II SA/Ol 746/18

Dnia 27 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W dniu 1 czerwca 2018 r. M. M., zwany dalej skarżącym, złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko: K. M. Decyzją z "[...]" Prezydent "[...]" przyznał wnioskowane świadczenie. Decyzja ta została uchylona decyzją Prezydenta "[...]" z "[...]". W uzasadnieniu wskazano, iż do organu wpłynęła umowa żony skarżącego o pracę na okres próbny od 22 maja do 21 sierpnia 2018 r., a następnie zaświadczenie, z którego wynika, iż dochód osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu jego uzyskania, tj. czerwiec 2018 r., wyniósł 1 441,40 zł. Z tego powodu dokonano ponownego przeliczenia dochodu rodziny w okresie od 1 lipca 2018 r. Do średniego miesięcznego dochodu rodziny w wysokości 2 074,11 zł doliczono dochód uzyskany w miesięcznej wysokości 1 441,10 zł z tytułu podjęcia zatrudnienia przez żonę skarżącego. Wobec tego średni miesięczny dochód rodziny, po uwzględnieniu dochodu uzyskanego wyniósł 3 515,51 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie: 878,88 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego pociągnęło za sobą konieczność uchylenia decyzji przyznającej świadczenie w trybie art. 27 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851), zwana dalej: u.p.p.w.d. W odwołaniu skarżący zarzucił błędne przyjęcie, iż do dochodu rodziny należy zaliczyć dochód uzyskany z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2016 r. w kwocie 4 304,56 zł. Wskazał, że część tej kwoty dochodu korzystała ze zwolnienia z obowiązku podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w związku z czym podstawą obliczenia podatku była kwota w wysokości 341,00 zł. Wobec tego organ winien był do dochodu rodziny jako kwotę dochodu ze sprzedaży nieruchomości doliczyć wyłącznie kwotę 276,00 zł (stanowiącą różnicę między kwotą 341,00 zł a kwotą należnego podatku - 65,00 zł). Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z "[...]’. Odnosząc się do zarzutu odwołania stwierdzono, iż ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie definiuje pojęcia dochodu, odsyłając w tym zakresie do ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.; dalej: u.ś.r.). W świetle zaś art. 3 pkt 1 u.ś.r. dochodami są m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Powołując się na ten przepis należy zwrócić uwagę na to, że kwota dochodu ze sprzedaży nieruchomości może podlegać opodatkowaniu bądź może być z opodatkowania zwolniona. W myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa wart. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Zwolnienie obejmować będzie taką część dochodu, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia, co można zobrazować następującym wzorem: dochód zwolniony = (dochód x kwota poniesionych wydatków na cele mieszkaniowe) / przychód. Fakt zwolnienia części (lub całości) dochodu z podatku nie odbiera uzyskiwanym zasobom przymiotu dochodu. Przeciwnie, systematyka nominalnej definicji dochodu przyjętej na potrzeby ustaw regulujących omawiane świadczenie, pokazuje, że ustawodawca przewidział zarówno dochody opodatkowane podatkiem dochodowym (art. 3 pkt 1 lit a u.ś.r.), zryczałtowanym podatkiem (art. 3 pkt l lit b u.ś.r.), ale również dochody niepodlegające opodatkowaniu (art. 3 pkt 1 lit c u.ś.r.) (np. alimenty). Zwolnienie przez ustawodawcę z opodatkowania części dochodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości, przy spełnieniu określonych warunków, sprawia, że dochód ten w tej części nie podlega opodatkowaniu, nie rodzi po stronie zbywającego zobowiązania podatkowego, ale w dalszym ciągu stanowi dochód. Odmienne twierdzenie (aprobujące pogląd skarżącego) prowadziłoby do konstatacji, że dochód nieopodatkowany/ /zwolniony z opodatkowania przestaje w ogóle być dochodem, co wprost stoi w sprzeczności legalną definicją dochodu przytoczoną powyżej. W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucił niewłaściwie zastosowanie art. 3 ust. 1 lit. a u.ś.r. w związku z art. 30 e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jego zdaniem, do dochodu rodziny powinna być doliczona tylko kwota 276 zł, stanowiąca różnicę między podstawą obliczenia podatku (341 zł) a podatkiem od dochodów, o których mowa w art. 30 e ustawy o podatku od osób fizycznych (64,79 zł). Wnosząc o oddalenie skargi Kolegium stwierdziło, iż jej argumentacja podnoszona była na etapie odwoławczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302, w skr.: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzje obu instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 i 3 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa wart. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W zakresie definicji dochodu u.p.p.w.d. odsyła do u.ś.r.. Dochodem są więc m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r.). W przedmiotowej sprawie organy przy wyliczeniu dochodu rodziny przyjęły m.in., iż skarżący osiągnął w 2016 r. dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości w wysokości 4304,56 zł. W tej mierze oparto się na jego zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w 2016 r. (PIT-36). Dochód (4369,56 zł) pomniejszono o 19% podatku od różnicy pomiędzy tym dochodem a kwotą dochodu zwolnionego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (4028,68 zł). W tym zakresie organ ustalający prawo do świadczenia wychowawczego nie mógł jednak dokonywać samodzielnych ustaleń, a czyniąc to naruszył art. 17 ust. 1 pkt 1 u.p.p.w.d. Przepis ten stanowi bowiem przejaw zastosowania formalnej teorii dowodu, czyli obowiązek udowodnienia danej okoliczności faktycznej za pomocą ściśle zdefiniowanego dowodu. Otóż stanowi m.in., iż organ ustalający prawo do świadczenia wychowawczego jest obowiązany do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji drogą elektroniczną, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, lub drogą pisemną, od organów podatkowych lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych informacji o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych każdego członka rodziny, udzielanych przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierających dane o wysokości: dochodu, składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, należnego podatku. W niniejszej sprawie organ nie uzyskał rzeczonej informacji, będącej w istocie zaświadczeniem, zawierającej powyższe dane w zakresie dochodu podlegającego opodatkowaniu. Do Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" wystąpił z pytaniem tylko o to, czy dochód ze sprzedaży nieruchomości w 2016 r. był zwolniony od podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz czy po tym roku podatnik utracił prawo do zwolnienia, otrzymując odpowiedź, iż w zeznaniu PIT-30 za 2016 r. skarżący wykazał kwoty dochodu zwolnionego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Powyższe uchybienie skutkowało koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a.. Jeśli bowiem w wyniku uzyskania stosownego zaświadczenia zostałaby potwierdzony fakt pomniejszenia dochodu skarżącego o kwotę 4028,67 zł, stanowiącą dochód zwolniony na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponowne wyliczenie dochodu rodziny nie skutkowałoby stwierdzeniem przekroczenia kryterium dochodowego.