanu będącego podstawą przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd podjął z urzędu działania, zmierzające do ustalenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy i w jakim zakresie. Działania te nie doprowadziły do ustalenia, że sytuacja materialna skarżącego pogorszyła się. Od początku skarżący wskazywał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, a jedyny jego wartościowy majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 38 m². Początkowo strona wykazywała stały miesięczny dochód z emerytury rolniczej, który wynosił 984,99 zł brutto i został zajęty przez komornika w celu wyegzekwowania kosztów eksmisji (według oświadczenia skarżącego z dnia 14 października 2008r.). Fakt, iż potrącenia ze świadczenia emerytalnego na poczet kosztów postępowania egzekucyjnego w sprawie eksmisji, zostały zakończone wynika z akt postępowania prowadzonego przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w B. sygn. "[...]". Również z tych akt wynika, że skarżący posiada tytuł prawny do mieszkania, które wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Okoliczności te wskazują, że sytuacja skarżącego nie uległa pogorszeniu od czasu wystąpienia z poprzednim wnioskiem. Istnieje zatem związanie oceną, wyrażoną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów postępowania – a tym samym nie zaszła przesłanka zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz profesjonalnego pełnomocnika. W świetle powyższego, na podstawie art. 246 § 1 i art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło