II SA/Ol 745/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Marcin Morawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania dodatku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dzieci - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadnienie: Decyzją z dnia 27 maja 2004 roku, znak "[...]", Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. przyznał B. D. zasiłek rodzinny dla W. i N. D. oraz odmówił przyznania dodatku do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Jako przyczynę odmowy przyznania dodatku organ wskazał wspólne zamieszkiwanie wnioskodawczyni z konkubinem W. D. i wspólne wychowywanie z nim dzieci. Na skutek odwołania B. D. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z 5 lipca 2004 r. zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia czy B. D. i W. D. wspólnie wychowują dzieci. Po uzupełnieniu dowodów przez organ I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 9 sierpnia 2004 r. znak "[...]", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ drugiej instancji rozstrzygnięcie oparł w szczególności na zeznaniach B. D. i W. D. uznając, że W. D. nie mieszka wspólnie z dziećmi i ich matką, ale mimo to rodzice wychowują córki wspólnie . Według ustaleń organu ojciec dzieci sprawuje w pełni władzę rodzicielską. Obecnie nie świadczy dobrowolnie alimentów, ale w miarę swoich możliwości przyczynia się do utrzymania dzieci, darzy je ojcowską miłością, troską i opieką, kontaktuje się z nimi, w miarę swoich możliwości zaspokaja ich potrzeby materialne, dba o ich zdrowie. W tej sytuacji B. D. nie ma statusu osoby samotnie wychowującej dzieci, gdyż wspólnie wychowuje córki z W. D. Na decyzję tę B. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Podniosła, że organ w uzasadnieniu decyzji zawarł wiele nieprawdziwych informacji i nieścisłości. Wywodziła, że W. D. nigdy nie zabierał dzieci na imprezy czy wycieczki, gdyż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada samochodu, ani prawa jazdy. Dzieci dostają jedynie drobne prezenty od ojca w postaci słodyczy. Nie mogła zaprzeczyć zeznaniom ojca dzieci, gdyż nie znała ich treści. Przesłuchiwana w charakterze świadka T. R. jest osobą znaną skarżącej tylko z widzenia, nie przebywa u niej w domu, więc nie może wiedzieć, czy ojciec dzieci łoży na ich utrzymanie. Nie występowała do sądu o ustalenie alimentów, gdyż dotychczas otrzymywała od W. D. pieniądze na utrzymanie dzieci. Obecnie nie ma on takich możliwości i choć zaspokaja potrzeby emocjonalne dzieci, to nie wystarczy do zaspokojenia ich podstawowych potrzeb. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została oparta przede wszystkim na zeznaniach skarżącej i W. D. Organ uznał, że rodzice dzieci nie zamieszkują wspólnie, lecz jedynie w tej samej miejscowości, jednak nawet w tej sytuacji, mogą oni wychowywać wspólnie dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Organ uznał, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie można uznać skarżącej za osobę samotnie wychowującą dzieci, w rozumieniu ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) i nie ma wobec tego podstaw do przyznania jej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zgodnie z art. 12 ust. l Ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, póz. 2255 ze zm.) dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Definicję osoby samotnie wychowującej dzieci daje art. 3 pkt 17 cytowanej ustawy. Pod pojęciem tym należy rozumieć wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka, rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Pomimo, iż organ odwoławczy zlecał organowi pierwszej instancji uzupełnienie postępowania dowodowego, to należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony i nie daje podstaw do rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, unormowaną w art.7 kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Organ I instancji w toku postępowania ustalił, że skarżąca i W. D. wspólnie zamieszkują i wychowują dzieci. Z kolei organ II instancji przyjął, że rodzice dzieci, choć razem nie zamieszkują, wspólnie je wychowują. Rozpoznając sprawę organy oparły się na zebranych dowodach w postaci informacji pochodzących z wywiadów środowiskowych i zeznań świadków oraz strony postępowania. Należy jednak zwrócić uwagę, że zeznania świadków i strony są zbyt ogólnikowe. Organy nie ustaliły, na czym polega współudział W. D. w wychowywaniu dzieci oraz w jaki sposób przyczynia się on do zaspokajania się ich potrzeb fizycznych i psychicznych. Organy przy ponownym przesłuchaniu świadków i strony powinny ustalić te kwestie ze wskazaniem konkretnych faktów. Ponadto organy nie ustaliły kim dla skarżącej jest T. R. i skąd posiada informacje, że ojciec dzieci łoży na ich utrzymanie oraz sprawuje nad nimi opiekę. Należy też wyjaśnić, w jaki sposób na wspólne wychowywanie dzieci wpłynął fakt, iż W. D. nie mieszka już ze swoimi dziećmi i ich matką. Przepis art. 80 k.p.a. wymaga, aby ocena uznania danej okoliczności za udowodnioną był oparta na całokształcie materiału dowodowego. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na dowodach zdobytych i sprawdzonych przez organ. Natomiast, gdy ocena wyników postępowania dowodowego jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym, to jest ona wadliwa (wyrok SN z 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, póz. 83, wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, niepublikowane). Tymczasem organy uznały, że rodzice dzieci wspólnie je wychowują, bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ powinien wyjaśnić wskazane przez Sąd okoliczności faktyczne , mając na uwadze art. 7, 77 § l i 80 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 17 i art. 12 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto organ rozpatrujący sprawę ponownie winien umożliwić skarżącej czynny udział w postępowaniu dowodowym , zagwarantowany przez art. 79 § l i §2k.p.a. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c Ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.